ششمین محیط‌بان مصدوم در یک ماه اخیر در خوزستان، همچنان در شرایط نگران‌کننده‌ای به سر می‌برد. دو مأمور یگان حفاظت محیط‌زیست خوزستان روز جمعه هنگام تعقیب شکارچیان غیرمجاز مصدوم شدند. حال محیط‌بان «محمد عرب یباراتی» که وخیم گزارش شده بود، رو به بهبود است، اما هنوز به هوش نیامده است. چند روز مانده به ۳۱ ژوئیه (۹ مرداد)، روز جهانی محیط‌بان، مبارزه با متخلفان محیط‌زیست در خوزستان، با شرایط خاص اقلیمی و محدودیت‌های ناشی از جنگ، بار دیگر مسئله حفاظت از جان محیط‌بان‌ها را پررنگ کرده است. تجهیزات مناسب، حمایت‌های قانونی، تغییر رویکرد در پایش مناطق حفاظت‌شده و استفاده از روش‌های نوین حفاظت، از جمله موضوعاتی هستند که در یک سال اخیر و با بالا گرفتن آتش جنگ، به حاشیه رفته‌اند.

با تلاش شبانه‌روزی مأموران یگان حفاظت محیط‌زیست، یک باند حرفه‌ای و سازمان‌یافته شکارچیان غیرمجاز حیات‌وحش که در چندین استان کشور فعالیت داشتند، پس از چهار شبانه‌روز تعقیب و گریز و درگیری در منطقه حفاظت‌شده سبزکوه دستگیر شدند.

لیلا تاج‌گردون، مدیرکل حفاظت محیط زیست فارس، با حضور در شهرستان داراب، از علی‌اصغر حسن‌پور، محیط‌بان فداکاری که در جریان عملیات مقابله با شکارچیان غیرمجاز دچار حادثه شده بود، عیادت کرد. این بازدید به‌منظور بررسی روند درمان و تأکید بر حمایت همه‌جانبه از نیروهای یگان حفاظت صورت گرفت.

رویه‌ای که اصلاح نمی‌شود

نخستین عکس صفحه اینستاگرام «کاظم مصدق»، محیطبانی که غروب ششم اردیبهشت با گلوله مستقیم شکارچیان در منطقه کویلر پارک‌ ملی گلستان جانش را از دست داد، عکسی است از محیطبان «تاج‌محمد باشقره». باشقره در تیرماه سال ۱۳۹۷ با گلوله شکارچیان در پارک ملی گلستان کشته شد و کاظم زیر عکسی که از او منتشر کرده بود، نوشت «شهادتت مبارک داداش». حالا محیطبانان دیگر عکس‌ها و فیلم‌های به‌جامانده از کاظم را دست‌به‌دست می‌کنند و از شهادتش می‌گویند. او با ۴۵ سال سن، دو فرزند داشت و از سال ۱۳۹۰ محیطبان بود. چند سالی به گرگان رفت و دوباره به پارک ملی برگشت تا در گرگ و میش عصر شنبه، ششم اردیبهشت، جانش با گلوله از دست رود. روز گذشته فرمانده انتظامی گلستان خبر از دستگیری دو مظنون در ارتباط با این حادثه داد، اما آنچه برای جامعه محیطبانی و فعالان این عرصه قابل‌پذیرش نیست، تکرار حوادثی از این دست است؛ مرگ‌هایی دنباله‌دار.

«مرال‌هایی که طی نسل‌های متوالی در اسارت تکثیر شده‌اند و تجربه مواجهه با دشمنان طبیعی را ندارند، در برابر شکار آسیب‌پذیرترند.» این گفته پوریا سپهوند،‌ مدیر علمی پروژه «بازوحشی‌سازی و تقویت جمعیت مرال در جنگل آموزشی دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس و منطقه حفاظت‌شده البرز مرکزی»، به این معناست که اگر پلنگ یا سایر گونه‌های گوشتخوار به گوزنی که تمام زندگی‌اش در اسارت بوده نزدیک شوند،‌ احتمال آسیب دیدن و مرگش بیشتر است. هراس از این اتفاق اما سبب نشد که یک تیم ۲۸ نفره از دانشگاه تربیت مدرس، اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست مازندران و همه اهالی روستاهای «ملاکلا» و «صلاح‌الدین‌کلا» از رهاسازی چهار مرال صرف‌نظر کنند و زندگی دائم در اسارت را برایشان رقم زنند. سپهوند معتقد است مرال‌ها (گوزن‌های قرمز) باید به دو دلیل رها می‌‌شدند؛ نخست، به نتیجه رساندن سرمایه‌گذاری کلان تکثیر در اسارت که بدون بازوحشی‌سازی ناقص می‌ماند و دوم، جلب توجه به جنگل‌های هیرکانی که با تخریب و تعارضات انسانی مواجه‌اند. در گفت‌وگو با این حفاظتگر از او پرسیدم باتوجه‌به بودجه محدود محیط‌زیست چه ضرورتی به انجام این پروژه بود؟ چه چالش‌هایی پیش روی آن وجود دارد؟ و گام‌های بعدی پس از این رهاسازی چیست؟ و چرا ردیاب‌ها اهمیت دارند؟