بایگانی مطالب برچسب: منابع جنگلی

جنگلداری، کلید احیای منابع طبیعی

هدف از دخالت‌های جنگل‌شناسی در جنگل‌ها محدود به تولید چوب نیست. این اقدام استواری جنگل و مساعد کردن هرچه بیشتر زمینه‌های استمرار تولید را فراهم می‌کند. دخالت‌های جنگل‌شناسی باعث افزایش کارآیی‌های بیشتر را در جنگل‌ها می‌شوند، رشد کمی آنها را افزایش می‌دهند و این رشد کمی را به رشد کیفی مبدل می‌کنند. درعین‌حال، تجارب مختلف نشان داده‌اند دستیابی به اهداف اکولوژیکی تنها از طریق صندوق دولت عملاً در بلندمدت نتایج مناسبی به‌همراه ندارد و وصل کردن استواری اکوسیستم‌های جنگلی به منابع خارجی درنهایت به رها شدن جنگل به حال خود و ناپایداری تدریجی آن منجر می‌شود. امری که سالیان زیاد است در جنگل‌های خارج از شمال کشور نیز رخ داده است.

هیرکانی-زاگرس؛ دو روایت از یک بحران

|پیام ما| زمزمه‌های اجرای دستورالعمل برداشت درختان شکسته و افتاده از جنگل‌های شمال صدایی چندان بلند در فضای منابع طبیعی کشور داشت که باقی بحث‌ها در حوزه جنگل،‌ آبخیزداری و... را به حاشیه برد. در هفته‌های اخیر کمپینی که در مخالفت با برداشت شکسته و افتاده شکل گرفت، بیش از ۵۰ هزار امضا جمع‌آوری کرد. در مقابل موافقان اجرای دستورالعمل هم با نگارش‌ نامه‌‌هایی به مسئولان، خواستار اجرای آن شدند. درنهایت،‌ در دوگانه موافقان برداشت درختان شکسته و افتاده، مخالفان برداشت توانستند حرف خود را به کرسی بنشانند، به‌طوری‌که «علی تیموری»، رئیس سازمان منابع طبیعی، در نشستی در کافه‌کارزار از تعلیق اجرای این دستورالعمل خبر داد تا بحث‌‌های بیشتری پیرامون آن انجام شود. فارغ از اینکه این برداشت انجام شود یا خیر، این دوگانه‌سازی چه تبعاتی بر مدیریت جنگل‌ها دارد و برای حل آن چه باید کرد؟ «رحیم ملک‌نیا»، عضو هیئت‌علمی دانشگاه لرستان، از جمله کسانی است که در سال‌های اخیر به این تقابل‌ها و دوگانه‌سازی‌ها انتقادهایی را وارد دانسته و مطالبی را هم در این زمینه منتشر کرده است. او به‌تازگی در یک سخنرانی با عنوان «مدیریت جنگل‌ها؛ از سیاستگذاری مشارکتی تا برنامه‌ریزی فنی» که به همت انجمن علمی دانشجویی دانشگاه تربیت مدرس برگزار شده بود، ضمن انتقاد دوباره از رهاشدگی زاگرس در مقابل هیرکانی، تلاش کرد در شکل کلان به دو مقوله سیاستگذاری و برنامه‌ریزی در حوزه جنگل بپردازد.

جنگلداری اجتماعی در زاگرس، ابهام‌ها و بیم‌ها

آیندهٔ جنگل‌ها منوط به رشد درختان کم قطر

به‌منظور دست‌یابی به جنگل‌های دایمیِ نزدیک به طبیعت، به دخالت‌های دیگری به‌غیراز دستورالعمل جنگل‌های کلاسیک نیاز است؛ دخالت‌هایی که بتوانند حتی محصول جنگل‌های کلاسیک را هم به‌تدریج به سمت‌وسوی جنگل‌های نزدیک به طبیعت سوق دهند و زمینه احیا سایر منابع جنگلی، به‌ویژه جنگل‌های تخریب شده را فراهم آورند

آتش تمرکززدایی بر جان جنگل‌های حاره‌ای

یک مطالعهٔ انجام‌شده در سال ۲۰۱۴ در اندونزی نشان داد چنددستگی قومی با شدت جنگل‌زدایی رابطه دارد. براساس این مطالعه سیاست‌های تمرکززدایی که در یک‌چهارم قرن گذشته توسط دولت این کشور به اجرا درآمد، با دامن‌زدن به چنددستگی قومی باعث افت سرمایهٔ اجتماعی، افزایش فساد بین سیاستمداران و همچنین ازدیاد قلمروهای قدرت شد که این عوامل عمده به‌همراه چند عامل دیگر نتیجه‌ای جز افزایش بهره‌برداری‌های غیرمجاز و تخریب جنگل‌های حاره‌ای اندونزی نداشت.

خانه از سقف ویران می‌شود جنگل از کوهستان

عمده‌ترین سیل‌هایی که در این دهه در کشور رخ داده‌اند، از مناطق کوهستانی سرچشمه گرفته‌اند. این مطلب نشانگر این واقعیت است که جنگل‌های کوهستانی کشور به‌علت عدم توجه،‌ رهاشدگی و و سایر عوامل تخریب‌کننده، فاقد پتانسیل‌های کافی برای جذب آب‌های حاصل از بارندگی‌های شدید هستند.

زمینه‌شناسی دخالت‌ گسترده در جنگل

عدم وجود طرح جنگلداری، به مفهوم دخالت‌های غیرقابل کنترل و نظارت و بدون آتیه در پوشش جنگلی کشور است. امری که بیش از هفت سال روح دوستداران جنگل‌های شمال را چون خوره می‌خورد ولی گویا نه اقتصاد و نه تخریب این سرمایهٔ بی‌مثال ولوله‌ای در دل زعمای قوم نمی‌اندازد.

دخالت در جنگل‌ها را به حداقل برسانیم

جنگل‌های هیرکانی منابع ارزشمند و منحصربه‌فردی هستند که متأسفانه بخش عمده‌ای از آنها در اثر دخالت‌های نابجای انسانی تخریب شده‌اند. این دخالت‌های بی‌رویه موجب از بین رفتن زادآوری طبیعی، تنوع گونه‌ای، درهم‌ریخته‌گی ساختاری به‌خصوص در عرصه‌های پایین و میان‌بند آنها شده است. اما علی‌رغم اتفاقاتی که تاکنون در این جنگل‌ها رخ داده، باز هم این عرصه‌ها کماکان از پتانسیل‌های بالایی برخوردار هستند که می‌توان با اتخاذ تدابیر مدیریتی صحیح مجدداً آنها را به‌سمت‌و‌سوی جنگل‌های کلیماکس سوق داد.