بایگانی مطالب : محیط زیست
سوختن زاگرس زیر سایه سیاست و اقتصاد
در شرایطی که آتشسوزیهای گسترده به جان جنگلهای زاگرس افتاده و بخشهای از آن را نابود کرده، نبود تجهیزات کافی اطفای حریق در این مناطق به یک بحران ساختاری تبدیل شده است. این کمبود شامل ابزارهایی مانند دمنده و خودروهای مناسب اطفای حریق جنگل، بالگردهای مستقر و آمادهبهکار است؛ مسئلهای که در مناطق کوهستانی و صعبالعبور زاگرس اهمیت مضاعفی دارد و بارها هشدار آن از سوی کارشناسان و نمایندگان محلی داده شده است. شرایط طبیعی منطقه، بهویژه رشد سریع پوشش گیاهی در فصل بهار و خشکشدن آن در تابستان، اکنون به عاملی برای گسترش سریع آتش تبدیل شده است. در کنار این شرایط، عوامل انسانی مانند نبود مدیریت یکپارچه، بیتوجهی گردشگران و نبود سیستم نظارتی پایدار نیز زاگرس را در برابر آتش بیدفاع کرده است. بهگفته یک نماینده مجلس، تمام این اتفاقات به یک دلیل رخ میدهد، در نظر مسئولین اقتصاد و سیاست بر محیطزیست برتری دارد.
از زبالهها به شاهکارها
|پیامما| در دل کپنهاگ، در مرکز معماری دانمارک، نمایشگاهی با نام «بازآفرینی» گشایش یافته که در آن، بازیافت و استفاده مجدد از مصالح، راهی برای مقابله با بحرانهای اقلیمی است. این نمایشگاه با تکیه بر قدرت تغییرات فرهنگی، از مفاهیم سنتی زیبایی فاصله میگیرد؛ جایی که هر قطعه از مواد دورریختهشده، داستانی تازه از فرصتهای بیپایان برای ساخت آیندهای پایدارتر را روایت میکند.
زنگ خطر تابستان داغ از اروپا تا ایران
|پیامما| باد گرم هشدارها را با خود میآورد. در روزهایی که هنوز بوی بهاری دارد، مؤسسه «ماکس پلانک» در آلمان با پیشبینی تابستانی بیسابقه در گرما برای اروپا، بار دیگر زنگ خطر تغییراقلیم را به صدا درآورد. این بار، آنچه در پیش است، نهفقط برای اروپا بلکه برای ایران و بسیاری نقاط جهان پیامدهایی جدی دارد. درحالیکه جهان همچنان با بحران اقلیمی دستوپنجه نرم میکند، گزارش تازهای از مؤسسه ماکس پلانک برای مطالعات هواشناسی در هامبورگ منتشر شد که توجه بسیاری را جلب کرده است. بهگفته این مؤسسه، اروپا احتمالاً با یکی از گرمترین تابستانهای چند دهه اخیر روبهرو خواهد بود؛ پیشبینیای که برپایه دادههای دقیق اقیانوسی شکل گرفته است. تجمع غیرعادی گرما در اقیانوس اطلس شمالی عاملی کلیدی در این پیشبینی محسوب میشود.
بودن یا نبودن سطلهای زباله؟
سه سال از آن بهاری که اهالی سراوان مقابل ماشینهای حمل زباله برای چند هفته ایستادند تا زباله به جنگل نرسد، میگذرد. سه سال بعد از آن برخوردهای سخت با مردمی که دههها از بو و کوه چندصدمتری زباله خسته بودند، «فاطمه مهاجرانی»، سخنگوی دولت، در هفته گذشته به گیلان سفر کرد و گفت «موضوع زباله در گیلان قابلحل است؛ چون زباله در شمال کشور هنوز به مرحله بحران نرسیده است.» از نظر سخنگو، کوههای زباله در جنگل و ساحل، نبود سایتهای استاندارد، مشکل گسترده کارخانه کود آلی و زبالهسوزها، بیتوجهی به تفکیک از مبدأ و زبالههای سرگردان در روستاها و اعتراضات و بستن راه بر ماشینهای حمل زباله هنوز به مرحله بحرانی نرسیده! این صحبتها در حالی از سوی نماینده دولت مطرح شده است که از اسفند گذشته صدای دهیاران روستاهای گیلان بلند بود. آنها سردرگم میان عملکرد استانداری برای مدیریت پسماند قرار گرفته بودند؛ زمانی بهاجبار سطلهای زباله از روستاها جمع شد و به آنها گفتند خودشان باید زبالههای روستاهایشان را مدیریت کنند و حالا به آنها گفته شده بهاجبار باید سطل زباله بگذارند. آنها میپرسند چه چیزی در این چند سال تغییر کرده؟ آیا محل دپوی جدیدی برای زبالهها تعیین شده؟ آیا فکری به حال ساماندهی سراوان و دیگر محلهای دپو کردهاید و آیا قرار است حالا برخلاف سالهای قبل زبالههای روستایی را جمع کنید؟ دهیاران بسیاری از روستاها بدون پاسخ از سوی استانداری، سرگردان در این شرایط هستند و بسیاری از آنها میگویند بازگشت سطلهای زباله یعنی برگشت به عقب.
لشکرکشی گونههای مهاجم
گونههای مهاجم چه آسیبهایی برای مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیطزیست دارند؟ پروژه بینالمللی حفاظت از یوزپلنگ آسیایی چه نقاط ضعف و قوتی داشته؟ نگاه حراستی و امنیتی به محیطزیست چه تبعاتی بر این حوزه دارد؟ وقتی از مشارکت مردم حرف میزنیم آیا حاضریم تصمیمگیری را هم به آنها بسپاریم؟ اینها و موضوعات دیگر، همگی موضوع سخنرانیهای سومین همایش «پارکهای ملی و مناطق حفاظتشده» بود که توسط ادارهکل حفاظت محیطزیست استان فارس و دانشگاه شیراز و با همکاری دانشگاه کشاورزی و منابعطبیعی گرگان، دانشگاه تهران، دانشگاه حکیم سبزواری، دانشگاه تربیت مدرس و سازمان حفاظت محیطزیست در دانشگاه شیراز برگزار شد.
فیشهایی که دل جنگلبانان را سوزاند
فیشهای نجومی مدیران سازمان منابعطبیعی در حالی خبرساز و پرسشبرانگیز شده است که برخی نیروهای محلی همکار این سازمان در زاگرس، بعد از پنجماه دستمزد دریافت میکنند؛ آنهم با اما و اگر. «از برج سه تا برج هشت، ۲۴ساعته باید در اختیار میبودیم تا هر وقت آتشسوزی شود، برای رفع حریق عازم شویم. گفتند ماهی هشت میلیون تومان میدهند. تا آخر سال خبری نشد، اول امسال ۳۹ میلیون تومان برایم واریز کردند و گفتند ۹ میلیون تومان بابت بیمه و... کم کردهاند.» اینها گفته یکی از محلیهای ساکن زاگرس است. نمیخواهد نامش را در گزارش بیاوریم، مبادا دوباره او را به کار نگیرند. روی این ۴۸ میلیون تومان حساب کرده بود، نگفت خانم میدانید آن روز دلار چقدر بود و وقت واریز چقدر؟ «به من گفتند بیمه بینام میشوم، اما بعد پول بیمه تأمین اجتماعی را از من کسر کردند.» این روزها فیش حقوقی مدیران سازمان منابعطبیعی دستبهدست میچرخد، عدهای میگویند در سازمان همیشه این مسئله بوده و به این رئیس و رئیس قبلی محدود نمیشود، آنچه باید به آن پرداخت، شایستهسالاری، تبعیض در امکانات و پرداختها و بیتوجهی به نیروهای میدانی است. نمونهاش این مرد زاگرسنشین که بابت همین ۳۹ میلیون تومان که برای پنج ماه برایش واریز کردهاند، باید تنش بلرزد که مبادا اسمش بیاید و وقت حریق از او نخواهند همکاری کند.
هتلکرمهای خستگیناپذیر
آمستردام آشغالها را به گنج بدل میکند
ابهام در آینده غذایی ایرانیان
«اگر با این رویکرد ادامه دهیم، کشاورزی در بسیاری از مناطق ایران از دست خواهد رفت و چشماندازی روشن برای تولید غذا، حفاظت از نظامهای میراث کشاورزی و تنوعزیستی کشاورزی وجود نخواهد داشت.» این گفته «مائده سلیمی»، پژوهشگر حوزه کشاورزی پایدار و حاکمیت غذایی، است. او معتقد است باید نظام کشاورزی متناسب با تغییرات جهانی و نیازهای ملی و محلی تغییر کند. از توان سرزمینی، اکولوژیکی و تنوعاقلیمی کشور برای حل چالشهای موجود استفاده شود و اینها محقق نمیشود، مگر با تغییر رویکرد جدی و بهبود عملکردی در وزارت جهادکشاورزی. در گفتوگو با این پژوهشگر از او پرسیدم چطور وارد این حوزه شد؟ چه کارهایی تاکنون انجام داده؟ و اگر کشاورزی بومی ما خوب و استفاده از آفتکشها بد است، چرا کشاورزان خلاف آن عمل میکنند؟
غیبت مردم در مدیریت زاگرس
«جنگلداری اجتماعی در زاگرس یعنی چه؟ ما کدام شیوه از جنگلداری در زاگرس را داشتیم که حالا میخواهیم «اجتماعی» را هم پیوست آن کنیم؟ کدام مبانی فکری پشت آن است. از مشارکت در جنگلداری چه منظوری داریم؟ کدام چارچوب اداری میخواهد این کار را انجام دهد؟ آیا ساختار بوروکراسی سازمان منابعطبیعی این اجازه را میدهد که در پهنه وسیع زاگرس با این تنوعها، چنین فعالیتهایی انجام شود؟ کدام سابقه پژوهشی مبنا قرار گرفته است؟ تیم تهیه این طرح چه کسی بوده است؟» این پرسشها بخشی از سخنان «رحیم ملکنیا»، عضو هیئتعلمیدانشگاه لرستان، بود که در نشست تخصصی «مدیریت حوضه آبخیز و جنگلداری اجتماعی» مطرح کرد. او در این نشست که در مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور برگزار شد، عنوان کرد: «امیدوار بودم در این نشست ابهامات برطرف شود، اما سازمان منابعطبیعی چنان سردرگم است که نمیداند چه میکند.»
پایان یک مناقشه
|پیام ما| کنوانسیون تنوعزیستی در سال ۱۳۷۵ در مجلس به پیشنهاد دولت و پیگیری سازمان حفاظت محیطزیست مطرح شد. در همان سال ایران به کنوانسیون تنوعزیستی پیوست و پس از آن قانون کنوانسیون تنوعزیستی به سازمان حفاظت محیطزیست ابلاغ شد، اما در سال ۹۷ براساس مصوبه دولت وقت مرجعیت این کنوانسیون به وزارت جهادکشاورزی منتقل شد. مخالفتهای بسیاری با این انتقال در سالهای گذشته وجود داشت و در دوره جدید نیز بخش بزرگی از فعالان این عرصه خواهان بازگشت مرجعیت به سازمان حفاظت محیطزیست شدند. تلاش کارشناسان این عرصه درنهایت عاملی شد تا دولت مرجعیت این کنوانسیون را به سازمان حفاظت محیطزیست برگرداند و روز گذشته مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، با حضور در جلسه شورایعالی حفاظت محیطزیست موافقت با انتقال مرجعیت تنوعزیستی به سازمان حفاظت محیطزیست را اعلام کرد و پسازآن، به سازمان مأموریت داد برنامهای جامع برای حفاظت از تنوعزیستی تدوین کند.
