بایگانی مطالب : کشاورزی
فصل آتشسوزی جنگلها
|پیام ما| آتش به جان مراتع و جنگلهای کهگیلویهوبویراحمد افتاده و در روزهای اخیر مناطقی از کهگیلویه، باشت و گچساران را درگیر کرده است. هرچند هنوز آمار دقیقی از میزان خسارتها در میان نیست، اما آنچه در شرایط فعلی بیشازهمه مهم است، سرزنده بودن مراتع منطقه بهدلیل بارش باران است؛ اتفاقی که میتواند آتش را گستردهتر کند. مورد دیگر کمبود امکانات اطفای حریق است؛ نکتهای که طی سالیان گذشته در فصل افزایش آتشسوزیها مطرح میشود و بهقول «امید سجادیان»، دبیر شبکهٔ تشکلهای محیطزیست کهگیلویه، در فصل سرما به فراموشی سپرده میشود. در حریق روزهای گذشته نیز کمبود امکانات سازمانی و بیتوجهی به عمق حادثه بالا بود و با توجه به آنکه آتشسوزی در این منطقه هرساله تکرار میشود، همانطورکه سجادیان میگوید این غافلگیری بیمعناست. پارک ملی کرخه نیز از دو شب قبل درگیر آتشسوزی شده است و با وجود آنکه یکبار خبر مهار آن آمد، اما مدیرکل حفاظت محیطزیست خوزستان خبر از حریق مجدد پارک ملی کرخه داد و گفت «در پی این آتشسوزی حدود ۲۵ هکتار از این جنگل در آتش سوخت.»
زنان و محیط زیست؛ یک گام به پیش
جهان در سال ۲۰۲۴ میلادی شاهد انتخاباتهای سرنوشتساز زیادی است. یکی از آنها انتخابات ریاستجمهوری مکزیک بود که روز دوشنبه با پیروزی یک اقلیمشناس زن به پایان رسید تا دو نخستین تاریخ رقم بخورد. برای نخستینبار در جهان، یک دانشمند اقلیمشناس که در تدوین گزارشهای هیئت بینالدولی تغییراقلیم (IPCC) همکاری داشته است به مقام رهبری یک کشور رسید و برای نخستینبار در تاریخ مکزیک زنان توانستند کرسی ریاستجمهوری را تصاحب کنند. «کلودیا شاینبام پاردو» با تلفیق دو مسئلهٔ حقوق زنان و محیطزیست توانست کارزار انتخاباتی خود را به سرانجام برساند و انتظار میرود در دولت او اقدامات اقلیمی نقش پررنگی داشته باشند. مکزیک شباهتهای اقلیمی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی زیادی با ایران دارد و با توجه به آنکه در ایران نیز بهزودی شاهد برگزاری انتخابات ریاستجمهوری خواهیم بود، انتظار میرود اعلام موضع دربارهٔ گرمایش زمین و اقدام اقلیمی در برنامههای کاندیداهای ریاستجمهوری وجود داشته باشد.
ثبت دهها فوتی و هزاران مورد گرمازدگی در هند
رسانههای محلی هند گزارش دادهاند که بر اثر موج گرما در ۳ ماه گذشته نزدیک به ۲۵ هزار مورد مشکوک به گرمازدگی در این کشور ثبت شده و دستکم ۵۶ نفر نیز جانشان را از دست دادهاند.
مشهد، در معرض سیلابهای شدید دورهای
«در حال حاضر نحوهٔ گسترش شهر مشهد بهشکلی است که بخشهایی از آن مستقیماً در معرض سیلابهای شدید دورهای و بخش وسیعی از آن نیز با مشکل آبگرفتگی سطح معابر و آلودگیهای ناشی از آن قرار دارد.» این هشداری است که پژوهشکدهٔ سوانح طبیعی کشور در گزارشی که از سیلاب غافلگیرکنندهٔ اخیر این کلانشهر ارائه داد، بیان کرده و ادامه میدهد: «گسترش شهر و تبدیل کاربریهای اراضی، سیلابهای آینده را خطرناکتر میکند.» این گزارش همچنین میگوید کلانشهر مشهد با موقعیت و قرارگیری ویژهٔ آن بر سطح دشت تراکمی و مخروطافکنههای آبرفتی، «مدیریت خطرپذیری سیلاب بر مبنای تحلیل خطرپذیری، ارزیابی خطر و ارائهٔ برنامهٔ راهبردی مدیریت سیلاب دشت دارای مجموعه اقدامات قبل، حین و پس از وقوع سیلاب»، جامعترین پیشنهادی است که میتواند علاوهبر خطرات سیلاب فعلی و آینده، خطر سیلاب پیوسته را نیز مدنظر قرار دهد و اقدامات جامعی را در مدیریت خطرپذیری سیلاب داشت.
دعوا بر سر «برنج طلایی»
|پیام ما| دادگاهی در فیلیپین تأییدیهٔ کاشت رقمی از برنج تراریخته موسوم به «برنج طلایی» (Golden Rice) را در این کشور لغو کرد. فیلیپین در سال ۲۰۲۱ اولین کشوری بود که کشت تجاری برنج طلایی را با هدف مبارزه با کمبود ویتامین آ بهعنوان عامل اصلی ناتوانی و مرگ در میان کودکان، توسعه داد. اما کارزارهای اعتراضی «صلحسبز» (Green Peace) و کشاورزان محلی در ماه گذشته، دادگاه استیناف فیلیپین را متقاعد کرد که این تأییدیه را لغو کند. این گروهها استدلال کرده بودند برنج طلایی ایمن شناخته نشده است و این ادعا نیز مورد حمایت دادگاه قرار گرفت؛ تصمیمی که صلحسبز آن را «یک پیروزی بزرگ» خواند. اما در مقابل برخی دانشمندان هشدار دادهاند تصمیم دادگاه برای جلوگیری از کشت برنج طلایی بهعنوان محصولی تراریخته (اصلاحشدهٔ ژنتیکی) در فیلیپین میتواند عواقب فاجعهباری داشته باشد. آنها استدلال میکنند ممکن است دهها هزار کودک در پی این حکم بمیرند. آنها میگویند نهتنها هیچ مدرکی مبنیبر خطرناک بودن برنج طلایی وجود ندارد بلکه این محصول یک نجاتدهنده است.
چالش رودمرزها در عصر تغییراقلیم
بین مستندات فراوان و مبتنیبر آیندهپژوهیها موارد بسیاری وجود دارند که بر مبنای آنها میتوان تغییراقلیم را تهدیدی اساسی برای امنیت محیطزیستی و بهتبع آن امنیت بینالملل تلقی کرد. مواردی مانند مناقشات منطقهای بهواسطهٔ مهاجرتهای اجباری و تلاش برای کسب منابع و منازعات گسترده پیرامون آب و غذا و انرژی در زمرهٔ مخاطرات اساسی آتی قرار میگیرند. برخی موارد نیز کمتر مورد توجه سیاستمداران و قانونگذاران قرار گرفته است. در این میان میتوان به اثرپذیری مرزهای طبیعی از تغییراقلیم اشاره کرد.
قنات، الگوی کهن پایداری
|پیام ما| سومین همایش دوسالانهٔ بینالمللی انجمن علمی باستانشناسی ایران؛ «آب و حکمرانی آب در فرهنگ و تمدن ایران و سرزمینهای همجوار» ۶ و ۷ خرداد در نطنز برگزار شد. برگزارکنندگان، این همایش را ترکیب تجربهٔ جامعهٔ محلی با دانش جامعهٔ علمی و دانشگاهی معرفی کردند که با همکاری برخی نهادها و دانشگاههای ایرانی و خارجی از جمله پژوهشکدهٔ باستانشناسی، موزهٔ ملی ایران، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه هنر اصفهان، دانشگاه هنر شیراز، دانشگاه رازی کرمانشاه، دانشگاه لرستان، مرکز بینالمللی قنات و سازههای تاریخی آبی، دانشگاه ساپینزا ایتالیا، دانشگاه بینالمللی گردشگری و میراثفرهنگی راه ابریشم در سمرقند ازبکستان و دانشگاه سلیمانی عراق برگزار شد.
بهبود محیط زیست در گرو شکستن انحصار دولت
بحرانهای محیطزیستی در ایران صورتهای مختلفی دارد که هرکدام میتواند منجر به بحرانهای دیگر و بیشتری شوند. بحران آب، پسماند، خشکسالی در حوضههای آبریز مانند زایندهرود و دریاچه ارومیه، آلودگی هوا و فرونشست زمین و... هریک از این بحرانها از نظرگاههای مختلف اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، زیستشناختی و سیاسی قابل بررسی است. آنها راهحلهای پیچیدهای دارند که منوط به نگاهی بینرشتهای، وسیع و غیرخطی هستند.
امضای قرارداد طرح زراعت چوب در خوزستان
به گفتهی استاندار خوزستان از 129 هزار هکتار اراضی خواسته شده برای طرح زراعت چوب, فقط قرارداد 54 هزار و 300 هکتار از اراضی امضا شده است.
تعهد دولتها برای نجات رودخانهها
دهمین اجلاس شورای جهانی در شهر بالی اندونزی برگزار شد. در این اجلاس که بهمدت یک هفته از ۱۸ تا ۲۴ ماه می (۲۹ اردیبهشتماه تا 5 خردادماه) برگزار شد، کشورهای شرکتکننده در این اجلاس بر لزوم تقویت مدیریت کاهش بلایای آبی و همچنین ضرورت پذیرش تعهدات جدیدی در حوضههای آبریز مشترک تفاهم کردند. اطلاعیهٔ مطبوعاتی این نشست بر اهمیت رفع شکاف اقتصادی بین گروههای مختلف جامعه و تقویت نهادهای موجود با چارچوبهای نظارتی و سازوکارهای هماهنگی در همهٔ سطوح برای کاهش خطرات بحران آب تأکید کرده است. طبق آنچه معاون مرکز بینالملل وزارت نیرو در نخستین روز برگزاری اجلاس اعلام کرده بود، هیئتی از متخصصان آب کشور نیز برای شرکت در این برنامه به بالی سفر کردند. معاون آب و آبفای وزیر نیرو بهعنوان رئیس هیئت ایرانی در این اجلاس اعلام کرد جمهوری اسلامی ایران در سالهای اخیر توجه به افزایش تابآوری جوامع از طریق آموزش و تنوع بخشی به اقدامات غیرسازهای و استفاده از ظرفیتهای مدیریت یکپارچهٔ سیلاب را در دستورکار قرار داده است.
