«چطور می‌شود هر روز ۲۰۰ کیلومتر بروم و برگردم‌؟ آن‌هم در کوه و بیابان و ...»، «چرا باید در مقابل خواستۀ به‌حق من، چنین تصمیمی گرفته شود؟» محیط‌بانی که از سازمان حفاظت محیط‌زیست شکایت کرده و خواستار حقوقی متناسب با ساعات کاری‌اش شده است‌، این پرسش‌ها را مطرح می‌کند. او که نمی‌خواهد نامش در این گزارش آورده شود، از پاسخ محیط‌زیست به درخواست به‌حقی که دارد، دلگیر است،؛ اینکه سازمان به‌جای بهبود شرایط، راهی را رفته که چاره‌ای جز استعفا یا صرف‌نظر از شکایت برایش باقی نمانده است.

زمانی که پس از چند سال کشمکش، صندوق ملی محیط‌زیست در دولت «حسن روحانی» کار خود را آغاز کرد، قرار بود سرمایهٔ آن صرف راه‌اندازی بسیاری از طرح‌ها و پروژه‌های محیط‌زیستی کشور خصوصاً در بخش خصوصی شود. در چند سال گذشته، این صندوق که سرمایه‌ای یک‌هزار میلیارد تومانی در یکی از بانک‌های کشور دارد، توانسته بود تسهیلاتی برای برخی طرح‌ها و پروژه‌ها فراهم کند. اما در اواخر اردیبهشت، خبر برکناری مدیرعامل این صندوق و انتصاب فردی دیگر که پیش از این هیچ نشانی از او در موضوع محیط‌زیست نبود، در بحبوحهٔ اخبار انتخابات زودهنگام ریاست‌جمهوری گم شد. اما در همین ماه‌ها، خبری از اعطای تسهیلات به طرح‌ها و پروژه‌ها به‌ چشم نمی‌خورد. طرحی برای انتقال سرمایهٔ صندوق به بانکی دیگری در دست پیگیری است و مدیر عامل جدید، انتصاباتی که چارچوب قوانین و مقررات نیستند را انجام داده است؛ تغییراتی که به‌ نظر می‌رسد در دقیقهٔ ۹۰ دولت نیمه‌تمام سیزدهم، باعجله درحال انجامند.

|پیام ما| بخشی از منطقۀ حفاظت‌شدۀ «دنا» به مساحت ۶۷ هزار هکتار و «پارک ملی دنا» با مساحت ۳۵ هزار هکتار، در میان مرز دو استان کهگیلویه‌وبویراحمد و اصفهان قرار گرفته است. از سال ۱۳۶۹، مدیریت حفاظت محیط‌زیست این منطقه، به استان کهگیلویه‌وبویراحمد واگذار شد، اما در سال‌های اخیر، مسئولان استان اصفهان با ارائۀ طرحی، مدیریت دوطرفه را برای این منطقه پیشنهاد دادند؛ طرحی که اعتراض متعدد محلی‌ها و انتقاد کارشناسان را در پی داشت. کارشناسان می‌گویند، در صورت عملی‌شدن این طرح، علاوه‌بر مشکلات حقوقی به‌ویژه در تعقیب متخلفان محیط‌زیستی، سدسازی و انتقال آب از دنا نیز، دور از ذهن نخواهد بود. آن‌ها معتقدند، سدسازی در این منطقه، به ازبین‌رفتن اکوسیستم آن و به‌خطرافتادن زیست جانوری منجر خواهد شد. در متن زیر، دو تن از کارشناسان حوزۀ شهرسازی و آب، دربارۀ اشکالات اجتماعی و محیط‌زیستی این طرح گفته‌اند.

یکی از کاندیداهای ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست، «اطهره نژادی» دانش‌آموختۀ رشتۀ مدیریت محیط‌زیست در مقطع دکتری است. او مدتی دبیر کمسیون امور زیربنایی دولت در دولت دوم حسن روحانی و مدتی هم معاون برنامه‌ریزی و هماهنگی معاونت زنان و خانوادۀ ریاست‌جمهوری بوده است. انتقادهایی به این کاندیدا دربارۀ اشراف اندک به موضوع محیط‌زیست طبیعی و ناآشنایی با ساختار سازمان حفاظت محیط‌زیست وارد شده است. ما با او دربارۀ برنامه‌هایش، نقدهای واردشده و موضوعات مرتبط با محیط‌ طبیعی گفت‌وگو کردیم. او در پاسخ به سؤالی دربارۀ استیلای دیدگاه امنیتی بر فعالیت‌های رایج حفاظتی، این‌گونه پاسخ داد که شاید برخی مناطق را اشتباه انتخاب کرده‌ایم که نمی‌توانیم به‌تنهایی مسئولیت حفاظت آن‌ را داشته باشیم و باید در آن‌ها تجدیدنظر کنیم. این درحالی‌است که در خلال مصاحبه، بارها تأکید شده که این نگاه معطوف به منطقۀ خاصی نیست و یک نگاه کلی است.

انتقادها به «زهرا صدراعظم نوری» یکی از کاندیداهای پست ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست، بیش از هر چیز تمرکز گستردۀ او بر حوزۀ محیط‌زیست شهری است. نوری دکترای محیط‌زیست دارد و اولین شهردار زن کشور بوده که در سال ۱۳۷۵ با حکم «غلامحسین کرباسچی» به‌عنوان شهردار منطقۀ ۷ تهران منصوب شد. او بعدها در شورای پنجم هم ریاست کمیسیون محیط‌زیست و سلامت را برعهده داشت و البته مشاور «معصومه ابتکار» رئیس اسبق سازمان محیط‌زیست در حوزۀ محیط‌زیست شهری بود. حضور او صرفاً در این بخش حالا نقطه‌ای است که انتقادات بسیاری را به‌دنبال داشته؛ آن‌هم در شرایط شکنندۀ محیط طبیعی کشور. نوری اما معتقد است می‌تواند از پس سختی‌های مدیریت بربیاید و با لابی‌، گفت‌وگو و تعامل، راه را برای حفظ محیط‌زیست باز کند. این درحالی‌است که در سال‌های گذشته، حوزۀ محیط‌زیست انسانی در تهران و البته سایر استان‌های کشور، با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو بوده و مشکل گستردۀ آلودگی هوا، پسماند و سایر موارد، همچنان حل‌نشدنی به نظر می‌رسد. فعالیت زنان در مقام حفاظت‌گر حیات وحش و کارشناس این حوزه همواره با موانعی روبه‌رو بوده است. نوری دربارهٔ مشکلات فعالیت زنان به عنوان محیط‌بان و کارشناس حیات وحش گفت که «باید ببینیم ضرورت و نیاز به حضور زنان در این حوزه چقدر است». با او دربارۀ انتقادات موجود و راه‌حل‌هایش برای حل مشکلات محیط‌زیست کشور در صورت تصدی پست ریاست، به گفت‌وگو نشستیم.

هفتم بهمن سال ۱۳۶۹، رشته‌کوه «دنا» به‌عنوان منطقۀ استحفاظی تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط‌زیست درآمد. از همان زمان تا امروز، این منطقه به‌واسطۀ شرایط ژئومورفولوی خاص خود، تحت مدیریت یکپارچۀ ادارۀ کل حفاظت محیط‌زیست استان کهگیلویه‌وبویراحمد بوده است. در ماه‌های اخیر، ادارۀ کل حفاظت محیط‌زیست اصفهان، چراغ‌خاموش درحال رایزنی است تا مدیریت بخش شمال شرقی این منطقه که در استان اصفهان قرار دارد را به دست گیرد‌؛ اقدامی‌ که به‌گفتۀ «بهمن ایزدی» پیشکسوت محیط‌زیست، با انگیزۀ دراختیارگرفتن منابع صورت می‌‌گیرد و تبعاتی زیان‌بار نه‌تنها برای تنوع‌زیستی «دنا»، بلکه برای ساکنان استان‌های خوزستان، کهگیلویه‌وبویراحمد و چهارمحال‌وبختیاری خواهد داشت.