بایگانی مطالب : کشاورزی
انقراض ششم و خالی شدن حیات
در قرنهای اخیر شاهد افزایش شدید جمعیت انسانی و تشدید تأثیرات با منشأ انسانی بر اکوسیستمها و جوامع طبیعی هستیم. همین موضوع سبب شده است نرخ انقراض گونهها تقریباً ۲۰ برابر بیشتر از نرخ طبیعی انقراض پسزمینه باشد. طبق پیشبینیها ممکن است این رقم ۱۰ یا ۲۰ برابر دیگر نیز افزایش یابد. اگر این پیشبینیها تحقق یابند، نرخهای انقراض پیشبینیشده قطعاً قابلمقایسه با نرخهای انقراض در دورانهای انقراض جمعی گذشته خواهند بود.
هشدار از صدای لولههای شکسته
مسئله حوضه آبریز زایندهرود، صرفاً سهمخواهی یا منطقهگرایی نیست
ندای نجات زمین در قابهای سینمایی
اکو-فیکشن، ژانری است که دغدغههای زیستمحیطی را در قالب داستان به تصویر میکشد و دیگر محدود به ادبیات مکتوب نیست. سینما و حتی بازیهای ویدئویی نیز به این عرصه وارد شدهاند. این اصطلاح، ترکیبی از واژههای اکوسیستم و فیکشن بهمعنای فیلم داستانی است که زیرشاخههای فراوانی دارد و روزبهروز گستردهتر میشود.
۱۴۰۳؛ سال آزادی، ممنوعیت، جایزه، تخریب و فقدان
آبی که در دست داریم، آیندهای که میسازیم
|پیامما| بررسی آنچه در تدوین دستورالعمل برآورد و تحلیل شاخصهای بهرهوری آب باید دیده شود تا سند ملی بهرهوری آب به اجرا درآید، موضوع مطالعه اخیر مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران است. نتیجه این بررسی میگوید: «پایش و بهبود بهرهوری آب در سطح ملی زمانی موفقیتآمیز خواهد بود که بهصورت هماهنگ و منسجم برنامهریزی شده باشد. همچنین، ارتقای مدیریت محلی میتواند بهعنوان حلقه رابط سیاستگذاریها عمل کند تا شاخصهایی نظیر پایداری بهرهوری و عدالت ارتقا یابد. برای دستیابی به منافع مشروط اتخاذ رویکرد گامبهگام به انجام اقدامهای نقطه ورود مورد تأکید است.» مطالعه انجامشده از سوی این نهاد همچنین باتوجهبه شرایط بحرانی و شکننده آب در کشور و بهویژه آب کشاورزی بر یک هشدار مهم تأکید دارد: «صرفهجویی آب لزوماً ارتقای بهرهوری آب را در پی نخواهد داشت و همچنین بهرهوری نیز لزوماً به صرفهجویی در بخش آب منتج نخواهد شد.»
راهحلهای دیجیتال برای زمین
جهان امروز با چالشهای بیسابقهای در حوزههای محیطزیستی، اجتماعی و اقتصادی مواجه است. مسائلی سر بر میآورند که باید با مجموعهای از دانشهای گوناگون به آنها پاسخ داد و این درحالیاست که جامعه در مسیر هرچه تخصصیتر شدن پیش میرود. در حال حاضر محیطزیست یکی از مهمترین حوزههای تجلیگر این تناقض محسوب میشود و برای مثال، تشخیص و اعلام خطرات تغییراقلیم را در حالی متخصصان جغرافیا برعهده گرفتهاند که این مسئله با سویههای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی همراه است. در مواجهه با چنین معضلاتی، لزوم ترک رویکردهای گذشته و اتخاذ تصمیمات بینرشتهای بیشازپیش نمایان شده است. ازاینرو، دانشمندان از طریق رویکردی نوین بهنام «پایداری محاسباتی» که با ترکیب علوم مختلف، بهرهگیری از ظرفیتهای اجتماعی و استفاده از امکانات بهروز تکنولوژی بهوجودآمده، در پی آنند تا این چالشها را به مسائل قابلحل تبدیل کنند.
صندلیهایی که درباره تغییراقلیم هشدار میدهند
|پیام ما| نمایشگاهی در نورفولک انگلستان با آثاری خلاقانه تلاش میکند تأثیر تغییراقلیم و بالا آمدن سطح دریاها را به تصویر بکشد. این نمایشگاه، با بررسی گذشته و آینده، مخاطبان را به سفری در اعماق آبها و چالشهای محیطزیستی میبرد.
کاشتیم، برداشتیم صادر کردیم، تشنه ماندیم
گزارشها و اعداد منتشرشده از سوی مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب ایران نشان میدهد جز چند محصول محدود مانند کیوی و زعفران، اکثر محصولات کشاورزی صادراتی ایران بهازای مصرف یک مترمکعب آب کمتر از یک دلار ارزآوری دارند. بااینحال، محصولاتی مانند پسته و خرما که بهطور میانگین سالانه بیشترین صادرات آب مجازی از کشور را دارند، در فهرست اقلام با کمترین ارزآوری بهازای مترمکعب آب قرار دارد. بهطوریکه پسته سالانه حدود یک هزار ۳۸۲ میلیون مترمکعب آب مجازی کشور خارج کرده است. بعد از محصول پسته خرما با سالانه ۸۱۱ میلیون مترمکعب آب، رتبه دوم صادرات آب مجازی را داراست. بااینحال، هر دو این محصولات پسته با ۰.۶۹ و خرما با ۰.۳۴ دلار بر مترمکعب ارزآوری داشتهاند. حالا وزیر جهادکشاورزی در آستانه ورود به یکی از سختترین سالهای آبی کشور از اعلام برنامه صادرات محصولات کشاورزی صحبت کرده است، اما عدم ممنوعیت آن را منوط به تأمین نیاز داخل کرده است و هیچ حرفی از تغییر برنامه صادراتی باتوجهبه وضعیت آبی نزده است. بااینحال، کمیسیون کشاورزی مجلس اعلام کرده است کمآبی ۹۰ درصد دشتهای حاصلخیز کشور را با مشکل روبهروکرده است و وزیر نیرو نیز اعلام کرده است اولویت سال ۱۴۰۴ تأمین آب شرب است، نه آب سایر بخشها.
یغمای آب
شش ماه از شروع سال آبی گذشته است و سال آبی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ به نیمه رسیده است. بااینحال، کشاورزان اصفهانی در حوزه زایندهرود میگویند قطرهای آب برای تأمین حقابه قانونیشان بهسمت اراضی زیر کشت رهاسازی نشده است. موضوعی که نماینده شهروندان اصفهان در مجلس شورای اسلامی را ناگزیر به تذکر شفاهی به وزیر نیرو در صحن مجلس و درخواست از رئیسجمهوری برای مداخله مستقیم در این موضوع کرده است. پیشتر نیز دادستان اصفهان در مورد عدم تأمین حقابه کشاورزان اصفهانی صحبت کرده بود. براساس تابلوی منابع و مصارف که در جلسه سیزدهم شورایعالی آب مصوب شد، مجموع حجم آبی که دولت با سرمایه خودش تأمین و به حوزه زایندهرود وارد کرده است، معادل ۳۸۴ میلیون مترمکعب است؛ ولی آبی که از سال ۴۷ بهبعد تخصیص داده است، معادل ۱۹۷۶ میلیون مترمکعب است؛ یعنی پنجبرابر حجم تأمین شده. حالا دبیر صنف کشاورزی اصفهان میگویند مشکل در تمام این سالها از فروش حقابه کشاورزان اصفهانی توسط وزارت نیرو بوده است، درحالیکه مطابق ماده ۴۴ و ۴۵ قانون توزیع عادلانه آب وزارت نیرو حق اینکه حقابههای این افراد را به کسی بفروشد، ندارد و نداشته است. متأسفانه طی چهاردهه اخیر این وزارتخانه حجم زیادی آب را در حوضه زایندهرود فروخته است.
خورشید به کمک ایران میآید
طبق برنامه ششم توسعه دولت باید سهم نیروگاههای تجدیدپذیر و پاک را به دستکم پنج درصد میرساند. اکنون ظرفیت اسمی نصبشده تولید برق کشور به مرز ۹۰ هزار مگاوات رسیده است، اما سهم نیروگاههای خورشیدی به ۹۷۰ مگاوات رسیده؛ برابر ۱.۱ درصد از سبد تولید برق کشور. نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جلسه ۱۵ اسفند با ۱۵۸ رأی موافق با تصویب لایحه عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در اتحادیه بینالمللی انرژی خورشیدی موافقت کردند. «پیام ما» در این گزارش بهدنبال این پرسش است که عضویت ایران در اتحادیه بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر چه کمکی به افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر در کشور میکند؟ مرکز پژوهشهای مجلس با یک جواب کلی که این عضویت «موجب بهرهگیری از تجربیات و دانش تخصصی سایر کشورها، جذب کمکهای مالی و سرمایهگذاری خارجی میشود» آن را توصیه کرده است؛ کارشناسان حوزه انرژی نیز اگرچه با این عضویت موافقاند، اما برخی همچون رئیس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران معتقدند پیوستن ایران به این اتحادیه چندان برای رفع ناترازی کشور گرهگشا نیست و برخی دیگر همچون اکبر ادیبفر، عضو هیئتمدیره انجمن ساتکا، معتقدند این عضویت منجر به جذب سرمایهگذاری خارجی و انتقال فناوری در ایران میشود.
