فرونشست در ایران در حال گسترش است و پیامدهای آن نیز روبه‌فزونی. بااین‌حال، از سال ۱۴۰۱ تا کنون لایحه‌های میان دولت و مجلس با عنوان «کنترل فرونشست زمین و اثرات آن در کشور» در رفت‌و‌آمد است که نه ایرادهای آن رفع می‌شود، نه لغو و نه تصویب. بسیاری از کارشناسان اما این لایحه را بی‌دلیل می‌دانند و موضوعات مندرج در آن را یا تکراری ارزیابی می‌کنند یا در تضاد با سایر قوانین و مقرراتی که به‌نوعی با کنترل فرونشست و این مسئله. موضوع « چیستی» این لایحه از همان ابتدای تدوین حتی از سوی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی زیر سؤال رفت. با این‌همه وزارت کشور باز هم این لایحه را که به پیشنهاد شورای اسلامی شهر تهران و از سوی شورای‌عالی استان‌ها تدوین شد، به مجلس شورای اسلامی فرستاد. مشخص نیست این بار تکلیف لایحه چگونه خواهد شد؛ آن‌هم در سالی که هشدارهای افزایش فرونشست تکرار می‌شود. رئیس بخش زلزله‌شناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه‌، مسکن و شهرسازی اما معتقد است از همان ابتدا بارها و بارها کارشناسان بیان کرده‌اند کنترل فرونشست در کشور نه لایحه و طرح جدید می‌خواهد، نه قانون و مقررات تازه. بلکه آنچه به آن نیاز است، عمل به آنچه مفاد قانونی موجود است که به‌واسطه تأمین اعتبار میسر خواهد شد.

محسن اردکانی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران، در دیدار نوروزی با مدیران و کارکنان این شرکت، از استمرار خشکسالی‌ها برای پنجمین سال متوالی خبر داد و بر دستاوردهای قابل توجه سال گذشته در حوزه تأمین و توزیع آب تأکید کرد.

جواد محجوبی، مدیر عامل آب منطقه‌ای یزد، در نشست خبری امروز از تعرض به خط انتقال آب یزد در نهم فروردین خبر داد و اعلام کرد که ایستگاه شماره ۳ به دلیل خسارت‌های وارده تقریباً غیرقابل تعمیر در کوتاه‌مدت است و نیاز به حداقل دو ماه زمان برای بازسازی دارد.

طی چندسال گذشته عشایر کشور در فصل قشلاق به چالش کمبود سوخت روبه‌رو می‌شدند. چالشی که به‌نظر می‌رسد امسال با وجود ورود دو سامانه سرمایی و پر بارش اتفاق نیفتاد و دولت به‌خوبی آن را مدیریت کرد. حالا اما عشایر می‌گویند برف، باران و سرما گرچه مشکلی در تأمین سوخت ایجاد نکرد، اما گره‌ای هم از چالش همیشگی آب باز نکرد. آنچه ایلات و عشایر از مناطق مختلف ایران به «پیام‌ما» می‌گویند، نشان از توزیع ناکافی آب و علوفه سهمیه عشایری است. سرپرست مدیریت بحران سازمان امور عشایری ایران اما می‌گوید مدیریت سوخت با توزیع بهنگام و ذخیره‌سازی آن انجام شد و توزیع آب و علوفه هم مطابق بر سهمیه‌های مشخص ادامه دارد، اما موضوع کمبود آنها به‌شکل مستقیم از استان‌ها پیگیری خواهد کرد.

در خبرها می‌شنویم تالاب صالحیه مجدداً خشکیده است، آن‌هم در فصل زمستان که انتظار می‌رود تالاب صالحیه از حیاتی نسبی برخوردار باشد. این اتفاق در شرایطی روی داده که این تالاب یکی از نقاط کانونی انتشار ریزگردهاست و گردوغبار حاصل از خشکیدگی تالاب صالحیه، استان‌های البرز، قزوین و تهران را متأثر می‌کند. به‌علاوه، اغلب مناطق کشور این روزها به‌شدت و به‌قدر کافی و وافی درگیر چالش آلودگی هوا هستند. در سال‌های گذشته بسیاری از تالاب‌های کشور خشکیدند. در این میان، اما نمونه‌هایی مانند «تالاب بین‌المللی کمجان» در استان فارس را داریم که اهالی روستای کمجان کمر همت به احیای آن بسته‌اند. سؤال اینجاست که چرا این تجربه در سایر نقاط کشور استفاده نمی‌شود؟ اگر تجربه احیای تالاب کمجان که با کنشگری و مشارکت مستقیم جوامع محلی بوده به دیگر تالاب‌های مشابه منتقل شود و بخش‌های دولتی ذی‌ربط نیز مسئولیت بسترسازی، فراهم‌آوری امکانات، هدایت‌گری و نظارت فنی را عهده‌دار شوند، می‌توان به روند احیای آنها امیدوار بود.

نخستین‌بار که قزاق‌محله را می‌بینم تنها چیزی که به چشمم می‌آید، قاچاق مواد مخدر و معتادان متجاهری است که در گوشه و کنار، مشغول استعمال مواد مخدر هستند. اما آنچه را که چشم‌های من ندیده بود، گویا هیچ‌کس دیگری هم ندیده است. آنچه دهیار روستا از آن به‌عنوان دردهای مزمن و طولانی این روستا نام می‌برد؛ دردهایی که به‌خاطر ۳۰ خانواده مواد فروش به جان ۹۰۰ خانوار دیگر این روستا انداخته‌اند. قزاق‌محله هیچ ندارد. نه مدرسه دارد، نه کتابخانه و نه جایی برای ورزش، نه آب دارد و نه شبکه فاضلاب. دهیار می‌گوید فقط بنیادمسکن است که اهالی اینجا را می‌بیند. جایی که با مرکز استان گلستان فقط پنج دقیقه فاصله دارد. آبفا برای اتصال چاهی در کنار روستا به شبکه آبی که فرسوده است، ۶۰۰ میلیون تومان پول می‌خواهد و اهالی توان پرداخت آن را ندارند. این شرکت پاسخی در مورد دلایل مطالبه این مبلغ ارائه نمی‌دهد، اما مدیرکل امور روستایی و شوراهای استانداری گلستان می‌گوید در حال تلاش برای پیدا کردن راه‌حلی هستند که مسئله را رفع کنند. دهیار روستا اما مدام می‌گوید: «دادمان را کجا بزنیم؟ نامی بر ما گذاشته‌اند و به‌خاطر آن همه‌چیز را از ما محروم کرده‌اند. گروهی مواد می‌فروشند، اما ۹۰ درصد اهالی با تنگدستی در فضایی ناامن و محروم، شب و روز ترس و غصه آینده بچه‌هایشان را دارند. به هم بگویید قزاق‌محله نومل خیلی چیزهای دیگر می‌خواهد. خیلی آدم‌های دیگر اینجا زندگی می‌کنند.»

بپذیریم که مدیریت یکپارچه و نگاه جامع‌نگر در مسئله آب نداریم و علی‌رغم دهه‌ها شکست در مدیریت منابع آب، همچنان تفکر توسعه آب‌محور و افزایش طرح‌های کشاورزی در کشور وجود دارد. ما نیاز داریم برای حل مسئله‌هایی که پیچیده است و بازیگران مختلف در آن وجود دارد، تعامل داشته باشیم، بده‌وبستان کنیم، امتیاز بدهیم و امتیاز بگیریم. مسائلی ازاین‌دست با شعار قابل‌حل نیستند، البته اگر امید به توسعه و روزهای خوش سیستان وجود دارد. امروز روز خوش سیستان نیست،‌ کمااینکه دهه‌هاست مردم این منطقه روز خوشی نداشتند و شرایط سخت زندگی بارها مردم را به مهاجرت و حاشیه‌نشینی در سایر شهرها و استان‌ها وادار کرده‌ است. اما تقلیل مسئله به مقصر جلوه دادن کامل طرف افغانستان، همچنان که این روزها می‌بینیم، اشتباه است. اینها بخشی از گفته‌های «کامیار پهلوان»، کارشناس ارشد بخش آب، است که قریب به ۲۰ سال را در سیستان زندگی کرده است. پهلوان رئیس کمیته تخصصی سدهای پسماند کمیته ملی سدهای بزرگ ایران و نماینده ایران در کمیته تخصصی سدهای پسماند کمیسیون بین‌المللی سدهای بزرگ (ICOLD) است.