ناترازی شدید برق در تابستان ۱۴۰۵، صنایع ایران را با چالش‌های سه‌گانه «قطع انرژی»، «جهش بی‌سابقه هزینه‌ها در بورس انرژی» و «بلاتکلیفی در جبران خسارت‌ها» مواجه کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد عدم‌النفع صنایع از قطع برق به مرز ۴۷۳ هزار میلیارد تومان (همت) رسیده و زنگ خطر رکود و صنعت‌زدایی را به صدا درآورده است.

سال ۲۰۲۶ می‌تواند نقطه عطفی در صنعت برق جهان باشد. براساس تازه‌ترین گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، برای نخستین‌بار میزان برق تولیدشده از منابع تجدیدپذیر از برق زغال‌سنگی بیشتر خواهد شد؛ تغییری که نشان می‌دهد مسیر تولید برق در جهان، هرچند با موانع بسیار، به‌تدریج در حال عوض شدن است.

سبد انرژی نامتوازن؛ پاشنه آشیل برق ایران

سرمایه‌گذاران بخش تجدیدپذیر از پیچیدگی مسیر تأمین مالی گلایه دارند، اما «محسن طرزطلب» معاون وزیر نیرو و رئیس ساتبا، ریشه اصلی کندی طرح‌ها را در «مشکلات فرایندی میان ساتبا و صندوق توسعه ملی» دانست. به‌گفته او، تأمین مالی پروژه‌های تجدیدپذیر به نیابت از صندوق توسعه ملی پیگیری می‌شود و به‌ همین دلیل، سرمایه‌گذاران ناچارند مراحل پیچیده و طولانی‌ای را طی کنند؛ لازم است برای تسریع در اجرای طرح‌ها، این مراحل اصلاح شود.

| پیام ما | بیست‌وپنجمین نمایشگاه صنعت برق و پانزدهمین نمایشگاه انرژی‌های تجدیدپذیر در حالی آغاز به‌ کار کرد که برای نخستین‌بار این دو رویداد به‌شکل مشترک برگزار می‌شوند؛ تصمیمی که از همان صبح افتتاحیه (سه‌شنبه ۲۰ آبان) محل انتقاد فعالان حوزه تجدیدپذیر بود. آنها می‌گویند کنار هم قرار گرفتن این دو نمایشگاه، عملاً بخش تجدیدپذیر را در سایه صنعت برق قرار می‌دهد.

در چارچوب پویش ملی «ایران آباد» و با هدف کاهش ناترازی انرژی، آیین بهره‌برداری از ۱۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی در هشت استان کشور سه‌شنبه ۱۸ شهریورماه با حضور عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، برگزار شد.

قرار بود تا پایان سال ۱۴۰۴، صنایع فولاد، سیمان، آلومینیوم‌، مس و فلزات اساسی، کانی‌های فلزی و غیرفلزی، پالایشگاه‌ها، پتروشیمی‌ها و صنایع شیمیایی، مجموعاً ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه بسازند تا برای تأمین برق خودشان نیاز به شبکه سراسری نداشته یا وابستگی‌شان به شبکه سراسری حداقل شود. اما اکنون کل نیروگاه‌های ساخته‌شده در این بخش فقط دو هزار مگاوات و بازدهی آنها در حد ۳۴ تا ۳۵ درصد است. «آرش نجفی»، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، معتقد است ورود مستقیم صنایع که هیچ تخصصی در نیروگاه‌سازی و نیروگاه‌داری ندارند، به این حوزه، باعث کاهش راندمان و اتلاف منابع شده است. او و «حمیدرضا صالحی»، رئیس هیئت‌مدیره انجمن ساتکا، می‌گویند مسیر دولت از ابتدا اشتباه بوده و سیاست‌های ضعیف و نادرست، به‌جای حمایت، صنایع را سردرگم کرده و سرمایه‌ها را هدر داده است؛ اصلاح فوری سیاست‌های حمایتی و قیمت‌گذاری و ورود سرمایه‌گذاران متخصص تنها راه بازگرداندن اعتماد و تحقق توسعه پایدار انرژی است.