بایگانی مطالب برچسب: امنیت غذایی
فرسایش منابع؛ فرسایش معیشت
کشاورزی ایران امروز همزمان با چند بحران درگیر است؛ کمبود آب، فرسایش خاک، افت حاصلخیزی، افزایش هزینههای تولید، تغییرات اقلیمی و تهدید امنیت غذایی. در چنین شرایطی، دیگر نمیتوان صرفاً با افزایش مصرف آب، کود و سم یا توسعه سطح زیر کشت، آینده بخش کشاورزی را تضمین کرد. بسیاری از کارشناسان معتقدند ادامه الگوی فعلی بهرهبرداری، نهتنها منابع پایه تولید را تضعیف میکند، بلکه در بلندمدت معیشت کشاورزان و توان کشور برای تأمین غذا را نیز با تهدید جدی روبهرو خواهد کرد. در این میان، کشاورزی حفاظتی بیش از آنکه یک روش فنی یا توصیه دانشگاهی باشد، بهعنوان یک ضرورت اقتصادی، اجتماعی و سیاستی مطرح شده است.
امنیت غذایی موضوعی فراتر از خودکفایی در تولید است
اروپا و مزرعههای آینده
گزارش اخیر کمیسیون اروپا نشان میدهد که بخش کشاورزی در اتحادیه اروپا در حال تطبیق با سه چالش عمده، یعنی تغییر اقلیم، رسیدن به شرایط پایدار و تغییر تقاضای مصرفکنندگان است. اگرچه اتحادیه اروپا همچنان صادرکننده خالص محصولات کشاورزی و غذایی باقی مانده و در بیشتر کالاها به خودکفایی رسیده است، اما تغییرات قابلتوجهی در بخشهای مختلف مشاهده میشود. این تغییرات شامل کاهش کلی تولید گوشت، تثبیت تولید غلات، رسیدن تولید شیر به سطحی ثابت و افزایش تولید گوشت مرغ و حبوبات است. باوجود تداوم عدم قطعیتها در زمینه تحولات اقتصاد کلان، تجارت و تغییر اقلیم، این گزارش بهبودهایی را در چندین شاخص زیستمحیطی و اقلیمی نشان میدهد که نشانگر گذار به سمت بخش کشاورزی پایدارتر از جنبه محیطزیست است.
امنیت غذایی در گرو سهمیه سوخت کشاورزان؟
کاهش سهمیه سوخت ماشینهای کشاورزی، تصمیمی است که روی کاغذ با عنوان «مبارزه با قاچاق» آورده میشود، اما کارشناسان این حوزه میگویند در میدان عمل، از دل آن نه مهار قاچاق بیرون میآید و نه تعادل مصرف؛ آنچه دیده میشود کنار گذاشتن دستورالعملی آزموده و جایگزینی آن با اعداد مبهم و تصمیمهای شتابزدهای است که مستقیماً به زمینهای زیر کشت، هزینه تولید و امنیت غذایی کشور ضربه میزند.
هزارسال پایداری در باغستان قزوین
|پیام ما| ایران تاکنون شش نظام کشاورزی خود را در این فهرست ثبت کرده است؛ نظام کشاورزی مبتنیبر قنات کاشان (۲۰۱۴)، نظام سنتی کشت زعفران مبتنیبر قنات گناباد و نظام تولید انگور و فرآوردههای آن در دره جوزان ملایر (۲۰۱۸)، باغهای دیم انجیر استهبان فارس، نظام سنتی کشت گردوی تویسرکان و باغستان سنتی قزوین (۲۰۲۳).
حشرات در خط مقدم بحران اقلیم
ملخهایی که به جان مزارع کشاورزان میافتند یا مراتع دامداران را شخم میزنند، ورود پشه آئدس به جنوب ایران و احتمال شیوع انواع و اقسام بیماریها، حضور انواع و انواع حشرهها در مناطقی که قبلاً دیده نشده بود و...، تنها پیامدهای تغییراقلیم نیستند. تغییراقلیم یعنی حشرهای که هنوز کشف نکردهایم، منقرض شود و نفهمیم حتی جزئی از سرمایههای طبیعی ما بوده! تغییراقلیم یعنی خالی شدن اکوسیستم از گونهها و سکوت شبانه در منطقهای که پیشتر صدای حشرات، نشان زندگی در آن بود. «علیرضا نادری»، پژوهشگر تنوعزیستی و پروانهشناس، از معدود کسانی است که در ایران روی این مقوله کار و پژوهش میکند. او در این گفتوگو تبعات تغییراقلیم بر زندگی حشرات و اکوسیستم را شرح داد. این حشرهشناس تأکید کرد نباید همهچیز را گردن تغییراقلیم انداخت و نقش عامل انسانی در این تحولات را نادیده گرفت.
روند بیسابقه خشکیدن قارهها
|پیام ما| قارهها با سرعت بیسابقهای در حال خشکیدناند؛ بررسی دادههای حاصل از دو دهه مأموریت ماهوارههای ناسا، GRACE و GRACE-FO، نشان میدهد همزمان با این روند، میلیونها نفر در سراسر جهان با کاهش دسترسی به آب شیرین و خشکسالیهای مرگبار مواجهاند. پژوهشی تازه که تغییرات ذخیره آب زمینی از ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۴ را بررسی کرده، مناطقی «ابرخشک» در نیمکره شمالی، از جمله خاورمیانه، شناسایی کرده است؛ خوشههایی از نقاط بحرانی خشکسالی که بههم پیوسته و در مقیاس قارهای گسترش یافتهاند. این پژوهش با این یافتهها درباره کمآبی و تخلیه منابع زیرزمینی در این روند خشکی و افزایش بیشتر سطح آب دریاها هشدار میدهد.
نیمی از باغها در خشکسالی سوخت
|پیامما| سال آبی گذشته عنوان پنجمین سال خشک کشور و البته یکی از خشکترین سالهای ۵۰ سال اخیر را به خودش اختصاص داد. خشکسالی بیبدیلی که همه بخشهای کشور بهویژه بخش کشاورزی را تحتتأثیر قرار داد. برآورد خسارتهای بخش کشاورزی در شش ماه نخست ۱۴۰۴ نشان میدهد حتی پرآبترین استانهای ایران مانند چهارمحالوبختیاری، مادر بزرگترین رودخانههای کشور، نتوانستند آب مورد نیاز بخش زراعت و باغی را تأمین کنند. طبق اعلام وزارت جهادکشاورزی خشکسالی گسترده در سال زراعی جاری، با کاهش سطح کاشت و برداشت، بیش از ۴۴۰ هزار میلیارد تومان به بخش کشاورزی کشور خسارت وارد کرده است.
