بایگانی مطالب: حیات وحش
لاکپشتها؛ قربانیان خاموش انقراض
راه ۱۷ساله، از کشتــــار تا حفاظت
روز جهانی لاکپشتها، در ۲۳ می از سال ۲۰۰۰ با هدف آگاهسازی درباره اهمیت این جانوران و ضرورت حفاظت از آنها نامگذاری شده است. لاکپشتها در تعادل اکوسیستمها نقش حیاتی دارند؛ هم بهعنوان پخشکننده دانه گیاهان و کنترلکننده جمعیت سایر موجودات و هم بهعنوان منبع غذایی برای سایر گونهها. در ایران ۱۰ گونه لاکپشت بومی وجود دارد؛ پنج گونه دریایی در خلیجفارس و دریای عمان، سه گونه برکهای در آبهای داخلی و دو گونه خشکیزی در زیستگاههای خشکی؛ مانند مراتع و مناطق کوهستانی. طبق فهرست سرخ اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN)، تمام لاکپشتهای دریایی ایران در ردههای «در معرض خطر انقراض» قرار دارند. در میان لاکپشتهای برکهای، «لاکپشت فراتی» بهعنوان تنها لاکپشت لاکنرم ایران، با محدوده پراکنش استان خوزستان، در همین رده حفاظتی قرار گرفته است. این گونه با تهدیدهای متعددی از جمله خشکسالی، انواع آلودگیها آتشسوزی و تخریب و تکهتکهشدن زیستگاه روبهرو است. با وجود اهمیت این گونهها، در ایران خزندگان و دوزیستان کمتر موردتوجه حفاظتی قرار گرفتهاند و سازمان محیطزیست بیشتر تمرکز خود را بر پستانداران بزرگجثه قرار میدهد و به قول حفاظتگران محیطزیست اگر بودجهای باقی بماند هم به پرندگان اختصاص میدهد. بااینحال، تشکلهای محیطزیستی در سالهای اخیر طرحهای حفاظتی مشارکتی را برای حفاظت از دوزیستان و خزندگان اجرایی کردهاند. یکی از این طرحها که مربوط به حفاظت از لاکپشت فراتی میشود، نزدیک به دو دهه است که توسط «هانیه غفاری»، عضو هیئتعلمی گروه محیطزیست دانشگاه کردستان و عضو «گروه تخصصی لاکپشتهای آبشیرین اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت» (IUCN) و همکاران وی در حال اجرا است. در همین باره «پیام ما» گفتوگویی با هانیه غفاری انجام داده که در ادامه میخوانید.
تنهایی خرسهای سیاه ایران
«ساعت ۳ بامداد پنجشنبه، مأموران ایست و بازرسی شهرستان «بانه» در جریان بازرسی از یک خودروی پراید، موفق به کشف دو قلاده تولهخرس سیاه شدند؛ تولههایی که قاچاقچیان قصد داشتند آنها را از مرزهای غربی کشور خارج کنند.» این تنها یک خبر کوتاه از کشف یک محموله قاچاق نیست. پرسشی که همچنان بیپاسخ مانده این است؛ این تولهها از کجا آمدهاند و قرار بود به کجا برسند؟ پرسشی که نه فقط درباره این مورد، بلکه درباره مجموعهای از توله خرسهای سیاهی که در سالهای اخیر از قاچاقچیان کشف شدهاند نیز پاسخی روشن ندارد. این در حالی است که «خرس سیاه بلوچی» یکی از گونههای بهشدت در خطر انقراض در ایران است؛ گونهای که پس از یوزپلنگ، دومین اولویت حفاظتی در میان پستانداران کشور به شمار میرود.
ثبت نخستین زایش گوسفند وحشی ارمنی در منطقه باشگل تاکستان
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان قزوین از ثبت نخستین زایش گوسفند وحشی ارمنی در سال جاری در منطقه حفاظتشده باشگل خبر داد و این رخداد را نشانهای از شرایط مناسب زیستگاهی و اثرگذاری اقدامات حفاظتی در این منطقه عنوان کرد.
مجروح شدن محیطبان منطقه حفاظتشده نئور در درگیری با صیاد غیرمجاز
فرمانده یگان حفاظت محیطزیست استان اردبیل از مجروح شدن یک محیطبان در منطقه حفاظتشده نئور در جریان برخورد با یک صیاد غیرمجاز خبر داد و اعلام کرد این محیطبان از ناحیه زانو زخمی شده و متخلف نیز پس از فرار، با تلاش نیروهای یگان حفاظت دستگیر و بازداشت شده است.
زاگرس قربانـــــی بولدوزرهای نفتی
پرونده تخلف مدیریت اکتشاف نفت در جنگلهای زاگرس در شمال خوزستان، بعد از دو سال همچنان مسکوت مانده است. جنگلهای بلوط و زیستگاه گونه حفاظت شده «سمندر لرستانی» در حالی قربانی جدید اکتشافات نفتی شده است که اعتراض مردم محلی و کنشگران محیطزیست به جایی نرسیده و سرنوشت پروندههای قضایی نیز در ابهام مانده است. حالا بخش زیادی از جنگل و چشمهسارها تخریب شده و گزارشهای محلی حاکیست جادهسازی و کوهتراشی و قطع درختان بلوط در شرایط جنگی نیز بدون ممانعت نهادهای نظارتی ادامه داشته است. پیشازاین هم پرونده تخریبهای ناشی از اکتشافات نفتی در تالاب بینالمللی «شادگان» بینتیجه مانده بود. در این میان، بیش از ۳۰۰ درخت بلوط و بادام و چشمههای منطقه «شاهزاده احمد» در بخش الوار گرمسیری اندیمشک که در مسیر جادهسازی و حفاری برای اکتشافات نفت بوده، نابود شده و جنگلهای چندصدساله بلوط در منطقه دشت لاله نیز در معرض تهدید قرار گرفته است. گویی دستهای پنهان در کار است تا سیاهی نفت را بجای سبزی زاگرس بنشاند.
مشاهده و تصویربرداری از یک حلقه گرزه مار در منطقه اثر طبیعی ملی تنگه واشی
رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان فیروزکوه از مشاهده و تصویربرداری یک حلقه گرزه مار در منطقه اثر طبیعی ملی تنگه واشی خبر داد و گفت: ثبت حضور این گونه ارزشمند در زیستگاه طبیعی خود نشاندهنده سلامت و پویایی اکوسیستم منطقه است.
کار زایشگاههای موقت را مختل نکنیـــــــم
بهار برای بسیاری از ساکنان کوچک شاخسارها، فصل کلیدی برای بقا است. در این روزها، طبیعت به پهنهای از زایشگاههای مخفی بدل شده که بقای یک نسل، نه فقط در گرو تلاش والدین، بلکه در بند سکوت و امنیت است. لانههای پرندگان شاید با یک جابهجایی کوچک شاخه، امنیت خود را از دست دهد. یک کنجکاوی ساده یا یک دلرحمی اشتباه نسبت به پرندگان، میتواند باعث آسیب به جمعیت یک گونه و شاید آن پرنده را برای مدتها از آنجا فراری دهد.
بازگشت سفیدبالکها و حشرات ریز به تهران همزمان با گرمتر شدن هوا
مدیرکل محیط زیست شهرداری تهران با تأیید مشاهده مجدد سفیدبالکها در پایتخت اعلام کرد که همزمان با افزایش دما، شتهها، مگسهای ریز سفیدرنگ و حشرات آبزی نیز در بخشهایی از شمال و غرب تهران و دریاچه چیتگر مشاهده شدهاند؛ پدیدهای که به گفته او با تغییرات اقلیمی، گرمتر شدن فصول سرد و نیز کیفیت مناسب آب در این زیستبومها ارتباط دارد.
راهکار نجات فوک خزری از خطر انقراض در سواحل شمال
بهدنبال افزایش چشمگیر تلفات تنها پستاندار دریای خزر در سالهای اخیر، طرح ایجاد ایستگاههای امدادی و آموزش صیادان در سواحل شمالی کشور با هدف حفاظت از فوک خزری و شناسایی دقیق دلایل مرگومیر این گونه نادر آغاز شد. آمارهای اخیر نشاندهنده کاهش شدید جمعیت این پستاندار و ضرورت اقدامات فوری برای تأمین امنیت زیستگاهی آن است.
