در پی بارش‌های مطلوب سال آبی جاری و رهاسازی هدفمند آب از سدها، وسعت دریاچه ارومیه به ۲۸۵۰ کیلومتر مربع رسید که نشان‌دهنده افزایش چشمگیر نسبت به سال گذشته است. مدیر دفتر تلفیق ستاد احیا با اشاره به ثبت رکوردی کم‌نظیر در ۱۰ سال اخیر، پایداری این وضعیت را مشروط به توقف برداشت‌های غیرمجاز و کاهش ۴۰ درصدی سهم آب کشاورزی دانست.

ایران فرصتی ۳ تا ۵ ماهه برای پیشگیری از بحران امنیت غذایی دارد. اولویت با توقف صادرات اوره و تأمین نهاده‌های داخلی است. تاخیر در تصمیم‌گیری، منجر به افزایش قیمت و کاهش عرضه مواد غذایی خواهد شد

«حالا رعیت سر آب خون می‌کنه، واسه چار چیکه آب، چِل تا رو بی‌جون می‌کنه.» خبر درگیری خونین بر سر حقابه کشاورزی در روستایی به‌نام «دیزج دول» در شهرستان ارومیه، این شعر احمد شاملو را تداعی می‌کند. یک کشته و ۱۳ زخمی حاصل نزاعی بود که برای معیشت و آب در حاشیه دریاچه خشکیده ارومیه و نزدیک «نقده» اتفاق افتاد. این اتفاق فقط چند روز پس از برگزاری آخرین جلسه شورای‌عالی آب کشور رخ داد؛ جلسه‌ای که سخنگوی دولت می‌گوید بخشی از آن به ارائه راهکارهایی برای جلوگیری از درگیری و مناقشات مردم با یکدیگر بر سر آب اختصاص داشت.

در طول سال‌های اخیر، حفاظت از مناطق تحت مدیریت محیط‌زیست و منابع‌طبیعی با واژه زیبای «مشارکت» تزئین شده است. براساس حفاظت مشارکتی مردم محلی نه‌تنها مخاطب، بلکه بازیگر اصلی حفاظت هستند و این نوع حفاظت بین مردم، نهادهای دولتی و منابع‌طبیعی هم‌افزایی ایجاد می‌کند. اما آنچه در واقعیت دیده می‌شود بیشتر ضد مشارکت است، تا مشارکت. دفاتر مشارکت‌ در سازمان‌ها به‌ویژه سازمان حفاظت محیط‌زیست و اداره‌کل منابع‌طبیعی استان‌ها، در ظاهر وظیفه آموزش، تسهیلگری و جلب مشارکت جوامع محلی را برعهده دارند. اما آنچه در میدان عمل اتفاق می‌افتد، چیزی است شبیه اجرای برنامه‌های نمادین، آموزش‌های کلیشه‌ای و مشارکتی نمایشی. درنتیجه، شاهد بیگانگی مردم با فرایند حفاظت و حتی تقابل با آن هستیم و فاصله معناداری بین دولت با فعالان و گروه‌هایی که در حوزه‌‌های مختلف تخصصی کار می‌کنند،‌ شکل گرفته است.

مسئله حوضه آبریز زاینده‌رود، صرفاً سهم‌خواهی یا منطقه‌گرایی نیست

جواد محجوبی، مدیر عامل آب منطقه‌ای یزد، در نشست خبری امروز از تعرض به خط انتقال آب یزد در نهم فروردین خبر داد و اعلام کرد که ایستگاه شماره ۳ به دلیل خسارت‌های وارده تقریباً غیرقابل تعمیر در کوتاه‌مدت است و نیاز به حداقل دو ماه زمان برای بازسازی دارد.

صدایی ناشناس از بلندگو از اهالی می‌خواهد در حسینیه جمع شوند، مردان و زنان دست از کار می‌کشند و به‌سمت صدا و حسینیه روانه می‌شوند تا ببینند چه خبر است. چند نفر به روستایشان آمده‌اند، می‌گویند فعال محیط‌زیست هستند و می‌خواهند به راه‌حلی برسند که هم مشکلات مردم برطرف و هم حیات‌وحش منطقه حفاظت شود. از دل اولین جلسات درخت مشکلات روستا درمی‌آید و گروه‌های زنان و مردان شکل می‌گیرند. این رویه‌ای مرسوم درباره حفاظت مشارکتی در ایران است؛ اما تنها مدل نیست. در پارک ملی کویر مدیران پارک به‌دنبال جلب‌اعتماد و حمایت روستاهای حاشیه و شکارچیان هستند. در پارک ملی گلستان همیارانی از روستاهای حاشیه پارک برای حفاظت از تنوع‌زیستی منطقه به‌کار گرفته شده‌اند و در کنار آن جلساتی هم با شکارچیان و سایر اهالی برگزار شده است. در هر دو پارک ملی گروهی از کارشناسان، حفاظت‌گران و مستندسازان نیز به کمک محیطبانان آمده‌اند تا حفاظت بهتری اتفاق بیفتد. آیا هرکدام از این مدل‌ها را می‌توان نمونه موفقی از حفاظت مشارکتی دانست؟ امکان الگوبرداری از یک مدل به سایر مناطق وجود دارد؟ در گفت‌وگو با «محمود صوفی»، پژوهشگر مؤسسه بوم‌شناسی و حفاظت «دارل» در دانشگاه «کنت» انگلیس، از او دراین‌باره پرسیدیم.