در سال‌های اخیر، تنش آبی میان استان‌های مرکزی کشور از جمله اصفهان و یزد به یکی از بحران‌های جدی تبدیل شده است. این بحران نه‌تنها به مشکلات روزمره مردم این دو استان آسیب زده، بلکه باعث بروز اختلافات شدید میان مسئولین دو استان نیز شده است. استان یزد به‌ویژه از کاهش منابع آبی شدید رنج می‌برد و این مسئله تاثیرات عمیقی بر زندگی مردم این استان گذاشته است.

در قلب فلات ایران، جایی که تاریخ در گوشه‌گوشه شهر نفس می‌کشد، اصفهان با گنجینه‌ای از یادگارهای هزارساله، به خواب رفته است؛ خوابی نگران‌کننده در برابر لرزشی که شاید فردا از راه برسد. زلزله تهدیدی که سال‌ها از آن به‌عنوان «خطر بالقوه» یاد شده، اکنون نه یک احتمال بلکه یک واقعیت گریزناپذیر است. سکوت در برابر این خطر، به‌معنای پذیرش تدریجی مرگ هویتی است که در سنگ‌به‌سنگ مساجد، بازارها، کاروانسراها و مناره‌ها تنیده شده است. در روزهای آغاز سال نو، خبر تلخ فروریختن کاروانسرای تاریخی شهرستان نطنز اصفهان در اثر زلزله، بار دیگر زنگ هشدار را برای میراث تاریخی ایران به صدا درآورد. با تخریب سردر این کاروانسرا که جزو آثار ثبت ملی ایران است، چشم‌ها دوباره به اصفهان دوخته شد که با ۳۳ شهر تاریخی، ده‌ها بنای ثبت ملی و جهانی و صدها اثر آسیب‌پذیر روی لبه ناپایدار ناشی از فرونشست، خاک ضعیف و بی‌توجهی مدیریتی در حال لغزیدن‌ است. این گزارش که حاصل گفت‌وگو با کارشناسان برجسته حوزه مرمت و ژئوتکنیک لرزه‌ای است، تلاش دارد پیش از آنکه فاجعه‌ای غیرقابل‌جبران رخ دهد، واقعیتی تلخ را بیان کند و آن اینکه: بناهای تاریخی اصفهان نه‌فقط مستعد آسیب هستند، بلکه بسیاری از آن‌ها در برابر زلزله، عملاً هیچ مقاومتی ندارند.

یک سال پس از ممنوعیت حضور خودرو در جنگل النگدره، طبیعت جان دوباره گرفت

در سال‌های اخیر توجه به ظرفیت‌های طبیعی مناطق چهارگانه ‌و تالاب‌های تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط‌زیست افزایش یافته است. در این راستا واژه‌های متعددی نظیر «تفرج»، «گردشگری»، «گردشگری پایدار»، «طبیعت‌گردی پایدار»، «طبیعت‌گردی مسئولانه»، «اکوتوریسم» و ... درباره بهره‌برداری از ظرفیت‌های طبیعی مناطق چهارگانه و تالاب‌های تحت مدیریت استفاده می‌شود. همچنین، در مواردی این واژه‌ها با یکدیگر تعویض و جایگزین و منجر به سیاستگذاری‌های نادرست می‌شوند، به‌عنوان مثال در نشریه شماره ۲۵۷ سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی تحت عنوان دستورالعمل تهیه طرح مدیریت مناطق تحت حفاظت، بر تفرج متمرکز و گسترده در مناطق چهارگانه تحت مدیریت تأکید شده است و یا در آیین‌نامه طبیعت‌گردی، اجرای طرح‌های طبیعت‌گردی در مناطق چهارگانه مدنظر است. در این نوشتار سعی شده است به‌شکل دقیق‌تر به تفاوت‌های این مفاهیم پرداخته و درنهایت مشخص شود چارچوب درست در مناطق چهارگانه و تالاب‌ها کدام است.

| پیام ما| تصاویر زباله‌های انباشته‌شده بر روی یکدیگر در شهرهای شمالی و جنوبی امسال هم در تعطیلات نوروز بار دیگر بحران بزرگ زباله در این نقاط را بیش از همیشه به رخ کشید. استان‌های شمالی در زمانی که با گردشگر میلیونی روبه‌رو نیستند هم با بحران زباله روبه‌رویند و گواه این امر هم مشکل سایت‌های زباله این مناطق مانند سراوان رشت و عمارت آمل و ایستادگی مردم مقابل آنها در سالی که گذشت، است. جمع نشدن زباله‌ها در روستاهای گیلان و بردن زباله‌های مازندران به گلستان هم از دیگر نشانه‌های بحرانی است که سال‌هاست وجود دارد و با حضور گردشگران این بحران به‌شکل گسترده‌تری خود را نشان می‌دهد. وضعیت در سواحل جنوبی هم بهتر نبود. تصویری از ریختن یک وانت زباله در رودخانه‌ای در کرمانشاه هم از دیگر تصاویری بود که در تعطیلات منتشر شد. نکته اصلی اما این است که بحران زباله در کشور حالا آنقدر حاد شده که با حضور گردشگران وجوه ترسناکی از آن تصویر می‌شود و مسئولان شهری که در طول سالیان متمادی نتوانسته‌اند این معضل را حل کنند بار را بر دوش گردشگری می‌اندازند. حال آنکه گردشگری مسئولانه یک بخش از این ماجراست و بخش دیگر ناکارآمدی طولانی مدت در مدیریت پسماند است.

|پیام ما| «سیدرضا صالحی امیری» جمعه‌شب گذشته مقابل دوربین‌های تلویزیون نشست تا از برنامه وزارتخانه متبوعش در سال جدید بگوید و مروری بر عملکرد چندماهه این حوزه داشته باشد. چکیده سخنان او در این گفت‌وگو در جمله‌ای بود که در پاسخ به مجری برنامه درباره ارزیابی عملکردش در وزارت میراث‌فرهنگی بیان کرد: «بین وضع موجود و وضع مطلوب فاصله زیادی داریم». او اما درباره اینکه برای کمتر شدن این فاصله در سال پیش رو چه برنامه دقیق و مدونی دارد، چیزی نگفت. صالحی امیری در پاسخ به سؤال مجری درباره تاراج خاک‌ سواحل جزیره هرمز و آسیب رساندن مسافران به آثار تاریخی، گفت: «ما تنها مسئول حفاظت از آثار ثبتی هستیم» و بر اهمیت فرهنگسازی اشاره کرد. درحالی‌که بخش عمده‌ای از وظیفه فرهنگسازی به‌ویژه در حوزه مواجهه مردم با آثار تاریخی و رفتار صحیح در مقاصد گردشگری به‌طور مستقیم به وزارتخانه متبوع او مربوط است. در مجموع این گفت‌وگو هم بر سیاق قبل، کلی‌گویی‌هایی بود از روزهای نیامده و همچنان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری ایران بر همان مدار بی‌برنامگی می‌چرخد و پیش می‌رود.

وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با تحلیل جامع روند تحولات نوروزی، از رشد کیفی سفرهای داخلی، تقویت گردشگری ورودی، تسهیل سرمایه‌گذاری، ارتقای دیپلماسی گردشگری و مقابله نرم‌افزاری با پروژه ایران‌هراسی سخن گفت و سال ۱۴۰۴ را «سال سرمایه‌گذاری و تحول بنیادین در زیرساخت‌های صنعت گردشگری ایران» نامید.