بایگانی مطالب : محیط زیست
هر شهروند، یک پژوهشگر طبیعت
چالش طبیعت آسیا (ANC) یک رویداد بزرگ و قارهای در حوزه علم شهروندی است که با هدف مستندسازی تنوعزیستی غنی آسیا برگزار میشود. این رویداد با استفاده از پلتفرم جهانی آینچرالیست (iNaturalist)، از عموم مردم دعوت میکند به مشاهده و ثبت دقیق گیاهان، جانوران، حشرات و قارچهای وحشی در محیط زندگی خود بپردازند. انگیزه اصلی این چالش، پر کردن شکاف دادهای در مورد حیاتوحش آسیا است؛ چراکه با وجود داشتن بالاترین تنوعزیستی، این قاره سهم کمی در دادههای علمی ثبتشده جهانی، یعنی در حدود ۹ درصد از کل مشاهدات را دارد. مشارکتکنندگان در دو مرحله اصلی (مشاهده در طبیعت و سپس کمک به شناسایی گونهها) به تولید دادههای معتبری کمک میکنند که مستقیماً توسط محققان و سازمانهای حفاظتی برای رصد گونههای در معرض خطر و برنامهریزیهای محیطزیستی مورد استفاده قرار میگیرد. در این چالش افراد میتوانند با گوشی هوشمند خود، در عرض چند روز، مشاهدات خود را در طبیعت از گونههای وحشی ثبت کنند و اطلاعات حیاتی را در اختیار جامعه علمی قرار دهند. هدف نهایی این چالش، شناسایی ناشناختهها و ایجاد یک شبکه فعال از حامیان محیطزیست در سراسر آسیا برای افزایش آگاهی است.
مهلت یک ساله برای تصمیمگیری درباره اصلاح ساختار سازمان منابع طبیعی
58 کارشناس و استاد دانشگاه در نامهای به رئیس و اعضای شورای عالی اداری درخواست کردند مهلتی یک ساله برای بررسی بیشتر و توجه به دیدگاههای صاحبنظران درباره مصوبه شورای عالی اداری برای اصلاح ساختار سازمان منابع طبیعی داده شود. به گفته آنها این مهلت فرصت منسبی برای رفع ابهامها و اتخاذ بهترین تصمیم است.
صید غیرقانونی کوسهها در خلیجفارس
صید بیرویه کوسه در خلیجفارس، این گونه را در معرض انقراض قرار داده است. کوسهماهیها از نسل ماهیان غضروفی اولیه هستند که با وجود ممنوعیتهای اعمالشده، برداشت فراگیر و عرضه آنها در بعضی رستورانها و بازارهای محلی ادامه دارد. این روند در سالهای اخیر به یکی از نگرانیهای مهم حوزه شیلات و محیطزیست تبدیل شده است؛ چراکه شکار گسترده آنها، چه برای استفاده از گوشت و چه برای فروش باله، زنجیره غذایی را بر هم میزند و تنوعزیستی خلیجفارس را تهدید میکند.
تباهسازی متقابل در جامعه مخاطرهآمیز
ما هر روز از طریق شبکههای اجتماعی و رسانهها پیامهای زیادی درباره انواع خطرات دریافت میکنیم. بسیاری از آنها مربوط به آب، هوا، غذا و خاک و محیط ما میشوند. اینکه یک ماده غذایی را نباید خورد، از آن آب نباید استفاده کرد. آلودگی هوا، گرما، کیفیت آب، پارازیت ماهواره و تشعشعات مراکز هستهای از جمله خطرات زمانه ما هستند.
صدای اسپیکر را کم کن، پرندهها میترسند
حفاظت در بنبست تبعیض
«رؤیای حفاظتگری داشتم، اما در آن شکست خوردم. همین است که تأکید میکنم خودم را حفاظتگر نمیدانم و تا زمانی که تبعیضهای جنسیتی در آن وجود داشته باشد، به این حوزه بازنمیگردم.» اینها گفتههای «لادن سلامت» است. او به نسل دهه هفتادیها تعلق دارد و در ۲۳سالگی یعنی سال ۱۳۹۵ پا به عرصه حفاظت گذاشت. بااینحال، بازداشت فعالان محیطزیست او را از حوزه کار میدانی خارج کرد. کسانی که در این سالها برای دویدن به پارک پردیسان میروند، او را بارها دیدهاند؛ زنی که هر روز بهتنهایی و بدون همراه میدود و توانسته ماراتن را به انتها برساند، هر چند بهگفته خودش، در عرصه حفاظت به «بنبست» رسیده است.
نفس شمال از دل «سُماموس» برمیخیزد
توده کوهستانی «سُماموس» مرتفعترین کوه استان گیلان و یکی از قلل شاخص البرز غربی است. موقعیت خاص این کوه و قرارگیریاش در جوار دریای کاسپین و آزاد بودن سه جبهه آن از بدنه البرز، منظری شگفتانگیز برای آن ایجاد کرده و نزدیکترین قله بالای سه هزار متر به دریای کاسپین بهشمار میرود. نفوذ هرروزه رطوبت بهشکل مه و ابر، حجم قابلتوجه بارش، گستره جنگلهای هیرکانی بر بخش بزرگی از دامنهها، اینجا را به یکی از کانونهای تنوعزیستی تبدیل کرده است. یکی از جنبههای زمینشناسی پرارزش این توده کوهستانی، رخنمون سازند کنگلومرای جواهرده (ژوراسیک) است. فقط در محدوده گیلانی این مجموعه کوهستانی ۶۹۳ چشمه شناسایی و در میانه تمامی شگفتیهای این کوه، تاکنون دو گونه گیاهی اندمیک در آن «هزار خار سُماموسی یا هزار خار رامسری» و «گوشخری سُماموسی» شناسایی شده است. ارزشهای زیستی و جغرافیایی این منطقه سبب شده است یک اثر طبیعی ملی، یک منطقه حفاظتشده و یک منطقه شکارممنوع در دامنههای این کوه ثبت شود. علاوهبراین، این مجموعه کوهستانی در سال ۱۳۹۸ به شماره ۶۸۴ در فهرست میراث طبیعی کشور ثبت شد.
زمین با دستان زنان نفس میکشد
در جهانی که هر روز، بحرانهای زیستمحیطی عمیقتر میشوند، بسیاری از کنشگران محیطزیست میکوشند با ابزارهای علمی، آموزشی و قانونی جلوی تخریب منابعطبیعی را بگیرند. در این میان، اکوتوریسم بهعنوان یکی از راهکارهای حفاظت از طبیعت، نقشی دوگانه دارد: از یکسو میتواند به پاسداری از محیطزیست کمک کند و از سوی دیگر -درصورت مدیریت نادرست- به تخریب آن بینجامد. کمبود نیروی حفاظتی، زیرساختهای ناکافی، نبود منابع مالی پایدار و همچنین، بیبهره ماندن جوامع بومی از منافع گردشگری، نیاز به مشارکت مردمی را در حفاظت از محیطزیست پررنگتر کرده است؛ مشارکتی که تنها با ارتقای آگاهی عمومی و جلب توجه به بهرهبرداری پایدار از منابعطبیعی امکانپذیر است. کمک به حفاظت از ارزشهای بومی و توجه به میراث ناملموس، اهمیت ویژهای در اکوتوریسم دارد. به همین دلیل، در گفتوگو با «افسانه احسانی»، مدرس اکوتوریسم و مدیر مؤسسه «آوای طبیعت پایدار» که راهی متفاوت را آزموده و از «هنر برای حفاظت» بهره برده، از تجربهاش در این زمینه پرسیدیم. از مفهومی که میخواهد میان زیبایی، خلاقیت و حس زندگی با حفاظت از طبیعت پیوند برقرار کند.
ایران نیازمند «هومن جوکار» است
«هومن جوکار»، امید محیطزیست ایران
