بایگانی مطالب : جامعه
بارِ داغ و نان
صف کامیونها در گرمای تند بندر طولانی است. ماشینهای سنگین، باری ندارند؛ خالیِ خالی. از روز انفجار بزرگ، رانندهها شب و روز در اسکله سوخته منتظرند، بلکه باری بخورد و کیلومترها راه را با دست خالی به خانه برنگردند. آتش فروکش کرده است و آنها با غمی سنگین، در گرمای جانفرسا انتظار میکشند تا کار آواربرداری در اسکله شهیدرجایی به پایان برسد و دوباره به جاده بزنند.
هیروشیمای فرهنـگی
| پیام ما | افسانهای که حالا تبدیل به یک کابوس شده، راهی که این افسانه تا کابوس شدن طی کرده، از میان داستانها گذشته تا امروز که دیگر نمیتوان با رؤیا و افسانه همنشینش کرد، حالا دیگر غارت است و تاراج، تخریب هویت یک سرزمین است؛ آنچه در سکوتی سنگین و تلخ در جریان است. سکوتی منفعلانه و انفعالی آگاهانه از سوی آنان که قرار بود حافظان این میراث باشند، اما امروز نقش دیگری پذیرفتهاند. روزی نیست که خبر دستگیری حفار غیرمجاز از گوشهای از کشور در میان خبرها نباشد، آمارها میگوید سالانه ۵۰۰ نفر به جرم حفاری غیرقانونی بازداشت میشوند. گستره تخریبها اما چیز دیگری میگوید؛ تاراج بهمراتب وسیعتر از آن است که آمارها نقل میکنند. با این وضعیت چه باید کرد؟ بخشی از تشکلهای فعال در حوزه تاریخ و باستانشناسی، در نشستی هماندیشانه که قرار است مستمر و ادامهدار باشد، تلاش کردند بخشی از زوایای این معضل ریشهدار را واکاوی کنند؛ تا شاید راهی برای نجات از این زخم عمیق که پیکر میراث فرهنگی ایران را تهدید میکند، پیدا کنند. البته «حامد وحدتینسب»، رئیس انجمن علمی باستانشناسی ایران، معتقد است نخستین گام برای حل این معضل مسدود کردن صفحات مجازی کسانی است که اقدام به تبلیغ گنجیابی میکنند. اما همین کار هم تابهحال از سوی مقامات مربوطه صورت نگرفته است.
آتشی که خاموش نمیشود
| پیام ما | با گذشت چند روز از وقوع حادثه در بندر شهیدرجایی، موج واکنشها همچنان ادامه دارد. حادثه بزرگی که روز شنبه، ششم اردیبهشتماه، رخ داد، تاکنون ۷۰ کشته و چندین نفر مفقود برجای گذاشته است. دیروز مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نیرو اعلام کرد در جریان این حادثه تأسیسات آبشیرینکن صد هزار مترمکعبی و نیروگاه بندرعباس آسیب جدی دیدهاند.
چشم به راه مفقودان
|پیامما| بالا رفتن تصاعدی آمار جانباختگان و صدمهدیدگان فاجعه انفجار بندر شهید رجایی هرمزگان تنها طی ۴۸ ساعت، ظن تعداد بالای مفقودان حادثه را تقویت میکرد. بااینحال، این عدد در میان آمار رسمی منتشرشده از سوی مراجع مستقر و مسئول اطلاعرسانی جایی نداشت. ازدحام شهروندان در جلوی بیمارستانهایی که مصدومان به آن منتقل شدند نیز تأیید دیگری بر چشمانتظاری و بیخبری بود. حالا با گذشت پنج روز، درحالیکه هنوز آواربرداری از منطقه انفجار تمام نشده است، همچنان عدد دقیقی از مفقودان وجود ندارد. پزشکی قانونی و دادگستری هرمزگان میگویند بستگان هر شخصی که ظن مفقودی او وجود دارد، به پزشکی قانونی شهر یا استان خود یا استان هرمزگان مراجعه کند. احتمالاً تا پایان آواربرداری، اجساد دیگری هم پیدا میشود.
وقتی دیوارها نرمتر میشوند
کار همواره در حال دگرگونی بوده و همراستا با تغییرات فناوری، ساختارهای اجتماعی و نیازهای روز، شکل تازهای به خود گرفته است. در ابتدا، انسانها برای تأمین نیازهای اولیه و بقا تلاش میکردند. با آغاز دوران کشاورزی، زندگی در سکونتگاههای دائمی شکل گرفت و تقسیم وظایف میان افراد، زمینه را برای شکلگیری تمدنهای آینده فراهم کرد. در قرون وسطی، ساختارهای فئودالی جایگزین نظمهای پیشین شدند و بعدها، انقلاب صنعتی مسیر تازهای را برای مفهوم کار رقم زد و بسیاری از فعالیتها را از خانه به کارخانهها منتقل کرد.
بندریها در مرز سوگ و سرور
|پیام ما| با همه ما آشناترند، آنها که در ساحل جنوب، ساده، صمیمی و آرام زندگی میکنند. آنها که شادیشان ناب و خالص است و نهایتِ شادی، و غمشان از عمق سوزی که در صدا و سازشان موج میزند، چنگ به دل میزند. انگار خوب میدانند چطور نهایت یک حس را نشان دهند؛ از شادی تا غم، از تنهایی تا همبستگی. بندریها در عین سادگی، پیچیده و عمیقاند. شاید کمحرف باشند، اما چشمهایشان سخنها دارد و وای از روزی که با زبان ساز، بخواهند حرف دلشان را بزنند. این مردم نازنین، تاریخی از خوشیها و ناخوشیها، ظلمها و ایستادگیها، شجاعتها و همدلیها را پشت سر گذاشتهاند و حالا میشود همین مفاهیم را در زندگی روزمرهشان، موسیقیشان و فرهنگشان هم دنبال کرد. بندریها این روزها داغ سنگینی به دل دارند؛ داغی که ایران و جهان در آن شریک است. اما ما چقدر آنها را میشناسیم؟ تاریخشان و فرهنگشان و دغدغههایشان را چقدر خواندهایم؟ ما که چراغ نام بندر در ذهنمان با یک موسیقی شاد و پرشور روشن میشود، از گذشته و تاریخش چه میدانیم؟ حسین حسینزاده شهابی، کارشناس ارشد باستانشناسی است و بهعنوان معاون مرکز اسناد تاریخی شهرداری بندرعباس، پژوهشهای گستردهای در تاریخ و فرهنگ مردم این منطقه انجام داده است. از زبان او بیشتر با بندریها آشنا میشویم.
آزمون سخت مسئولیت اجتماعی
تحلیل «پیام ما» از توجه سازمانهای کوچک و بزرگ دررابطه با حادثه بندر شهید رجایی
مردم پس از انفجار چه میخواهند؟
وقتی سیل میآید یا زلزله، مردم بهسرعت با حجم وسیعی از نیازهای فوری روبهرو میشوند؛ نیاز به پناهگاه، غذا، دارو و حمایت روانی. اما وقتی بحرانی رخ میدهد که شاید در ظاهر ابعاد آن به طور مستقیم به مردم مربوط نباشد، آسیبها کمتر نمایاناند. حادثه بندر شهید رجایی در صبح ششم اردیبهشت با برجایگذاشتن چند کشته، مفقودی و تعداد زیادی مجروح، فاجعهای انسانی و زیرساختی بهبار آورد که ابعاد آن را نمیتوان فقط در خسارات مادی و زیرساختی دید. عواقب این اتفاق میتواند در طولانیمدت دامنهای پیچیده و وسیع داشته باشد؛ همانطور که «رضا واعظیزاده»، کارشناس امور داوطلبان سازمان داوطلبان هلالاحمر به «پیام ما» میگوید حمایتهای روانی در سطوح مختلف یکی از اولویتهای اساسی است.
زخمهای پنهان یک شهرِ جهانی
اصفهان را شهر هنر و تاریخ میدانند؛ شهری که از دل تاریخ صفوی تا به امروز، همواره چون نگینی بر پهنهٔ تمدن ایرانی درخشیده است. اما امروز، در آستانهٔ هفتهٔ فرهنگی اصفهان، پرسشهایی جدی پیرامون وضعیت میراثفرهنگی و بناهای تاریخی این شهر مطرح است: چه به سر این گنجینهٔ عظیم آمده؟ آیا سازوکارهای حفاظت، معرفی و مستندسازی از میراث اصفهان با حجم تهدیدها و فراموشیهای امروز همخوان است؟ و مهمتر از آن، روایت اصفهان امروز در چشم نسل فردا چگونه شکل خواهد گرفت؟ در سالهای اخیر، فرسایش کالبدی بسیاری از بناهای تاریخی، گسست روایتهای فرهنگی و غفلت از ظرفیتهای مستندنگاری، موجب نگرانی فعالان حوزهٔ میراثفرهنگی شده است. اصفهان، باآنهمه عظمت در حافظهٔ جهانی، گویی در محاصرهٔ فراموشی، بیتوجهی و سوءتعبیر از معنای واقعی میراث گرفتار آمده؛ حالآنکه شهرهای تاریخی بدون روایت دقیق، مستند و مسئولانه، بهسرعت از حافظهٔ زنده به موزهای خاموش بدل میشوند. به همین مناسبت، و در آغاز هفتهای که قرار است فرصتی برای بازاندیشی در هویت فرهنگی اصفهان باشد، به سراغ سه صاحبنظر برجسته در حوزههای عکاسی مستند، باستانشناسی و بافت و بناهای تاریخی رفتهایم. این گزارش، روایتی چندصدایی از نگاهی انتقادی و درعینحال دغدغهمند به شهری است که همچنان میراثش نفس میکشد؛ اگر بخواهیم آن را ببینیم، بشنویم و حفظ کنیم.
بحران بندر
|پیامما| تنها یک روز از فاجعه انفجار در بندر کانتینری شهیدرجایی گذشت که آمار جانباختگان به ۴۰ نفر و مصدومان بالای ۸۰۰ نفر رسید. اتفاقی که کشور را به عزای عمومی نشاند. اطفای حریق بهدلیل وجود مواد قابلاشتعال در کانتینرهای موجود، پیچیده شده و انفجارهای کوچک متوالی شرایط خطرناکی را رقم زده است. گروهی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و مسئولان استان هرمزگان موضوع ایمنی را پیش کشیدهاند و با وجود تأکید بر مشخص نشدن دلیل فاجعه اما گفتند تذکرهای لازم داده شده بود، اما اصلاحی انجام نگرفت. کارشناسان حملونقل دریایی و بنادر اظهارنظر قطعی نمیکنند بلکه بر موضوع مدیریت بحران در حادثهای پیچیدهای و فنی تمرکز میکنند. بهگفته کارشناسان، شواهد نشان میدهد پروتکلهای مدیریت بحران در حوادث بندری مانند آنچه رخ داد، اجرا شده است؛ اما ابعاد عظیم آتش و انفجار توان مدیریت زودهنگام را سلب کرده است. کمیته ویژه بررسی علل حادثه نیز تشکیل شده و حالا فقط زمان میتواند ابهامات ماجرا را روشن کند.
