|پیام ما| از سال ۱۳۸۲ که نخستین بار صحبت از ساخت بزرگراه قزوین-الموت-تنکابن به میان آمد، بارها مسئولان کمبود اعتبارش را بزرگ کردند و گفتند طرح ملی است اما بی‌پول! در همه این سال‌ها اما وقتی صحبت از تبعات منفی طرح، آسیب‌های محیط‌زیستی و تخریب‌های گسترده‌اش به میان آمد، نهادهای متولی در سکوت‌ ماندند. هنوز این پرسش از سازمان حفاظت محیط‌زیست با جدیت مطرح است که چطور گزارش ارزیابی طرح‌ها، آن‌هم طرحی به این بزرگی منتشر نمی‌شود و فعالان می‌گویند نمی‌دانند با چه گزارشی قرار است جنگل‌های هیرکانی بیش‌ازپیش برای ساخت جاده از جا کَنده شوند و جاده از کنار سرشاخه‌های رود سه‌هزار بگذرد؟ این جاده قرار است جمعیت بسیاری را به شمال روانه کند؛ شمالی که همین حالا با سیل مهاجران اقلیمی روبه‌روست و حالا در روزهایی که هیچ‌چیز در کشور عادی نیست و هنوز زخم اعتراضات و غم کشته‌شدگان گریبان مردم را رها نکرده، قرار است برای ادامه کار ۴۰ میلیارد تومان از محل مالیات شهرستان تنکابن برای سرعت‌بخشی به این پروژه اختصاص یابد و استاندار مازندران هم گفته اعتباری از محل مولدسازی برای تسریع در اجرای این طرح در نظر گرفته شود.

تالاب‌ها فقط پهنه‌هایی از آب و نی‌زار نیستند؛ آن‌ها قلب تپنده تنوع زیستی، معیشت محلی و فرهنگ‌های ریشه‌دار در بسیاری از مناطق ایران‌اند. اما امروز، کاهش منابع آب، آلودگی و مدیریت ناپایدار، این اکوسیستم‌های حیاتی را به مرز فروپاشی کشانده است. علیرضا وهاب‌زاده، کارشناس و فعال محیط‌زیست، در گفت‌وگو با روزنامه «پیام ما» از پیامدهای زیست‌محیطی و اجتماعی زوال تالاب‌ها می‌گوید؛ از مهاجرت جوانان و فراموشی آیین‌ها و غذاهای بومی گرفته تا گردشگری بی‌ضابطه‌ای که به‌جای نجات تالاب‌ها، فشار بیشتری بر آن‌ها وارد کرده است. این گفت‌وگو نگاهی دارد به چالش‌ها و راهکارهای بهره‌برداری پایدار از تالاب‌ها؛ مسیری که می‌تواند هم به حفاظت از طبیعت کمک کند و هم به تداوم زندگی و فرهنگ جوامع تالابی.

دو گزارش تازه درباره جنسیت و کار، هر یک از زاویه‌ای متفاوت، تصویری آشنا از نابرابری را نشان می‌دهند؛ اما وقتی کنار هم گذاشته شوند، واقعیتی سخت و غیر قابل چشم‌پوشی را فاش می‌کنند: کار زنان به‌طور ساختاری کمتر ارزش‌گذاری شده است. درحالی‌که شرکت‌های آمریکایی در پیشرفت زنان عقب‌نشینی می‌کنند و انگیزه ارتقای شغلی در میان زنان کاهش یافته، نابرابری جهانی درآمد و سهم زنان از کار، حتی با گذشت دهه‌ها همچنان ثابت مانده است. این دو روایت نشان می‌دهند اصلاحات سازمانی و برنامه‌های حمایتی لازم‌اند، اما کافی نیستند؛ برای تغییر واقعی، باید ساختار اقتصادی‌ای را بازسازی کنیم که ارزش کار زنان را دست‌کم گرفته است.

«ما به‌عنوان حفاظتگر تلاش می‌کنیم فلان گونه و منطقه و تالاب بماند تا آدم‌ها آسایش بیشتری داشته باشند. ولی وقتی جان‌ها به این راحتی از دست می‌روند،‌ چه می‌ماند جز غم!» اینها گفته «پوریا سپهوند»،‌ حفاظتگر است. این روزها او و دیگر حفاظتگران تلاش می‌کنند؛ تلاشی بی‌امان،‌ برای اینکه از جا بلند شوند و کار کنند برای طبیعت. «محمود قاسمپوری»، استاد دانشگاه تربیت مدرس، یکی از آنهاست. او می‌گوید این روزها باید بیشتر بکوشیم،؛ زیرا آنچه از گونه یا تالاب و... از بین برود، امکان بازگشت ندارد.

|پیام ما| گردشگری روستایی در سخنان مسئولان به‌عنوان موتور توسعه پایدار و راه نجات اقتصاد روستاها معرفی می‌شود؛ مدلی که قرار است هم اشتغال ایجاد کند و هم از میراث و طبیعت محافظت کند. با همین رویکرد تلاش‌هایی برای ثبت روستاها در فهرست دهکده‌های جهانی در سال‌های اخیر شکل گرفته که البته اقدام مهمی است، اما واقعیت جاری در روستاهای شاخص ایران گاهی با این اظهارات و سیاست‌ها در تناقض است. یکی از بارزترین این تناقضات را می‌توان در روستای قلات در شیراز مشاهده کرد. روستایی که بافت تاریخی ارزشمند آن به ثبت ملی رسیده، اما ساخت‌وسازهای غیرقانونی و تخریب محیط طبیعی آن و بدتر از تمام اینها، سکوت نهادهای متولی نه‌تنها منجر به آسیب جدی به چشم‌انداز و طبیعت روستا شده که هویت تاریخی و معماری آن را هم به‌شکل جدی تهدید می‌کند.

«اطلاعات مربوط به تحویل مازوت به نیروگاه‌ها محرمانه است». این جمله‌ای است که از سوی کارشناسان حوزه پالایش و پخش در گفت‌وگو با «پیام ما» تکرار می‌شود. صورت‌های مالی پالایشگاه‌ها نیز این داده‌ها را در مورد نفت‌کوره (مازوت) ارائه نمی‌دهند. بر این اساس، این گزارش بر مبنای اطلاعاتی نوشته می‌شود که از سوی کارشناسان، چه با ذکر نام چه به‌صورت منابع آگاه، بیان شده است. تقریباً هر روز در تهران و کلانشهرها با آلودگی جدی هوا روبه‌رو هستیم و این موضوع در شهرهای کوچک نیز که پیش‌تر شاهد آلایندگی‌های قابل‌توجهی نبودند، دیده می‌شود. اما علت آلودگی هوا فراتر از اطلاعاتی است که به‌صورت فریبنده از سوی مقامات بیان می‌شود.