بایگانی مطالب : تغییر اقلیم
زمینلرزه ۴.۶ لاسجرد سمنان و روند لرزهخیزی
شنبه، ۱۴ مهر ۱۴۰۳، زمینلرزه با بزرگای ۴.۶ در ساعت ۲۲:۴۶ در جنوب لاسجرد سمنان رخ داد و در فاصله ۱۵۰ کیلومتری کانون در شرق تهران بعضی ساختمانها را به لرزه درآورد. بعضی از مردم که بهویژه در طبقات فوقانی ساکنند، لرزشها را در نقاط مختلف تهران حس کردند. این زلزله روی گسل گرمسار رخ داد. منطقه مزبور با وجود گنبدهای نمکی تغییرشکلهای تدریجی در پوسته را با زلزلههای کوچک و متوسط ولی متعدد نشان میدهد.
مشقتهای تامین آب
اثرات تغییراقلیم حوزههای مختلفی را تحتالشعاع قرار داده است و در بخش آب، این تأثیرگذاری بهصورت ناهنجاری در جو یا نزولات جوی خود را نشان میدهد. سال گذشته، بعد از بارندگیهای خوب بهار همواره سخن از سال نرمال در میان بود، درحالیکه در منابع آب اینطور نبود و تأمین آب با سختی و مشقت همراه بود؛ چراکه شاخصهای منابع آب بهجز میزان بارندگیها، مطلوب نبود. سخنگوی صنعت آب کشور در نخستین نشست خبری خود با شروع سال آبی جدید با شرح وضعیتی که گفته شد، اعلام کرد سال آبی ۱۴۰۲ ـ ۱۴۰۳ که شهریورماه خاتمه پیدا کرد، بهعنوان یکی از سالهای نرمال طبق آمار وزارت نیرو با دو درصد رشد نسبت به متوسط نیمقرن اخیر پایان یافت. در کشور با طیف وسیعی از تغییرات روبهرو بودیم، بهطوریکه بخشی از کشور با افت ۲۰ درصدی بارندگی و در برخی نقاط دیگر بالای ۵۰ درصد رشد بارندگی را شاهد بودیم: «در مجموع شش استان جزو استانهای زیرنرمال هستند که شامل استانهای تهران، بوشهر، قزوین، چهارمحالوبختیاری، فارس و سمنان است. در همین شرایط، استانهایی هم بودند که شرایط نرمال داشتند، اما وضعیت منابع آبی آنها شرایط مطلوبی پیدا نکرد. بهطور مثال استان هرمزگان که بهجهت تحلیلهای بارش، در وضعیت نرمالی بهسر برد، ولی سد «استقلال» ورودی خوبی را تجربه نکرد؛ به همین دلیل باید بین سال نرمال بارشی و شرایط منابع آبی نرمال در کشور تفاوت قائل شد.»
معاهده پاریس، راهکار نجات زمین بدون تهران
|پیام ما| موافقتنامهٔ پاریس در سالهای اخیر با موافقان و مخالفان فراوانی در فضای کارشناسی و اصحاب رسانه داشته است. از نگاه موافقان، این معاهده مزیتها و فواید محیطزیستی متعددی برای کشور بههمراه دارد. اما در طرف مقابل، منتقدان پیوستن و اجرای موافقتنامه را مانعی تلقی میکنند که میتواند توسعهٔ کشور را (بهدلیل وابستگی به سوختهای فسیلی) مختل کند. ازاینرو، کمیسیون استاندارد، محیطزیست، توسعهٔ پایدار و آب اتاق ایران در گزارشی دیدگاههای موافق و مخالف پیوستن به معاهدهٔ پاریس را بررسی و تحلیل و روز گذشته این گزارش را منتشر کرده است.
فرونشستهایی که بهدنبال آببندها میآیند
سه لکهٔ فرونشستی کوچک در جنوب تهران وجود دارد که هرکدام حامل داستان خود است. همهٔ این سه لکه وجوهات متمایزی از یک پیام مشترکند: توسعهٔ ناپایدار دلایلی و عوارضی دارد. از نظر «مهدی معتق»، استاد مرکز تحقیقات علوم زمین و دانشگاه لایبنیس هانوفر آلمان، توسعهٔ ناپایدار در بخش کشاورزی بدون در نظر گرفتن شرایط بلندمدت اقلیمی میتواند به فرونشست دامن بزند، حتی اگر هدف خود را تقلیل این پدیده تعیین کرده باشد. تراکم زیاد زیرساختهای استان تهران بههمراه وسیعبودن نواحی فرونشستی آن، کار تحلیل نقشه را سخت میکند. یکهزار و ۷۸۴ کیلومترمربع، یعنی ۱۳ درصد از مساحت استان پایتخت درگیر فرونشست است که بخش قابلتوجهی از آن در مناطق شهری کلانشهر تهران قرار دارد. حداقل سه لکهٔ فرونشستی مهم در تهران وجود دارد که در این گزارش به کوچکترین آنها یعنی فرونشست فرودگاه امامخمینی(ره) و لکههای مجاور آن میپردازیم.
چرا احیای دریاچه ارومیه شکست خورد؟
تفکر حاکم در دولت آقای روحانی که حاصل حضور آقایان چیتچیان، کلانتری و میدانی بود، با دیدگاه استانمحور و سازهمحور در رسیدن به هدف احیای دریاچه ارومیه ناکام شد و شکست خورد! در دولت سیزدهم تفکر احیای دریاچه ارومیه اصلاً موضوعیت نداشت!
توافق پاریس؛ همه جهان جز ایران یمن و لیبی
۳۵ روز مانده تا برگزاری بیستونهمین نشست اقلیمی سازمان ملل متحد (COP 29)، صحبتها دربارهٔ حضور ایران هم در این نشست جدیتر شده است. صحبت دربارهٔ این نشست که به میزبانی جمهوری آذربایجان برگزار خواهد شد، به جلسهٔ هفتهٔ گذشتهٔ هیئت وزیران هم کشیده شد؛ «شینا انصاری»، رئیس سازمان حفاظت محیطزیست دراینباره در گزارش هفتگیاش نوشت «در جلسهٔ هیئت دولت دربارهٔ کاپ ۲۹ که نزدیک به یکماه دیگر در باکو آذربایجان برگزار میشود، گزارشی ارائه کردم و دربارهٔ ظرفیتهای حضور در این اجلاس مهم محیطزیستی جهان که امسال در آذربایجان، کشور همسایه برگزار میشود و با ما منافع و منابع مشترک دارد (از جمله موضوع کنوانسیون تهران و دریای خزر) صحبت کردم.» این درحالیاست که هنوز مجلس شورای اسلامی، پیوستن ایران به توافق پاریس را تأیید نکرده و این اتفاق بهگفتهٔ «مجید شفیعپور»، رئیس مؤسسهٔ ملی تغییراقلیم و محیطزیست دانشگاه تهران، امکان حضور و مشارکت در بسیاری از مباحث مذاکراتی در جلسات کاپ ۲۹ را از ما سلب میکند و فقط کشورهای عضو هستند که میتوانند مستقیماً در اظهارنظرها و مذاکرات تعیین موضع کنند.
چین و تغییراقلیم
خط فرونشست بر چهره مشهد
با وجودی که اطراف کلانشهر مشهد چهار سد با کاربری تامین آب کشاورزی ساخته شدهاند که حجم نرمال مخزن آنها در مجموع به بیش از ۹۲ میلیون متر مکعب میرسد، باز هم دشتهای اطراف آن شاهد حفر چاههای متعدد بهمنظور مصارف کشاورزی است. نتیجه آنکه هیولای خفته فرونشست بیدار شده و به زیرساختهای اقتصادی و فرهنگی خطه خراسان دستدرازی میکند. در این رابطه مهدی معتق، استاد مرکز تحقیقات علوم زمین و دانشگاه لایپنیتز هانوفر آلمان با بیان اینکه انتظار میرود سدها با اختصاص آبهای سطحی به کشاورزان از فشار بر سرمایههای آبی سفرههای زیرزمینی بکاهند، معتقد است که این سازههای عظیم و پرهزینه در ماموریت خود شکست خوردهاند.
دنا زیر تیغِ ماندگان
مردادماه خبری منتشر شد مبنیبر اینکه شورایعالی محیط زیست در جلسهای در ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۲ مصوبهای تصویب کرده تا بخشی از منطقهٔ شکارممنوع سمیرم در بخش حفاظتشدهٔ دنا ارتقا یابد و به منطقهٔ حفاظت بدل شود. این مصوبه، منطقهٔ حفاظتشده و ذخیرهگاه زیستکره را که تحت مدیریتی یکپارچه قرار داشت، دو تکه کرد. همزمان با دو تکه کردن این منطقه، تجهیز کارگاه برای سد ماندگان بر روی سرچشمۀ رودخانهٔ «ماربر» در کوهپایههای دنای شرقی سرعت گرفت. ماربر یکی از سرشاخههای اصلی کارون است و سد ماندگان در دل منطقهٔ حفاظتشده قرار گرفته که نه مجوز دارد و نه مطالعاتی برای آن ارائه شده است. همهچیز در «اما و اگر» و بیاطلاعی پیش میرود تا بقای یک ذخیرهٔ جهانی بیشازبیش تهدید شود. حالا سؤال اینجاست که براساس چه استدلال علمی-فنی، زیستمحیطی و منطقیای باید در اطراف یک اکوسیستم کوهستانی با اقلیم سرد، سه سد ساخته شود که دوسر آن در منطقهٔ حفاظتشده و با فاصلهٔ کم از هم قرار دارند؟
بزرگترین زمینلرزه در پهنهٔ تهران
برای هزاران سال، انسانها در مکانهایی سکونت داشتهاند که در برابر تأثیرات تغییراقلیم، زلزله و سیل بسیار آسیبپذیر هستند. گسل شمال تهران به طول حدود ۱۱۰ کیلومتر در شمال تهران و جنوب البرز مرکزی گسل پردیسان و گسل وردآورد بهعنوان روندهای همراه سامانهٔ گسلی شمال تهران بر شکل افت دشت جنوبغربی و غرب تهران اثر گذاشتهاند. بهسمت غرب اثر تغییرات محیطی هولوسن بر تکامل فرهنگی، دادههای زمینشناختی و ژئومورفیک از دشت قزوین در نزدیکی بوپینزهرا از سکونتگاههای مجاور زاغه (۶۳۰۰ تا ۷۱۷۰ سال قبل)، قبرستان ( ۴۹۵۰ تا ۶۲۱۵ سال قبل) و سگزآباد (۲۳۵۰ تا ۴۰۵۰ سال قبل) در چهار دههٔ اخیر مطالعه شده است.
