بایگانی مطالب : آب
فرهنگ بیثبات، هنر در انتظار سرمایه
اقتصاد فرهنگ و هنر در ایران، همچنان بهجای رشد و پایداری، گرفتار چرخه هزینههای کوتاهمدت و گذرا است. چارهاش هم سرمایهگذاریهای هوشمند و مستمر است تا بتواند به موتور پویای توسعه فرهنگی و اقتصادی تبدیل شود. «حسین انتظامی»، معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت فرهنگ و ارشاد، روز جمعه (۲۸ شهریور) در رویداد ملی سرمایهگذاری برای تولید بازیهای رایانهای حوزه مقاومت که در اتاق بازرگانی اصفهان برگزار شد، بر اهمیت این نگاه تأکید کرد و گفت: «بازی میسازیم، فیلم میسازیم، کتاب منتشر میکنیم و توضیح میدهیم، اما چه زمانی اقتصاد فرهنگ و هنر به وضعیت پایدار میرسد و حیات طبیعی خود را تجربه میکند؟» اما اقتصاد پایدار در حوزه فرهنگ و هنر دقیقاً به چه معناست و عوامل دخیل در آن چیست؟
اعلامیه فوت قناتی زنده
«نبادان» هنوز زنده است، اما حکم مرگش را امضا کردند. مسئولان امور آب ابرکوه، هیئتامنای قنات و بهرهبرداران محلی در جلسهای، فوت قنات را اعلام کردند. مثل اینکه برای بیماری که در تخت بیمارستان بستری است، فاتحه بخوانند و برای خاکسپاریاش برنامه بریزند. بدون اینکه مهم باشد آب جاری در رگهای نبادان، صدها و بلکه هزاران سال است، سرو ابرکوه را سیراب میکند. با لوله پولیکایی که از قنات بهسمت زمینهای کشاورزی کشیدند، مزرعههایشان را سیراب کردند و مظهر نبادان را خشکاندند. اکنون سرنوشت سرو کهنسال ابرکوه چه میشود؟
مصوبه هیأت دولت برای توسعه طرحهای تجدیدپذیر و کاهش وابستگی به سوخت فسیلی
در راستای اجرای قانون برنامه هفتم پیشرفت، هیأت دولت طرح توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر را بهعنوان یکی از طرحهای پیشران کشور ابلاغ کرد. این طرح با هدف کاهش ناترازی انرژی، افزایش ظرفیت نیروگاهی و کاهش آلایندههای زیستمحیطی اجرا میشود.
پاییزِ کمباران از راه میرسد
سال آبی (۱۴۰۳-۱۴۰۴) با حداقل ذخیره برفی، کاهش ۴۰ درصدی بارش در سراسر کشور و اتمام موجودی آب ذخیره در مخازن حدود ۱۰ سد مهم، به پایان رسید؛ سالی که عنوان پنجمین سال خشک کشور را از آن خود کرد. بهنظر میرسد سال آبی جدید هم چندان پرباران از راه نمیرسد و پاییزی گرم و کمبارش را تجربه خواهیم کرد، اما زمستان نویدبخش روزهای بهتری خواهد بود؛ گرچه عقبماندگیهای آبی کشور طی پنج سال خشک به میزانی رسیده است که لااقل در کوتاهمدت چندان قابلجبران نخواهد بود.
کاروانسراهای بیپناه
|پیام ما| دو سال پیش در بیستوششم شهریور اعضای کمیته میراث جهانی یونسکو به ثبت ۵۴ کاروانسرای شاخص ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو رأی مثبت دادند تا این شاهکار معماری ایران به جهان معرفی شود. کاروانسراهای جهانی ایران، با تمام ویژگیهای منحصربهفردشان امروز با چالشهای متعددی از جمله مرمتهای غیراصولی، بهرهبرداری نادرست، تغییرات مدیریتی و نبود برنامهریزی بلندمدت مواجهاند.
تجربهای کهن برای گردشگری نوین
۲۵ شهریور روز ملی خرما است. محصولی تاریخی که کشت آن به بیش از سه هزار سال پیش بازمیگردد. تصویر درخت خرما که به گویش بومی آن را مغ مینامند، در نقوش یافتشده آشوری و بابلی بهکرات دیده میشود. کلدانیان خرما را درخت زندگی مینامیدند. در اوستا خرما خوردنیترین میوه زمین است و در بندهش نیز از خرما یاد شده. حال در ابتدای سده چهارصد خورشیدی خرما و روایتهای برداشتش بهبهانهای برای گردشگری تجربهگرا تبدیل شده است. «گردشگری کار» شکلی از توریسم مبتنیبر کهن الگوهای بشری است. پاسخی دیرهنگام اما آشنا به نیاز انسان امروزی برای بازتعریف رابطهاش با زمین و آسمان. رابطهای که بیش از همیشه قربانی تکنولوژی شده است.
از تالار بورس تا حفاظت پرندگان
«نباید از چالشهای مهمی مانند تأمین مالی حفاظت غافل شد. علاوهبراین، اوضاع اقتصادی و نابرابریهای اجتماعی و توسعه ناپایدار و افسارگسيخته همچنان باعث تنزل درجه اولویت حفاظت از محیطزیست، حیاتوحش و تنوعزیستی در سطح جامعه میشود». اینها گفتههای «پریسا شوکتی»، حفاظتگر، است. او متولد ۱۳۶۰ است. در مقطع کارشناسی آمار خواند و بعد در مقطع ارشد سراغ اقتصاد با گرایش توسعه رفت. ۱۶ سال در بورس کالا کار کرد تا اینکه در سال ۱۴۰۰، در اوج همهگیری کرونا، از سمت مدیریت معاملات کالا در کارگزاری استعفا داد و وقتش همه صرف محیطزیست شد. در گفتوگو با این حفاظگتر از او پرسیدیم چرا محیطزیست؟ اولین تجربه حفاظتش به کدام گونهها مربوط میشود؟ این روزها درگیر چه پروژههایی است و چشمانداز حفاظت را چطور میبیند؟
بازاری برای صرفهجویی
|پیام ما| از سال گذشته راهاندازی بازار مبادله آب، از سوی وزارت نیرو بهعنوان راهی برای واقعی کردن قیمت آب، افزایش بهرهوری و کاهش مصرف هدف قرار گرفت. بازاری با سازوکار جدید و قابلاجرا در بورس. بنابر اعلام وزارت نیرو، کشاورزان میتوانند با استفاده از ابزارهای نوین آبیاری و افزایش بهرهوری، در مصرف سهم آب معین خود صرفهجویی کنند و حجم صرفهجوییشده را در بازار آب به فروش برسانند. اگرچه این بازار منتقدانی هم دارد، اما بهطور کلی، ایده بازار بهرهوری مورد وثوق بخش خصوصی است. طبق اعلام وزارت نیرو، بازار مبادله آب در حال حاضر و بین بخشهای مختلف مصرف در پنج منطقه آزمایشی منتخب در دشتهای اردکان، قزوین، خواف، سمنان و کاشان عملیاتی شده است.
سدِ پرهزینه
|پیام ما| ساخت سد فینسک که اردیبهشتماه سال ۱۴۰۱ با مخالفت جدی فعالان محیطزیست، میراثفرهنگی و مردم محلی متوقف شده بود، حالا با تصویر جدیدی روبهرو است، از سد ساختهنشده لولهکشی شروع شده، آنهم در منطقه حفاظتشده پرور. این اتفاق بهگفته «حنیفرضا گلزار»، فعال محیطزیست مازندران، تلاشی است برای فشار بر دولت تا بعد از پایان لولهگذاری مجوز برای ساخت سد و آبگیری آن شروع شود. آنهم در شرایطی که گزارشهای بسیاری در سالهای اخیر ساخت این سد را هم برای محیطزیست و هم برای آثار باستانی مضر دانستهاند. گفته میشود با ساخت این سد سه روستا زیر آب میرود و در ادامه بیآبی گریبان شالیزارها و روستاهای مازندران در پاییندست را خواهد گرفت.
کاسپین؛ دریا یا بیابان
پهنه آبی خزر برای بسیاری از مردم ایران فراتر از پدیدهای طبیعی، بخشی از حافظه اجتماعی آنهاست. دریای کاسپین، اثر عمیقی بر محیطزیست پیرامونش دارد. مطالعات نشان داده است اگر این دریا نبود بارشهای استانهای ساحلی بهویژه گیلان و مازندارن ۶۰ درصد کاهش مییافت. رطوبت و اعتدال دمایی در همراهی با البرز رخ میدهد که همچون مانعی، تکمیلکننده اثر دریا است. دیر نبوده زمانی که پیشروی دریای کاسپین، کابوس مردمان ساحلنشین بود. این روزها اما دریا کاهش سطح تراز و پسرَوی را پی گرفته است. سالهاست گمانههای زیادی درباره علت این روند معرفی میشود و هنوز استدلال یکسانی مطرح نشده است؛ احتمالاً به این دلیل که زیر سایه درونگرایی شوروری سابق، تعامل شفافی میان محققان این منطقه وجود ندارد. از علت پسروی دریا که بگذریم، چگونگی رفتار در مقابل این پدیده اولویت دارد.
