جوامع مختلف در طول تاریخ خود همواره شاهد جنگ‌های متعددی بوده‌اند که بر فرهنگ و هنر هم تأثیر خود را گذاشته است. در چنین شرایطی هنر به‌مثابه پدیده‌ای که پیوندی عمیق با بستر اجتماعی دارد، در برابر جنگ‌ها و بحران‌ها واکنش‌های متنوعی از خود نشان داده است. این روزها که سایه جنگ همچنان بر سر کشور است و چراغ فعالیت‌های فرهنگی کم‌وبیش خاموش شده، در آستانه روز جهانی موزه‌ها، موزه هنرهای معاصر تهران مجموعه «هنر و جنگ» را برنامه‌ریزی کرده تا با گرد هم آوردن روایت‌های هنرمندان ایران و جهان، جهانی متحد از هنر را در گسست‌های حال از جنگ به تصویر کشد. این نخستین رویداد موزه بعد از جنگ است که از روز یکشنبه (۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵) آغاز شد و «رضا دبیری‌نژاد»، رئیس موزه‌های هنرهای معاصر در گفت‌وگو با «پیام ما» معتقد است هنر، نقش مهمی در تاب‌آوری دارد و باید از سرمایه‌های فرهنگی و هنری در این روزها استفاده کنیم.

|پیام ما| ۱۰ سال از مرگ «عبدالرحیم جعفری»، بنیانگذار انتشارات «امیرکبیر» و از پیشتازان فرهنگ ایران، گذشته است، اما هنوز یادش در میان بسیاری از اهالی فرهنگ و هنر این سرزمین زنده است. امسال نیز بزرگداشت او به کوشش «کاظم موسوی بجنوردی»، رئیس دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و «محمدرضا جعفری»، فرزند عبدالرحیم و مدیر نشر نو، در مرکز همایش‌های بین‌المللی برگزار شد. «سید محمد کاظمی بجنوردی»، بنیانگذار و رئیس مرکز دائرةالمعارف اسلامی در این نشست، نقش عبدالرحیم جعفری در نشر ایران را بی‌بدیل دانست و از حسودان و کج‌نظرانی گلایه کرد که علیه جعفری توطئه و اموال او را مصادره کردند: «مصادره‌ای که حتی به‌زعم جامعه‌ مدرسین قم، نامشروع بوده، اما مصالحه‌نامه‌ اجباری‌ای از عبدالرحیم جعفری گرفتند که او در آن ۸۰ درصد اموالش را بخشیده بود و این امر باعث شد موضوع مسکوت بماند.» عبدالرحیم بعد از مصادره اموالش پس از انقلاب سال‌ها برای بازپس‌گیری آنها تلاش بی‌وقفه کرد، اما چشم از جهان فروبست و نتوانست حقش را زنده کند. زندگی او یکی از تراژیک‌ترین اتفاقات تاریخ معاصر ایران است.

معمای مصرف لاکچری در دوران رکود چیست؟

|پیام ما| قرار بود روز جمعه از ساعت ۱۰ شب زیر برج آزادی مردم هم‌صدا با همایون شجریان، قطعاتی را زمزمه کنند. اما درست در همان روزهای انتشار این خبر و خوشحالی موافقان و نقدهای مخالفان، شهرداری کنسرت را به‌دلیل آنچه نبود زیرساخت لازم خوانده می‌شد، لغو کرد و مانع شکل‌گیری شبی شد که می‌توانست از ابعاد مختلف در یادها بماند. همان روز بود که خبر برگزاری کنسرت رایگان او در دبی منتشر شد و حالا روز بیست‌ودوم شهریورماه او به‌جای خواندن در کنار مردم ایران در برج آزادی، در حضور وزیر امارات و ایرانی‌های حاضر در دبی آوازخوانی کرد.

می‌خواست با دست‌های خودش تابلوها را روی دیوار موزه نصب کند. این رؤیا آنقدر برایش شیرین بود که سال‌ها برای تحققش تلاش کرد. از خانه پاریس گذشت تا سرمایه‌ای جور کند برای ساخت موزه، از فروش تابلوهایش چشم پوشید تا روزی خستگی یک عمر تلاش را با دیدنشان روی دیوار آن به در کند. می‌خواست موزه‌اش جایی باشد برای آشنایی با هنر معاصر و تا آخرین روزهای حیات از این خواسته چشم نپوشید. او می‌دانست تحقق این هدف چه خدمتی به فرهنگ این سرزمین می‌کند. به‌دنبال نمایش آثارش نبود، نگاهش فراتر از اینها بود: «باید زنده باشم تا آن مرکز فرهنگی که آرزو دارم را ایجاد کنم؛ مرکز تبادل فرهنگی ایران با کشورهای دیگر باشد.» امروز زادروز «ایران درودی» است. زنی که نومیدی را نمی‌شناخت، اما آنقدر عشق و سخاوتش را نادیده گرفتند و وعده‌های بی‌سرانجام به او دادند که بالاخره مرگ سر رسید و آرزوی موزه را به دل «ایران» گذاشت. هرچند دوستانش به رؤیای او وفادار مانده‌اند و هنوز نامه‌نگاری‌ها و پیگیری‌هایشان ادامه دارد، اما بی‌توجهی‌ها و تنگ‌نظری‌ها هم به قوت خود باقی‌اند. «تکتم نعیمی»، مدیرعامل و «محمدرضا کارگر»، نایب‌رئیس هیئت‌مدیره «مؤسسه ایراندخت درودی» در گفت‌وگو با «پیام ما» از آخرین وضعیت موزه ایران درودی گفته‌اند و تلاشی که چهارسال بعد از درگذشت او همچنان ادامه دارد.

گروه‌های مرجع در هر جامعه‌ای از جمله گروه‌های مهمی هستند که افراد جامعه رفتارها و هنجارهای خود را با این گروه‌های مرجع تنظیم می‌کنند و سعی دارند از آنها الگوبرداری کنند. به‌گفته «سید عباس صالحی»، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، ارتباط جامعه ایرانی با گروه‌های مرجع روبه‌ افول گذاشته است که این امر می‌تواند آسیب‌زا باشد. این درحالی‌است که دلایل بی‌شماری، از جمله سیاست‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت مسئولان فرهنگی، موجب کاهش ارتباط افراد با این گروه‌ها شده است.