شماره سه هزار و چهارصد و بیست و نه روزنامه «پیام ما» شنبه ۳۰ خرداد ۱۴۰۵ منتشر شد. تیتر نخست این شماره با عنوان «قانون داریم، اجرا نداریم» به بررسی جایگاه محیط‌زیست در برنامه‌های توسعه ایران اختصاص دارد و در کنار آن گزارش‌ها و یادداشت‌هایی درباره اوتیسم، مستندسازی جنگ، سیاست‌های جمعیتی، ورزش و اقتصاد تولید منتشر شده است.

یک مادر در لرستان، زیر فشار سال‌ها مراقبت از فرزند اوتیستیک و همسر بیمار، تا آستانه رقم‌زدن یک فاجعه پیش می‌رود؛ هم‌زمان، مسئولان از نبود بودجه مستقل برای اوتیسم، تحقق‌نیافتن اعتبارات مصوب و کمبود منابع مالی سخن می‌گویند. روایت این خانواده، تصویری از شکاف عمیق میان نیازهای واقعی مبتلایان به اوتیسم و حمایت‌های موجود را آشکار می‌کند.

تاریخ برنامهریزی توسعه در ایران به پیش از انقلاب اسلامی بازمیگردد. پیش از انقلاب، پنج برنامه توسعه وجود داشت که «برنامههای عمرانی» نامیده میشدند. در برنامههای اول و دوم، عمدتاً به زیرساختها پرداخته شد و این برنامهها کارآمدی قابلتوجهی نداشتند. اما برنامههای سوم تا پنجم، از سال ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۷، با بهرهگیری از درآمدهای نفتی، زمینهساز رشد اقتصادی چشمگیر، بیش از ۱۱ درصد، شدند؛ هرچند همین مسئله خود عاملی برای دامنزدن به وابستگی شدید به سوختهای فسیلی و بروز نابرابریهای اجتماعی بود.

| پیام ما | پس از ماه‌هایی که جامعه ایران زیر سایه بحران‌ها، نااطمینانی‌ها و فشارهای متعدد سپری کرده، نیاز به فضاهای جمعی برای بازسازی روحیه عمومی بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. اما در چنین شرایطی، پخش مسابقات جام جهانی در سالن‌های سینما، که می‌توانست به فرصتی برای احیای این شادی جمعی تبدیل شود و یادآور برنامه‌ریزی منسجم فرهنگی باشد، بیشتر نشان از سردرگمی مدیریتی و ناهماهنگی میان نهادهای تصمیم‌گیر دارد. در حالی که خبر پخش بازی‌های تیم ملی در سینماها اعلام شده بود، مجوز پخش مسابقه ایران و نیوزیلند صادر نشد و سینماهای پایتخت از میزبانی این رویداد محروم ماندند. این کشمکش‌ها چند روز ادامه داشت تا سرانجام مجوز نمایش دیدار ایران و بلژیک صادر شد و فوتبال راه خود را به سالن‌های سینما باز کرد.

آنچه در جنگ از دست می‌رود، همیشه در آمارها و خسارت‌های جانی و مالی نمایان نمی‌شود. بعضی چیزها سال‌ها بعد خود را نشان می‌دهد؛ مثلاً وقتی می‌خواهیم به گذشته برگردیم و ببینیم در جنگ چه بر سر یک شهر، یک جامعه یا یک بنای تاریخی آمده است. مستندنگاری وقایع، تنها راه فهم اتفاقات سال‌ها بعد از وقوع آن‌هاست و ساخت فیلم مستند یکی از ابعاد این مستندنگاری است که اگر به شکل حرفه‌ای و اصولی انجام شود، می‌توان با کمک آن، امانتدارانه تاریخ را برای آیندگان نقل کرد. در جنگ اخیر اما محدودیت‌ها و نگاه‌های سلبی مانع از آن شد که در روزهای بحران، مستندهای دقیق و بی‌طرف از وقایع تهیه شود؛ اتفاقی که حوزه میراث فرهنگی هم از آن مستثنا نبود. «هادی آفریده» که بعد از جنگ دوازده‌روزه ساخت یک مستند مرتبط با جنگ و میراث فرهنگی را آغاز کرده، از تجربه ساخت مستند در حوزه میراث می‌گوید؛ از ضرورت ثبت تخصصی آسیب‌های جنگ به بناها و محوطه‌های تاریخی و از موانع مستندسازی در این حوزه؛ از لزوم حفظ روایت‌هایی که شاید فردا بیش از امروز به آن‌ها نیاز داشته باشیم و از نیازی که به تغییر نگاه به مستندسازی حرفه‌ای و تخصصی در بدنه میراث فرهنگی احساس می‌شود.

از دیرباز، تولیدمثل در ایران مسئولیتی سنگین بر دوش زنان بوده و گاه امتناع از آن به‌مثابه رفتاری در تضاد با منافع ملت و دولت تعبیر شده است. با این حال، در سال‌های اخیر، رابطه زنان با حاکمیت دستخوش تحولات قابل توجهی شده است: از مطالبه برای پوشش اختیاری و حق موتورسواری گرفته تا کنترل باروری و تصمیم‌گیری درباره فرزندآوری. این مجموعه انتخاب‌ها حول محور «کنترل بر بدن» و حق انتخاب فردی شکل گرفته‌اند؛ انتخاب‌هایی که زنان برای به دست آوردن آن‌ها سال‌ها تلاش کرده و هزینه‌های فراوانی پرداخته‌اند.

| پیام ما | در حالی که دولت ترامپ سیاست‌هایی را برای گسترش استفاده از سوخت‌های فسیلیِ گرم‌کننده زمین دنبال می‌کند، میلیون‌ها نفر در سراسر جهان به دلیل توفان‌ها، سیلاب‌ها و خشکسالی‌هایی که بر اثر بحران اقلیمی تشدید شده‌اند، ناچار به ترک خانه و کاشانه خود شده‌اند.

| پیام ما | میلیون‌ها نفر در سراسر جهان با سیلاب‌ها، توفان‌ها و موج‌های گرمایی که به واسطه بحران اقلیمی تشدید شده‌اند، زندگی‌شان زیر و رو شده است. اما کسانی که ناچار شده‌اند کشورهای خود را ترک کنند، اکنون درمی‌یابند که درهای آمریکا بیش از هر زمان دیگری به روی آنان بسته شده است.