| پیام ما | افزایش هزینه‌های انرژی، ناترازی برق و ضرورت حرکت به سمت الگوهای پایدار، صنعت گردشگری ایران را با چالش‌های تازه‌ای روبه‌رو کرده است. در شرایطی که بسیاری از تأسیسات گردشگری کشور همچنان با الگوهای پرمصرف و سنتی فعالیت می‌کنند، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر به‌ویژه برق خورشیدی، به یکی از محورهای مهم آینده این صنعت تبدیل شده است. محمد جهانشاهی، دبیر کمیته ملی طبیعت‌گردی و گردشگری سبز وزارت میراث‌فرهنگی، در گفت‌وگو با «پیام ما» از اجرای پروژه «برق سبز گردشگری»، مشارکت بخش خصوصی و «ساتپا»، مدل‌های تأمین مالی و چشم‌انداز تبدیل انرژی پاک به یک مزیت رقابتی در صنعت گردشگری می‌گوید.

با افزایش فشار بر محیط‌زیست و منابع‌طبیعی، گردشگری نیز به‌عنوان یکی از بخش‌های مهم اقتصادی و فرهنگی کشور، بیشترین آسیب را متحمل می‌شود. رشد بدون مدیریت گردشگری و احداث تأسیسات بدون رویکرد پایدار، نه‌تنها منابع ارزشمند طبیعی را تحت‌تأثیر می‌دهد، بلکه ظرفیت گردشگری ایران را برای جذب سرمایه و توسعه اقتصادی محدود می‌کند. در این شرایط، توجه به گردشگری سبز و سرمایه‌گذاری پایدار به یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است تا هم جاذبه‌های طبیعی حفظ شوند و هم این صنعت حیاتی بتواند در آینده بدون خسارت‌های زیست‌محیطی و اقتصادی ادامه حیات دهد. این گزارش به بررسی ضرورت توسعه گردشگری سبز در ایران و راهکارهای عملی برای مقابله با بحران‌های اقلیمی، حفاظت از منابع‌طبیعی و بهینه‌سازی مصرف منابع در صنعت گردشگری خواهد پرداخت و مسیر پیش روی کشور برای تحقق توسعه پایدار در این بخش را نشان می‌دهد.

|پیام ما| بسیاری از کشورهای اروپایی در سال‌های اخیر به‌ویژه پس از بحران کووید با تبعات ناشی از گردشگری انبوه مواجه بودند. این کشورها تصمیم دارند سال ۲۰۲۶ را با تمرکز بر گردشگری سبز و پایدار آغاز کنند. آنها به‌دنبال ارائه تعریفی تازه از سفر و گردشگری در جهانی هستند که با بحران‌های متعدد محیط‌زیستی مواجه است. می‌توان گفت چشم‌انداز سفر در اروپا بیش از هر زمان دیگری در حال تغییری اساسی است که برخی آن را «انقلاب توقف‌ناپذیر گردشگری سبز» می‌دانند. این دگرگونی قرار است تعریف مسافران از سفر، تجربه طبیعت و نحوه تعامل با فضاهای شهری را تغییر دهد.

|پیام ما| وزیر میراث‌فرهنگی روز دوشنبه، ۲۴ آذرماه، در شورای راهبردی وزارت میراث‌فرهنگی از تجربه سفرش به چین و یونان گفت. از تعاملاتی که قرار است در سه حوزه میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری بین ایران و این دو کشور شکل بگیرد. او تأکید کرده است: «با توجه به برخورداری چین از فناوری‌های پیشرفته، امکان همکاری در حوزه کاوش‌های باستان‌شناسی و مرمت آثار تاریخی با این کشور وجود دارد.» شاید بد نباشد به تجربه چین در سال‌های اخیر در حوزه حفاظت از میراث‌فرهنگی و همچنین توسعه گردشگری پایدار مبتنی‌بر میراث تمدنی مروری داشته باشیم. حفاظت از میراث‌فرهنگی و توسعه پایدار گردشگری مقولاتی‌اند که ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به نگاه تخصصی و روزآمد به آنها نیاز دارد. موضوعاتی که اگر به‌درستی به آنها پرداخته شود و سیاستگذاری صحیحی برای آن انجام شود، می‌تواند موجب بروز تحولاتی در این حوزه‌ها شود.

نقش مستندسازان در افشاگری، ایجاد فشار اجتماعی و تولید شواهد قابل استناد غیرقابل‌انکار است. تیم‌‌های مستندساز می‌توانند برداشت‌های غیرقانونی، آثار تخریب، مسیرهای انتقال و پیامدهای اکولوژیک را به‌صورت دقیق و قابل‌استناد ثبت کنند. اینها سخنان «لیلا فولادوند»، مستندساز حیات‌وحش و مدیرعامل انجمن مستندسازان حیات‌وحش، تنوع‌زیستی و محیط‌زیست است. او در گفت‌وگو با «پیام ما»، انواع حریق به‌واسطه عامل انسانی‌، گردشگری ناپایدار و تأخیر آن بر اکوسیستم جنگلی را شرح می‌دهد.

صنعت گردشگری در دهه‌های اخیر به یکی از بزرگ‌ترین و پویاترین بخش‌های اقتصاد جهانی بدل شده است. این صنعت سهم چشمگیری در ایجاد اشتغال، گردش سرمایه، حفاظت از میراث‌فرهنگی و طبیعی و تقویت ارتباط میان فرهنگ‌ها داشته و توانسته به عامل مهمی در پیوند میان ملت‌ها تبدیل شود. بااین‌حال، در سال‌های اخیر، گردشگری با چالش‌هایی اساسی روبه‌رو شده است؛ چالش‌هایی که حاصل رشد شتابان و کنترل‌نشده، فشارهای ناشی از جهانی‌شدن، تغییراقلیم، بحران‌های اجتماعی و تخریب زیست‌بوم‌هاست. این بحران‌ها بسیاری از دستاوردهای گذشته را زیر سؤال برده و آینده گردشگری را به مرحله‌ای از بازاندیشی مفهومی رسانده‌اند. در چنین شرایطی، به‌نظر می‌رسد دوران اتکای صرف بر «مدیریت پایداری» به پایان رسیده و زمان آن فرارسیده که از مرز توسعه پایدار عبور کنیم و به‌سوی «تحول پایدار» گام برداریم؛ تحولی که نه‌تنها در شیوه‌های مدیریت، بلکه در ساختارهای فکری، ارزشی و نهادی گردشگری تغییر ایجاد کند.