بایگانی مطالب : آب
ماندگان و خرسان۳ در سفر رئیسجمهور
دانشگاه آخرین سنگر آبرودار
بازار بهرهوری آب، در سایه دولتگرایی روششناختی
هیچکس مسئولیت «ماندگان» را گردن نمیگیرد
با بالا گرفتن اوج انتقادات در مورد احداث و تکمیل سد و سامانه انتقال آب ماندگان بر سرشاخههای کارون، همچنین پس از تجمع اعتراضی فعالان اجتماعی و محیطزیستی کهگیلویهوبویراحمد، به نظر میرسد معاون اول رئیسجمهوری توپ را در زمین سازمان حفاظت محیطزیست انداخت تا این سازمان بهتنهایی پاسخگوی تصمیمی باشد که در عالیترین ردههای دولت گرفته شده است. «محمدرضا عارف» که سال گذشته با جلسهها و مکاتبات فراوان تلاش میکرد سازمان را برای تعیینتکلیف اجرای این طرح و کمک به اجرای تسریع آن مجاب کند، حالا در نامهای به «شینا انصاری»، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، میگوید به ابهامات فعالان محیطزیست پاسخ دهید. ابهاماتی که در قالب ۱۷ سؤال از سوی فعالان و برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی مطرح شده؛ آنهم زمانی که طرح بدون تأیید سازمان و اخذ مجوزهای لازم در حال اجرا و تکمیل است. سازمان حفاظت محیطزیست و وزارت نیرو، یکی ناظر و دیگری مجری فقط سکوت میکنند، فعالان محیطزیست اما دست از کنشهای قانونی خود بر نمیدارند.
امنیت غذایی یا امنیت آبی؟
هر بار بحث کاهش سطح کشت در کشور مطرح میشود، عدهای موضوع امنیت غذایی را پیش میکشند. آنها معتقدند اگر سطح زیرکشت کاهش یابد، پس از مدتی دیگر نخواهیم توانست نیاز غذایی کشور را تأمین کنیم و از این لحاظ به کشورهای دیگر وابسته میشویم. اما آمار محصولات نشان میدهند تقریباً ۵۰ درصد محصولات برداشتشده کشور در دو دسته اصلی مرتبط با امنیت غذایی نمیگنجند و اگر کشت آنها متوقف یا با کشتهای کمآببرتر جایگزین شود، مشکلی در تأمین غذای مردم به وجود نمیآید. هرچند «عیسی کلانتری»، وزیر سابق جهادکشاورزی، معتقد است امنیت غذایی ربطی به تولید داخل ندارد و به اقتصاد کشور وابسته است.
ایران تشنه، آیندهای که ۱۳۹۶ پیشبینی شده بود
از میانه دهه ۱۳۹۰ که کارشناسان داخلی و بینالمللی نسبت به وضعیت منابع آب ایران هشدار میدادند تا امروز، شکل و عمق بحران آب در ایران دگرگون شده است. آنچه در ادامه میآید، تلاش برای روایت یکپارچه و دادهمحور آنچه در ۱۳۹۶ گفته شده بود و آنچه اکنون رخ داده، با اتکا به منابع رسمی و مطالعات علمی قابلاستناد است.
شکستن انحصار آب با مدیریت مشارکتی
شیوههای گوناگونی برای مدیریت محیطزیست وجود دارد، اما مسیری که جهان بهسمت آن میرود مدیریت مشارکتی است؛ مدیریتی که تمام ذینفعان و بهخصوص مردم محلی در آن مشارکت دارند. ایرانیان در گذشته و قبل از ورود دولت به مباحث آبی و محیطزیستی این کار را بهخوبی انجام میدادند، اما با متمرکز شدن مدیریت و کنار گذاشته شدن مردم محلی، مردم حس مالکیت منابعطبیعی و محیطزیست را از دست دادند و این روند بههمراه بخشینگری منجر به بحرانهای متنوع محیطزیستی شد. این یکی از مباحثی بود که در نشست تخصصی «مدیریت مشارکتی زیستبوم و ابزارهای اقتصادی در حکمرانی محیطزیست و مدیریت زیستبوم» در ۲۱ آبان با حضور کارشناسان به بحث گذاشته شد.
تناقض در دستورات رئیسجمهور
تکرار فاجعه
|پیام ما| «خرسان۳»، سدی است با تبعاتی بیشمار بر محیطزیست، جامعه محلی و میراثفرهنگی! اما آنچه درباره این سد تاکنون مغفول مانده، همین سه گزینه است. در گفتمان مسئولان اغلب بر ضرورت تأمین آب به سایر مناطق تأکید میشود. نگاهی به پژوهشها، مقالات و پایاننامههای نوشتهشده با کلیدواژه «سد خرسان۳» هم نشان میدهد کل مسئله در حد یک بحث فنی زمینشناسی، ژئومکانیک و... تقلیل یافته است. کارشناسان هشدار میدهند با این دستفرمان، آینده «دنا» همچون امروز «دریاچه ارومیه» خواهد بود.
سدسازی روی استخوانهای تاریخ
|پیام ما| رویکرد نامتوازن در توسعه علاوهبر اینکه پیامدهای اجتماعی و محیطزیستی فراوانی دارد، آسیبهای جبرانناپذیری به آثار تاریخی وارد میکند. همان اتفاقی که در جریان ساخت سد خرسان۳ در حال وقوع است. بهگفته «نوروز رجبی»، باستانشناس، ۲۶ محوطه تاریخی و یکی از بزرگترین گورستانهای شناختهشده عیلامی با اجرای این پروژه نابود خواهند شد. وزارت میراثفرهنگی تا امروز در مقابل این پروژه منفعل بوده و بهجای انجام وظایف و تکالیف قانونی بیشتر نقش نظارهگر تخریب میراثفرهنگی داشته است. با اینکه کارشناسان معتقدند مطالعات نجاتبخشی همچنان باید در محوطههای باستانی این محدوده ادامه داشته باشد، وزارت نیرو که مکلف به تأمین مالی پروژههای مطالعاتی است، از تأمین هزینهها با ترفندهای مختلف سر باز میزند و با اتلاف وقت، همچون پروژههای مشابه، قصد دارد مخالفان و منتقدان را در برابر کار انجامشده قرار دهد.
