سال‌هاست که برای مرورگرهای داخلی تبلیغ می‌شود و بودجه‌‎های زیادی هم پای آنها رفته است. همچنین، با ورود به دوران هوش مصنوعی، متخصصان ایرانی نیز دست‌به‌کار شدند تا از رقبای جهانی خود جا نمانند. اما قطعی سراسری اینترنت و اجبار مردم به روی آوردن به محصولات داخلی، نشان داد «کوه موش زایید». اکثر کاربرانی که از مرورگرهای ایرانی استفاده می‌کنند، از آنها ناراضی‌اند و هوش‌های مصنوعی ایرانی هم از اضطرار مردم سوءاستفاده کرده و تنها خدمات پولی را ارائه می‌دهند. همین عوامل نشان می‌دهد اینترنت بین‌الملل باید هرچه سریع‌تر وصل شود تا مردم مجدداً بتوانند به زندگی عادی خود بازگردند.

این روزها اخبار تورم لحظه‌ای، اختصاص کالابرگ و پرداخت یارانه به ابتدای زنجیره و حرف‌هایی ازاین‌دست داغ است و به‌موازات آن، تجمعات و اعتراضات در مناطق مختلف از بازار تهران تا شهرهای کوچک ادامه دارد. تقریباً می‌توان گفت همه صنوف و اقشار نگران‌اند، نگران حال و آینده و نسبت به وضعیت موجود معترض‌اند. آینده‌ای که از همین امروز نشانه‌هایش روشن شده و طومار زندگی فرزندانمان را در ‌هم می‌پیچد. خالی‌شدن فروشگاه‌ها از روغن و برنج و دیگر کالاهای اساسی و نگرانی هرروزه افزایش قیمت کالاهای مختلف بدون شک می‌تواند روان جامعه‌ را به آشفتگی بکشاند.

۱۷ روز از بروز حوادث اخیر گذشته است. سخنگوی دولت از تشکیل کمیته حقیقت‌یاب برای بررسی این رویدادها خبر می‌دهد. اگرچه برخی از نزدیکان دولت تشکیل این کمیته را در حد پیشنهاد می‌دانند، بااین‌حال «کامبیز نوروزی»، روزنامه‌نگار و حقوقدان معتقد است: «تشکیل این کمیته به‌ شرط اینکه از اشخاص و نهادهای مدنی تشکیل شده باشد و نهادهای دولتی در آنها دخالتی نداشته باشند و گزارش آن بسیار سریع ارائه شود، می‌تواند در اقناع افکار عمومی ملی و بین‌المللی نقش بسیار مهمی را ایفا کند.»

«خبرها را دهان به دهان می‌شنوم.» این جمله را مریم می‌گوید که حالا رسیدن قطعی اینترنت به ششمین روز، کلافگی و بی‌خبری او را بیشتر کرده است. راه‌های اطلاع‌رسانی به شهروندان محدودتر از گذشته شده و فعالیت‌ رسانه‌ها و خبرنگاران برای تهیه گزارش که در گذشته هم با چالش‌هایی مواجه بوده، بیشتر از قبل شده است. از آغاز قطعی گسترده اینترنت و نبود دسترسی به شبکه‌های اجتماعی، شهروندان نظرات خود را در بخش دیدگاه‌های خبرگزاری‌های داخلی مطرح می‌کنند و در روزهای گذشته تعداد کامنت‌های رسانه‌ فناوری «زومیت» و خبرگزاری «فارس» به‌طور چشمگیری افزایش یافته بود. اما طولی نکشید که همین دسترسی هم محدود شد و روز سه‌شنبه، ۲۳ دی، کاربران زومیت در بخش نظرات با این پیام مواجه شدند: «به دستور مقام امنیتی دیدگاه‌های زومیت تا اطلاع ثانویه غیرفعال شد.» چنین قطعی ارتباط گسترده‌ای برخی را به خرید نسخه کاغذی روزنامه‌ها سوق داده و مشاهدات میدانی «پیام ما» از چند دکه روزنامه‌فروشی نشان می‌دهد در این روزها خرید روزنامه کاغذی بیشتر شده است، اما نه آنقدر که گفته شود مرجعیت در حال بازگشت به رسانه‌های سنتی است و یک استاد ارتباطات به «پیام ما» می‌گوید: «وقتی جامعه‌ای در سکوت خبری قرار می‌گیرد، مردم ناچارند در فقدان منبع خبری گسترده، سراغ منابع سنتی بروند.»

|پیام ما| امکان حضور خبرنگاران مستقل در میدان وجود ندارد. کار رسانه‌ها پیش از این هم با وجود سانسور و خط قرمزها، با محدودیت پیش می‌رفت و اکنون قطعی اینترنت محدودیت‌ها را بیشتر کرده است. تنها چند خبرگزاری داخلی به اخبار بین‌المللی دسترسی دارند و روایت موجود درباره بیش از دو هفته اعتراض در سراسر ایران، به گزارش‌های همین خبرگزاری‌ها محدود می‌شود. وب‌سایت‌های روزنامه‌ها و پایگاه‌های خبری دیگر قابل‌ جست‌وجو نیستند و این‌طورکه به ‌نظر می‌رسد، دست‌کم در پنج روز گذشته فقط نهادهای ناظر، خواننده محتوای رسانه‌های مستقل بوده‌اند. در شرایطی که تحلیل دقیق وقایع و دسترسی به آمار و داده‌ها ممکن نیست، «انگار از خبرنگاران می‌خواهند با دست‌های بسته شنا کنند». مسئله مرجعیت رسانه بار دیگر زیر ذره‌بین قرار گرفته است.

بیش از دو هفته از آغاز اعتراض‌ها در ایران می‌گذرد، در این مدت بسیاری از مسئولان سیاسی، قضائی و امنیتی کشور از به رسمیت شناختن این اعتراض‌ها سخن گفته و بر آن تأکید کرده‌اند. اگرچه این مسئله در گفتار دولتمردان و سایر مقامات سیاسی وجود دارد، اما پرسش این است که در واقعیت حق اعتراض به رسمیت شناخته می‌شود یا خیر؟ برخی از جامعه‌شناسان در پاسخ می‌گویند: «حق اعتراض حق اولیه هر جامعه‌ای است و باید این حق را به رسمیت شناخت و به آن پاسخ مناسب داد.»

دو هفته از آغاز اعتراضات در کشور می‌گذرد که با گسترش دامنه و تغییر شکل آن، بسیاری از معترضان، نیروهای امنیتی و رهگذران، مصدوم شده‌اند و نیاز به خدمات درمانی پیدا کرده‌اند. هم‌زمان شنیده‌ها و گزارش‌هایی از عدم پذیرش مجروحان در برخی بیمارستان‌ها یا ممانعت از مراجعه به این مراکز وجود دارد. «حسین کرمانپور»، سخنگوی وزارت بهداشت، به «پیام ما» می‌گوید: «وزارت بهداشت هیچ گزارشی در این رابطه دریافت نکرده است. ضمن اینکه هیچ بیمارستانی نمی‌تواند به مجروح و بیمار اورژانسی «نه» بگوید.»