بایگانی مطالب برچسب: اکوسیستم

سایه تهدیدات جهانی بر خاورمیانه

بیستمین گزارش «ریسک‌های جهانی ۲۰۲۵»* مؤسسه جهانی اقتصاد، تصویری هشداردهنده از جهانی شکننده و پاره‌پاره ارائه می‌دهد؛ جهانی که تهدیدات ژئوپلیتیکی، زیست‌محیطی، اجتماعی و فناوری هم‌زمان بر ثبات و پیشرفت سایه افکنده‌اند. برای خاورمیانه و ایران، منطقه‌ای با وابستگی‌های انرژی، ساختارهای سیاسی حساس و آسیب‌پذیری‌های محیط‌زیستی، این ریسک‌ها معنای ویژه‌ای دارند. این مقاله با تحلیل ریسک‌ها و پیامدهای منطقه‌ای، توصیه‌هایی سیاستی و عملی برای تاب‌آوری و مدیریت بحران ارائه می‌دهد.

خیزش ایران برای نجات هیرکانی

در ۲۳ روز آتش‌سوزی در «منطقه حفاظت‌شده چهارباغ»، یعنی از ۱۰ آبان تا ۳ آذرماه،‌ فعالان محیط‌زیست و کوهنوردان از آمل، قائمشهر، تهران، همدان، البرز، اسلامشهر، تبریز، بروجرد، کردستان، اصفهان، شیراز، چالوس، نوشهر، نور، نکا و کلاردشت و شهرهای دیگر عازم منطقه حریق شدند. گروهی از فعالان محیط‌زیست فارس هم کوله‌پشتی‌شان را بستند، از زن و فرزندشان خداحافظی کردند و برای خاموش کردن آتش راهی شدند، اما با اصرار مسئولان بر اینکه کار تمام و آتش خاموش شده، از میانه راه بازگشتند. در میان داوطلبان، یکی کارگر بود، یکی مسافرکش، یکی کشاورز، یکی معلم و یکی کارمند! هدف همگی هم یک چیز؛ «آب زدن بر تن سوخته الیت»!

ارسباران در محاصره آتش

|پیام ما| دوشنبه، سوم آذرماه، هنگام نوشتن این گزارش، سومین روز از آتش‌سوزی گسترده در منطقه حفاظت‌شده ارسباران است. هنوز آتش اطفا نشده. تیم‌های مردمی و دولتی در منطقه حاضرند، اما خبری از بالگرد نیست. آخرین گزارش‌ها حاکی از آن است که معدود عملیات هوایی نجات هم به‌دلیل وزش شدید باد ناکام مانده است. این آتش در قلب منطقه حفاظت‌شده است و روستای «نمنق» در نزدیکی آن قرار دارد. روز دوم که آتش گسترده بود، درخواست بالگرد بی‌نتیجه ماند و حالا هم فعالان حاضر در منطقه می‌گویند قطعاً آمدن بالگرد می‌تواند کمک‌ مهمی برای مدیریت بحران منطقه باشد. این درحالی‌است که هفته آخر آبان‌ماه هم چند نقطه از این منطقه درگیر آتش‌ بود و فرمانده یگان حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی در ۲۳ آبان از آتش‌سوزی در منطقه جنگلی «دیزمار» و ازبین‌رفتن بیش از ۱۰ هکتار از اراضی خبر داده بود.

ضعف مدیریت «الیت» را شعله‌ور کرد

جنگل‌های «الیت» مازندران و منطقه حفاظت‌شده «چهارباغ» بیش از سه هفته است که در آتش می‌سوزد و هنوز مهار نشده. این روزها بیش از همه چالش کمبود تجهیزات هوایی مدرن مطرح است و انتقادات گسترده‌ای را برانگیخته. «رحیم ملک‌نیا»، استاد منابع‌طبیعی، اما به «پیام ما» از معضل‌ بزرگ‌تر و عمیق‌تری می‌گوید؛ در این‌گونه‌ حریق‌ها مشکل اصلی نه کمبود تجهیزات، بلکه فقدان مدیریت مؤثر، برنامه عملیاتی جامع و هماهنگی دستگاه‌هاست.

هجوم ناگهانی نهال صنوبر به تالاب انزلی

تهدیدی خطرناک‌تر از سنبل آبی

آتش «چهارباغ» از کنترل خارج شده است

آخرین وضعیت حریق جنگل‌های چالوس پس از ناپایداری هوا و وزش باد

کاپ۳۰، بدون نقشه راه

|پیام ما| با ورود اجلاس بین‌المللی کاپ۳۰ (COP30) به هفته دوم، نگرانی‌ها درباره نتایج کنفرانس اقلیمی سازمان ملل متحد در حال افزایش است. ده‌ها کشور به‌دنبال این هستند که روند گذار از سوخت‌های فسیلی برپایه قطعنامه تصویب‌شده در کاپ۲۸، پیش برود و به مرحله اجرا نزدیک‌تر شود. اما از دو سال پیش جزئیات این روند در اجلاس‌های مختلف به سرانجام نرسیده و برزیل که میزبان سی‌ام کنفرانس اقلیمی است، برای پیگیری نقشه راه سردرگم است. در همین حال رقابت برای برگزاری دور بعدی میزبانی این اجلاس میان استرالیا و ترکیه داغ‌تر شده است.

سیلاب ناجی بیابان و قنات

بیابان، تا چشم کار می‌کند گسترده است. تپه ماهورها، شن‌های روان و آفتاب. بی‌هیچ نشانی از درخت و آب. آب در «هیزم‌چاه» به مترمکعب حساب نمی‌شود، قطره‌قطره‌اش در بیابان‌هایی که تنه‌ به‌ تنه شهر انارک و خشکی بی‌دریغ شرق اصفهان قرار گرفته، مهم است و «یک یا دو بار باران در سال، یعنی وفور نعمت». این را پیرمرد انارکی می‌گوید که از آمدن سیل خوشحال است، فقط اینجا و در سال‌های اخیر است که سیل خوشحالی آورده. طرح آبخیزداری، سیلاب را به‌جای رهاشدن در جاده ترانزیتی اصفهان-مشهد و زندگی مردم، به هیزم‌چاه آورده، در ۲۰۰ هکتار با این آب، پسته، آنغوزه و گیاهان دارویی کشت شده و حیات‌وحش قرق هیزم‌چاه هم جان گرفته‌اند. نگرانی اما از آینده این طرح هم وجود دارد، از اینکه بخواهند به حساب این آب مهارشده از سیلاب، معادن و صنایع را در این منطقه توسعه دهند؛ منطقه‌ای که هنوز شر فرونشست، مانند اصفهان گریبانش را نگرفته است.