بایگانی مطالب: میراث فرهنگی
کمین گنجیابان برای انفجار نگارکند «کالچنگال»
فروپاشی «مروارید»
«سقفها فرو ریخته، دیوارها و مبلمان داخلی بهشدت آسیب دیدهاند و عملاً با فضای رهاشدهای مواجهایم.» این تازهترین تصویری است که عضو شورای شهر کرج از وضعیت کاخ مروارید ارائه داده است؛ همان بنایی که بارها نابسامانی وضعیتش خبرساز شده. حالا مدیران میراثفرهنگی، برای چندمین بار میگویند قرار است مالکیت مجموعه از سپاه به دولت منتقل شود و درصورت تحقق، امکان واگذاری آن به بخش خصوصی برای مرمت، احیا و تبدیلشدن به کاخموزه فراهم خواهد شد. اما سؤال اینجاست که آیا این مجموعه کمنظیر معماری سرانجام از این چرخه نابسامانی رها میشود؟ آیا انتقال مالکیت آن راهگشا خواهد بود؟
نقدی بر توسعه گردشگری در بافت تاریخی
ائتلاف یک قاره دردی از آثار ایران دوا میکند؟
|پیام ما| وزیر میراثفرهنگی دیروز برای شرکت در دومین مجمع عمومی ائتلاف میراثفرهنگی آسیا (ACHA) وارد چین شد. این مجمع عمومی و نشست شورای ACHA از ۲۶ تا ۲۹ نوامبر ۲۰۲۵ در شهر چونگچینگ چین برگزار میشود. بهگفته برگزارکنندگان، این مجمع وزیران، رهبران جهانی حوزه میراث و متخصصان را گرد هم میآورد تا مسیر آینده همکاریهای میراثفرهنگی در آسیا را ترسیم کنند. سایت مجمع اعلام کرده است: «نشست امسال قرار است پیشرفتهای نهادی را معرفی و از سازوکارهای جدید تأمین مالی رونمایی کند. برنامه کنفرانس شامل گفتوگوهای وزارتی، نشستهای علمی و نمایشگاههای فرهنگی است که برای شرکتکنندگان فرصتهایی فراهم میکند تا شبکههای حرفهای خود را تقویت و رویکردهای نوآورانه برای حفاظت از میراث مشترک آسیایی را بررسی کنند.»
ایران تماشا میکند، اعراب احیا میکنند
قطر و امارات لنجهای کهنه ایرانی را خریداری و احیا کردهاند و در بخش گردشگری از آن بهره میبرند. این خبر تازهای نیست، موضوعی است که در جریان جامجهانی قطر بیش از همیشه خبری شد. اما بعد از گذشت چند سال هنوز اقدامی برای احیای این صنعت و حتی ثبت تاریخ شفاهی دانش لنجسازی از سوی وزارت میراثفرهنگی صورت نگرفته، حتی پاسخ وزیر به این سؤال که چه برنامهای برای احیای صنعت لنجسازی دارید؟ «اطلاعی ندارم» است. درحالیکه در چند سال اخیر یکی از اصلیترین سیاستهایی که این وزارتخانه دنبال میکند، توسعه گردشگری دریامحور است. از طرفی دولت سال ۹۹ مصوبه امحای تمامی لنجهای چوبی را ابلاغ کرد که براساس آن، باید لنجهای آهنی جایگزین لنجهای چوبی شود. همین مصوبه بر بیتوجهی به این صنعت دامن زد. در این سالها بهجز تلاشهایی از سوی فعالان فرهنگی جنوب کشور، اقدامی برای احیای این صنعت صورت نگرفته است.
میراث عصر یخبندان
جنگلهای هیرکانی، نوار سبز و کهنسالی که سواحل جنوبی دریای خزر تا دامنههای شمالی البرز را در بر میگیرد، نهتنها بخشی از چشمانداز طبیعی ایران، بلکه صفحهای زنده از تاریخ تکامل کره زمین است. این جنگلها با قدمتی بیش از ۳۰ میلیون سال، از بازماندههای دوره ترشیاری و از معدود مناطقیاند که دوران یخبندان را پشت سر گذاشته و در برابر تحولات اقلیمی و زمینشناختی مقاومت کردهاند. هیرکانیها تنها جنگلهایی نیستند که در طول هزاران سال دوام آوردهاند؛ آنها یکی از «فسیلهای زنده» سیاره زمیناند؛ آزمایشگاهی طبیعی برای مطالعه تکامل گیاهان، تنوع ژنتیکی و فرایندهای زیستی و میراثی که در سال ۲۰۱۹ بهعنوان یک ارزش جهانی استثنایی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
ابهامات قانونی، مانع بزرگ استرداد اموال تاریخی
|پیام ما| وزیر میراثفرهنگی اخیراً اعلام کرده است: «در حال حاضر، حداقل ۱۰ پرونده فعال با کشورهای مختلف برای بازگرداندن آثار تاریخی ایران در جریان است. بخشی از این آثار شناسایی شدهاند و به کشور بازگردانده میشوند.» استرداد اموال فرهنگی و تاریخی برای ایران که در طول سالها بسیاری از آثارش تاراج و به اشکال مختلف از کشور خارج شده، یکی از مهمترین اقدامات در حوزه میراثفرهنگی است. اما این امر همواره با مشکلات متعددی روبهرو بوده است. مرکز پژوهشهای مجلس در مطالعهای به بررسی این مشکلات پرداخته و درنهایت اعلام کرده است ابهامات قانونی و همچنین مسئله اثبات مالکیت مشکلساز است؛ چراکه وزارت میراثفرهنگی هنوز یک پایگاه اطلاعاتی جامع درباره محوطههای باستانشناسی و اشیای مکشوفه و مفقوده ندارد.
تکرار فاجعه
|پیام ما| «خرسان۳»، سدی است با تبعاتی بیشمار بر محیطزیست، جامعه محلی و میراثفرهنگی! اما آنچه درباره این سد تاکنون مغفول مانده، همین سه گزینه است. در گفتمان مسئولان اغلب بر ضرورت تأمین آب به سایر مناطق تأکید میشود. نگاهی به پژوهشها، مقالات و پایاننامههای نوشتهشده با کلیدواژه «سد خرسان۳» هم نشان میدهد کل مسئله در حد یک بحث فنی زمینشناسی، ژئومکانیک و... تقلیل یافته است. کارشناسان هشدار میدهند با این دستفرمان، آینده «دنا» همچون امروز «دریاچه ارومیه» خواهد بود.
سد خرسان ۳ تهدیدی برای میراث فرهنگی و طبیعی
سدسازی روی استخوانهای تاریخ
|پیام ما| رویکرد نامتوازن در توسعه علاوهبر اینکه پیامدهای اجتماعی و محیطزیستی فراوانی دارد، آسیبهای جبرانناپذیری به آثار تاریخی وارد میکند. همان اتفاقی که در جریان ساخت سد خرسان۳ در حال وقوع است. بهگفته «نوروز رجبی»، باستانشناس، ۲۶ محوطه تاریخی و یکی از بزرگترین گورستانهای شناختهشده عیلامی با اجرای این پروژه نابود خواهند شد. وزارت میراثفرهنگی تا امروز در مقابل این پروژه منفعل بوده و بهجای انجام وظایف و تکالیف قانونی بیشتر نقش نظارهگر تخریب میراثفرهنگی داشته است. با اینکه کارشناسان معتقدند مطالعات نجاتبخشی همچنان باید در محوطههای باستانی این محدوده ادامه داشته باشد، وزارت نیرو که مکلف به تأمین مالی پروژههای مطالعاتی است، از تأمین هزینهها با ترفندهای مختلف سر باز میزند و با اتلاف وقت، همچون پروژههای مشابه، قصد دارد مخالفان و منتقدان را در برابر کار انجامشده قرار دهد.
