اظهارات شائبه‌برانگیز «احمد مرادی»، نماینده مردم مرکز استان هرمزگان در مجلس شورای اسلامی، در حاشیه سفر رئیس‌جمهور به بندرعباس (۱۰ مهر ۱۴۰۴) و در دفاع از یکی از بهره‌برداران طرح پرورش میگو که موجب تعرض و تخریب عرصه اثر ملی طبیعی «بوخو» جزیره قشم شده است، نمادی از قانون‌گریزی یک سیاستمدار در حوزه قانونگذاری نسبت به قوانین ملی است. این اقدام به‌دلیل تعارض با اصول توسعه پایدار و بی‌توجهی به جایگاه حقوقی و فرهنگی عرصه‌های میراثی، قابل‌نقد است.

احیای دریاچه ارومیه

صید بی‌رویه کوسه در خلیج‌فارس، این گونه را در معرض انقراض قرار داده است. کوسه‌‌ماهی‌ها از نسل ماهیان غضروفی اولیه هستند که با وجود ممنوعیت‌های اعمال‌شده، برداشت فراگیر و عرضه آنها در بعضی رستوران‌ها و بازارهای محلی ادامه دارد. این روند در سال‌های اخیر به یکی از نگرانی‌های مهم حوزه شیلات و محیط‌زیست تبدیل شده است؛ چراکه شکار گسترده آنها، چه برای استفاده از گوشت و چه برای فروش باله، زنجیره غذایی را بر هم می‌زند و تنوع‌زیستی خلیج‌فارس را تهدید می‌‌کند.

«رؤیای حفاظتگری داشتم، اما در آن شکست خوردم. همین است که تأکید می‌کنم خودم را حفاظتگر نمی‌دانم و تا زمانی که تبعیض‌های جنسیتی در آن وجود داشته باشد، به این حوزه بازنمی‌گردم.» اینها گفته‌های «لادن سلامت» است. او به نسل دهه‌ هفتادی‌‌ها تعلق دارد و در ۲۳سالگی یعنی سال ۱۳۹۵ پا به عرصه حفاظت گذاشت. بااین‌حال، بازداشت فعالان محیط‌زیست او را از حوزه کار میدانی خارج کرد. کسانی که در این سال‌ها برای دویدن به پارک پردیسان می‌روند، او را بارها دیده‌اند؛ زنی که هر روز به‌تنهایی و بدون همراه می‌دود و توانسته ماراتن را به انتها برساند، هر چند به‌گفته خودش، در عرصه حفاظت به «بن‌بست» رسیده است.

توده کوهستانی «سُماموس» مرتفع‌ترین کوه استان گیلان و یکی از قلل شاخص البرز غربی است. موقعیت خاص این کوه و قرارگیری‌اش در جوار دریای کاسپین و آزاد بودن سه جبهه آن از بدنه البرز، منظری شگفت‌انگیز برای آن ایجاد کرده‌ و نزدیک‌ترین قله بالای سه هزار متر به دریای کاسپین به‌شمار می‌رود. نفوذ هرروزه رطوبت به‌شکل مه و ابر، حجم قابل‌توجه بارش، گستره جنگل‌های هیرکانی بر بخش بزرگی از دامنه‌ها، اینجا را به یکی‌ از کانون‌های تنوع‌زیستی تبدیل کرده‌ است. یکی از جنبه‌های زمین‌شناسی پرارزش این توده کوهستانی، رخنمون سازند کنگلومرای جواهرده (ژوراسیک) است. فقط در محدوده گیلانی این مجموعه کوهستانی ۶۹۳ چشمه شناسایی و در میانه تمامی شگفتی‌های این کوه، تاکنون دو گونه گیاهی اندمیک در آن «هزار خار سُماموسی یا هزار خار رامسری» و «گوش‌خری سُماموسی» شناسایی شده ‌است. ارزش‌های زیستی و جغرافیایی این منطقه سبب شده است یک اثر طبیعی ملی، یک منطقه حفاظت‌شده و یک منطقه شکارممنوع در دامنه‌های این کوه ثبت شود. علاوه‌براین، این مجموعه کوهستانی در سال ۱۳۹۸ به شماره ۶۸۴ در فهرست میراث طبیعی کشور ثبت شد.

فرض کنید از تهران عازم زاهدان هستید. مسیر طولانی است و‌ باک بنزین شما ظرفیت محدودی دارد. به‌ناچار در میانه راه ناچار می‌شوید بنزین بزنید. باز فرض بگیریم پمپ بنزین تعطیل شده باشد و هیچ ماشینی هم برای کمک توقف نکند. چه می‌کنید؟ احتمالاً سراغ اولین آبادی نزدیک می‌روید، اما اگر شهر و روستایی نباشد، آنتن موبایل خط ندهد و در جاده‌ای خاکی و فرعی دورافتاده گیر افتاده باشید، چه؟ زندگی پرندگان مهاجر در ایران همین‌قدر سخت است و البته پیچیده‌تر از این مثال ساده! تالاب‌ها که نقش پمپ بنزین را برای پرنده‌ها دارند، خشک شده‌اند یا شرایط‌شان مساعد نیست. پرندگان سرگردان به هر دری می‌زنند تا آبی پیدا کنند، برخی پساب گیرشان می‌آید،‌ برخی شکار می‌شوند،‌ گروه سوم خوش‌شانس هستند و به سفرشان ادامه می‌‌دهند. آنها که خودشان را با بحران سازگارتر می‌کنند، جمعیتشان افزایش می‌‌یابد،‌ گونه‌های حساس‌تر به آرامی محو می‌شوند و در ادامه تبعات آن تنوع‌زیستی ایران را تحت‌تأثیر خود قرار می‌‌دهد. وضعیت تالاب‌ها و پرندگان مهاجر یکی داستان است پر آب چشم!