جهان نو ناگزیر از عدالت مردم‌محور

|پیام ما| آمارهای تکان‌دهنده نشان می‌دهد دو سوم جمعیت جهان به عدالت معنادار دسترسی ندارند. حرکت به‌سوی «عدالت مردم‌محور» قانون را از ساختارهای رسمی دور از مردم، به زندگی روزمره شهروندان می‌آورد. این رویکرد اعتماد عمومی را بازسازی می‌کند و موتور محرکی برای رشد اقتصادی و تقویت بنگاه‌های کوچک و متوسط محسوب می‌شود. اما وقتی مردم احساس کنند قانون در حل ساده‌ترین مشکلات زندگی آنها ناتوان است، پیوند میان خود و حاکمیت را گسسته می‌بینند. حاکمیت قانون، در قلب حکمرانی مؤثر جای دارد و زیربنای رفاه، انصاف و اعتماد است. بااین‌حال، در بسیاری از کشورها، تجربه زیسته مردم با وعده‌های حاکمیت قانون همخوانی ندارد. تجربه موفق آرژانتین در ایجاد «مراکز دسترسی به عدالت» (CAJ) مدلی الهام‌بخش برای بازتعریف عدالت در بوم ایران است. در این مراکز، حقوقدانان در کنار مددکاران اجتماعی و روان‌شناسان فعالیت می‌کنند تا ابعاد مختلف رنج یک شهروند را مدیریت کنند. عدالت واقعی آنجاست که شهروند در زندگی روزمره خود احساس امنیت و انصاف کند.

عدالت اجتماعی؛ حلقه مفقوده حکمرانی ایرانی

از نگاه اکثریت مردم در جامعه امروز ایران عدالتی وجود ندارد. اعتماد به حکمرانی از دست رفته است و دیگر امیدی به داوری منصفانه نیست. نارضایتی افزایش پیدا کرده و تحقق عدالت به بحران تبدیل شده است. از سوی دیگر، این شرایط منجر به شکاف‌های عمیق اجتماعی شده و دسترسی به فرصت‌های برابر را محدود کرده است. سؤال اینجاست که آیا مفهوم عدالت از نگاه مردم و حکمرانی یکی است؟ در دنیای امروز عدالت چگونه معنا پیدا می‌کند؟ از همین رو، هم‌زمان با روز جهانی عدالت اجتماعی با «صالح نقره‌کار»، حقوقدان و تحلیلگر مسائل حقوقی، درباره این چالش‌ها گفت‌وگویی داشتیم.

نگرانی از تنش و ناامنی در برخی مدارس

بعد از آنکه یک مرد و زن، با عنوان تحلیلگر سیاسی به مدرسه‌ای در تهران رفتند و تصاویری خشن از اعتراضات دی‌ماه را به بچه‌های پایه دهم نشان دادند، یکی از بچه‌ها غش کرد و بچه‌های دیگر حال روحی بدی را تجربه کردند. این روایتی شنیده شده از اتفاقی است که می‌گویند در مدارس برخی از شهرها رخ داده. همه آنها اما می‌خواهند نامشان در گزارش نیایند، نام شهر و مدرسه‌شان عنوان نشود و مهم‌تر از همه اینها، فضای مدرسه بار دیگر مدرسه شود؛ بدون حضور عوامل خارجی، تصویربرداری از بچه‌ها، تهییج آنها و نشان‌دادن فیلم‌های خشن از اعتراضات. هرچند پیگیری‌ ما از سخنگوی آموزش‌وپرورش دراین‌باره بی‌نتیجه بود، اما روابط‌عمومی این وزارتخانه گفت «سخنگو پیش‌ازاین درباره بازداشت دانش‌آموزان و فضای امنیتی صحبت و آن را تکذیب کرده است، از همان استفاده کنید.» پیگیری‌های «پیام ما» در این زمینه همچنان ادامه دارد و از مسئولان مربوطه می‌خواهیم که در این زمینه پاسخ‌گوی نگرانی‌های خانواده‌ها باشند.

هشدار از قلب ترک‌خورده حافظیه

|پیام ما| هر سال در لحظه تحویل سال، مجموعه تاریخی و فرهنگی حافظیه با حضور هزاران بازدیدکننده رکورد بازدید را می‌شکند، اما وضعیت حفاظت و نگهداری از این مجموعه همچنان نامطلوب به نظر می‌رسد. مهرماه امسال، بخشی از مقرنس‌های بنای تاریخی «قوامی» فرو ریخت؛ تخریبی که نشان‌دهنده فرسایش گسترده‌ای در این بنا بود. فرسایشی که به‌زعم کارشناسان میراث‌فرهنگی نتیجه این است که بنا به‌موقع پایش نشده و فرسایش تدریجی منجر به تخریبی در این سطح شده است. با گذشت شش ماه از حادثه، مرمت این بخش هنوز به اتمام نرسیده است. معاون میراث‌فرهنگی فارس از تلاش برای پایان پروژه مرمت تا پیش از نوروز خبر می‌دهد، اما کارشناسان معتقدند برای اجرای دقیق و اصولی ضوابط مرمت، زمان بیشتری نیاز است.

تنها یک دم بازگرد

مرگ پایان نیست، آغازِ روایت است

تأکید دولت بر آرامش اجتماعی و آمادگی دفاعی

|پیام ما| بحث تغییر مواضع مسعود پزشکیان، پیگیری وضعیت مجروحان و بازداشت‌شدگان حوادث دی‌ماه، مدیریت خسارات آتش‌سوزی بازار رشت و روند مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا از موضوعاتی بود که در حاشیه جلسه روز چهارشنبه هیئت دولت مطرح شد. مسئولان دولت تأکید کردند پیگیری پرونده‌ها، حفظ آرامش اجتماعی و آمادگی دفاعی کشور به‌طور هم‌زمان در دستورکار قرار دارد.

مسئولان در شنیدن صدای مردم شکست خورده‌اند

چرا رفاه، معیشت، امنیت روانی و خواسته‌های انباشته مردم نادیده گرفته شده و چرا ابزارهای شنیدن، از رسانه‌ها تا سازمان‌های مردم‌نهاد، به‌تدریج محدود یا بی‌اثر شده‌اند؟ اینها پرسش‌هایی است که «امید سجادیان»، کنشگر محیط‌‌زیست، آن را مطرح می‌کند. او در یادداشتی که برای «پیام ما» فرستاده، از هشدارهایی می‌گوید که فعالان اجتماعی بارها گفتند و شنیده نشده است‌، تا اکنون؛ اکنونی که جامعه سوگوار تصاویر و فیلم‌های «جاویدنامان» خود را در شبکه‌های اجتماعی با دیگران به اشتراک می‌گذارد و نگران است مبادا فراموش شوند در میانه اخبار مذاکره، مشکلات اقتصادی و هزار اتفاق دیگر!

آلودگی هوا خطر ابتلا به آلزایمر را افزایش می‌دهد

مطالعه‌ای به سرپرستی یانلینگ دنگ نشان داده است افرادی که بیشتر در معرض آلودگی هوا قرار دارند، بیش از دیگران در معرض خطر ابتلا به آلزایمر هستند؛ یافته‌ای که نقش مستقیم عوامل محیطی در زوال عقل را پررنگ‌تر می‌کند.

مردن تو در جوانی پر و بالم را سوزاند

«ای جوون، ای نوجوون، ای نونهالُم/ به جوونی مردنت، سُهد پروبالم» (ای جوان، ای نوجوان، ای نونهال من/ مردن تو در جوانی پر و بالم را سوزاند)؛ صدای شیون و آوازهای حزین از گوشه‌گوشه ایران در عزای از دست دادن جان‌های شیرین به گوش می‌رسد. این صدای آوای غمناک زنانی است که هر بار با ازدست‌رفتن یک زندگی در گلویشان می‌نشیند و چون چکاوکی اندوه را فریاد می‌زند. اکنون هزاران جوان جان داده‌اند و هزاران چکاوک آوازی غمناک می‌خوانند. این آواها و نواها از دورترین ادوار تاریخ از زبان مادران و زنان چون میراثی به دست ما رسیده است. مرثیه‌سرایی فرهنگی کهن است که در ایران پیش‌ازاسلام رواج داشته؛ مثل رسای «مرزکو» (از پیشوایان دینی) که به زبان پهلوی اشکانی پرتوی سروده شده است.

سوگ سرو

چهلم آخرین روز خداحافظی با عزیز ازدست‌رفته است. روزی که می‌پذیری معجزه‌ای برای بازگشت آنکه زیر خاک خفته وجود ندارد و «فقدان»، واژه‌ای می‌شود که بر تن زندگی نشسته است. چهلم، پایان رؤیای بازگشت است. اما سوگ برای آنان که سروهای فروافتاده شدند، معنای دیگری دارد. این سوگ امتداد پیدا می‌کند و راهی برای جاری شدن در زمان می‌جوید. تاریخ ما پر است از سوگواری‌های جمعی. سوگواری‌هایی که در بزنگاه‌های تاریخی معنا‌های متفاوتی پیدا می‌کند. «مریم سامعی»، معاون علمی دانشنامه فرهنگ مردم ایران، از سیر تاریخی برگزاری آیین «چهلم» و ریشه‌های آن در ایران می‌گوید.