بایگانی مطالب برچسب: حکمرانی آب
چطور اصفهان در حضور و بیحضور زایندهرود شهر دیگری است؟
در فراسوی رودخانه
حل چالشها نیازمند گذار از موضوعمحوری به مسئلهمحوری است
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر اینکه چالشهای حوزه محیط زیست چندبعدی و پیچیده هستند، بر ضرورت حرکت از موضوعمحوری به سمت رویکرد مسئلهمحور و گفتوگوی علمی در مدیریت بحرانهای کشور تأکید کرد.
وقف آب در حکمرانی نوین
پروژههای سدسازی زیر فشار نمایندگان
سالهاست وزارت نیرو در برابر انتقادها به سدسازی و پروژههای انتقال آب، یکی از اصلیترین طرفهای پاسخگو بوده است؛ اما «مجید سیاری»، کارشناس منابع آب و مدیریت سوانح طبیعی، معتقد است بخشی از تصمیمهایی که به اجرای پروژههای مسئلهدار آبی منجر شده، تحتتأثیر فشار نمایندگان مجلس گرفته شده است. او در هشتادودومین «شب ایران» نمونههایی از دخالت نمایندگان در روند تصویب و تأمین بودجه پروژههای سدسازی را روایت کرد؛ روایتی که «حنیفرضا گلزار»، کنشگر و پژوهشگر محیطزیست، با آن بخش از ماجرا که مسئولیت وزارت نیرو را کمرنگ میکند، موافق نیست.
بحران آب در هورالعظیم؛ کشتهای غیرمجاز عامل اصلی خشکی تالاب
وضعیت تالاب بینالمللی هورالعظیم به مرحله بحرانی رسیده است. در حالی که تنها ۳۸ درصد از مساحت این تالاب آبگیری شده، گزارشها نشان میدهد توسعه کشتهای پرمصرف برنج در حوضه کرخه، بخش قابلتوجهی از حقابه تالاب را بلعیده و آن را با خطر خشکی کامل و آتشسوزیهای گسترده مواجه کرده است.
حکمرانی مطلوب آب با مدیریت توأمان کمیت و کیفیت
اصغر جهانی، رئیس گروه محیطزیست و آبهای غیرمتعارف شرکت مدیریت منابع آب ایران، تأکید کرد که حکمرانی مطلوب منابع آب تنها با مدیریت همزمان کمیت و کیفیت امکانپذیر است. این استراتژی کلان، با هدف تأمین پایدار آب شرب، حفظ سلامت عمومی و امنیت غذایی، از طریق پایش مستمر، اجرای طرحهای تصفیه فاضلاب در ۵۷۷ روستای بالادست سدها و بهرهگیری از سیستمهای نوین پایش در حال پیگیری است.
دستدرازی به آبهای چندهزارساله
خراسان جنوبی در آستانه ورشکستگی آبی قرار دارد؛ استانی که حدود ۹۵ درصد آب مصرفی آن از منابع زیرزمینی تأمین میشود، درحالیکه میانگین کشوری این شاخص حدود ۴۵ درصد است. سالانه نزدیک به ۸۸۴ میلیون مترمکعب آب در استان مصرف میشود و ۸۷ درصد آن به کشاورزی اختصاص دارد؛ سهمی که نشان میدهد عبور از بحران آب، بدون اصلاح الگوی کشت و مدیریت تقاضا در این بخش ممکن نیست. نگرانی اصلی اما تنها حجم برداشتها نیست، بلکه سن و ماهیت منابعی است که از اعماق زمین استخراج میشوند. مطالعات سنیابی در دشت بیرجند نشان میدهد فقط حدود ۱۵ درصد آب برداشتشده از آبهای جوان، یعنی حاصل بارندگیهای چند دهه اخیر و دارای قدمت اندک، است، اما ۸۵ درصد آن به منابعی با قدمت چهار تا ۱۷ هزار سال تعلق دارد. این آبها عملاً تجدیدناپذیرند و برداشت از آنها، مصرف سرمایهای است که زیستپذیری استان را با بحرانی عمیقتر روبهرو میکند. بااینحال، مانند همیشه پای معیشت و کشاورزی در میان است.
زن، بیرون از معادلــــــه آب
بین سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۳، نزدیک به ۴۱ نفر در حوضچههای آب سیستانوبلوچستان غرق شدهاند؛ نیمی از آنان دختربچههایی بودند که برای تأمین آب موردنیاز خانواده و دامهایشان، در راه کولبری آب کشته شدند، اما «مرگشان فقط یک حادثه دیده شد، نه یک واقعه در حوزه زنان». این آمار را «مهتا بذرافکن»، جامعهشناس آب و اقلیم، ارائه داد و از حاضران در نشست انجمن جامعهشناسی پرسید چند رسانه تاکنون نام این دختران را برجسته کردهاند. او همچنین به صفهای تانکر آب در روزهای گرم که بیشتر افراد حاضر در آنها زناند، اشاره کرد: «مگر اینها بخشی از جامعه زنان نیستند که بار حمل آب را به دوش میکشند؟ اگر قرار است در مطالعات زنان از خشونت و نابرابری صحبت کنیم، نمیتوانیم حذفشان کنیم.»
ذخایر سدهای فلات مرکزی ۴۰ درصد رشد کرد
با وجود رشد ۴۰.۵ درصدی حجم ذخایر سدهای حوضه فلات مرکزی و شرقی نسبت به سال گذشته، همچنان بخش بزرگی از مخازن خالی است. وزارت نیرو با تأکید بر میزان پایین پرشدگی سدها، نسبت به تداوم تنش آبی در حوضه دریاچه نمک و ضرورت اجرای فوری برنامههای مدیریت مصرف هشدار داد.
تأمین حقآبه رودخانه قرهآغاج
اداره کل حفاظت محیط زیست فارس از رهاسازی بخشی از حقآبه محیطزیستی رودخانه «قرهآغاج» از سد سلمان فارسی با دبی ۲۰ متر مکعب بر ثانیه خبر داد. این اقدام استراتژیک با هدف احیای جریان طبیعی رودخانه و حفظ اکوسیستمهای وابسته به این زیستگاه حیاتی انجام شده است.
«حبلهرود»؛ اختلاف آب میــــان تهران و سمنـان
«حبلهرود» در استان سمنان فقط با خشکسالی دستوپنجه نرم نمیکند. برداشتهای بیرویه در بالادست، توسعه کشتهای پرمصرف، برداشت مستقیم از رودخانه، تغییر کاربری اراضی، ضعف نظارت بر کانالهای انتقال آب و اختلاف بر سر تخصیص منابع سدها، زنجیرهای از فشارها را بر این رودخانه وارد کرده است. در پاییندست، گرمسار با رودخانهای مواجه است که به گفته فعالان و کشاورزان این حوزه، در برخی مقاطع عملاً آبی برای رسیدن به آن باقی نمیماند. در چنین شرایطی، تجربه سالها مطالعه برای «مدیریت یکپارچه حوضه آبریز حبلهرود» نیز هنوز نتوانسته است به یک سازوکار اجرایی پایدار تبدیل شود.
قیــــــر، رودخانه را پوشاند
شهرداری الیگودرز حدود ۱۵ هزار مترمربع از بستر رودخانه داخل شهر را آسفالت کرده است. استدلال مدیریت شهری این است که این بخش از رودخانه در بیشتر ایام سال خشک است و میتوان از آن برای ایجاد فضای شهری، پارکینگ فصلی، ساماندهی دستفروشان و برخی فعالیتهای خدماتی استفاده کرد. شهردار الیگودرز همچنین گفته است که برای اجرای این طرح از تجربه برخی شهرهای دیگر استفاده شده و در این زمینه به شهر قم اشاره کرده است. اما در صحبتهای او نیامده است که بستن راه رودخانه با آسفالت چه تبعاتی برای شهر و محیط زیست شهری دارد. در هیچیک از این صحبتها نیامده است که چطور و بر اساس چه برآوردی راه یک رود با ریختن آسفالت بسته میشود. اتفاقاً تجربه قم و شیراز در این زمینه تا چه میزان منفی بوده و هنگام سیلاب چه وضعی برای این مناطق پیش آمده است. رئیس اداره حفاظت محیط زیست لرستان هم به «پیام ما» میگوید این کار بدون مطالعه و استعلام از دستگاههای متولی انجام شده و به همین دلیل، کار متوقف شده است.
