بایگانی مطالب: میراث
نقص حکمرانی فرهنگی در صنایعدستی
از زمان شکلگیری وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در مرداد ۱۳۹۸، نشانههایی از تغییر در اولویتهای ساختاری و گفتمانی این وزارتخانه پدیدار شده که در ظاهر ممکن است کوچک و کماهمیت به نظر برسند، اما در بستر سیاستگذاری عمومی و تحلیل نهادی، واجد دلالتهای مهمی هستند.
شکست گردشگری لوکس ونزوئلا
|پیام ما| ساعت ۴:۳۰ صبح جمعه، ۳ ژانویه ۲۰۲۶، خبر بازداشت «نیکلاس مادورو» رئیسجمهور ونزوئلا، بهسرعت در رسانههای جهان منتشر شد؛ خبری که همراه با حمله نظامی به پایتخت این کشور، خیلی زود در وضعیت فرودگاهها اثر گذاشت. پروازها متوقف شد، محدودیتهای امنیتی شدت گرفت و هزاران گردشگر خارجی که برای تعطیلات سال نو وارد ونزوئلا شده بودند، در فرودگاهها و شهرهای توریستی بلاتکلیف ماندند. اتفاقاتی که در چند دقیقه رخ داد، ظرف چند ساعت گردشگری ونزوئلا را وارد بحرانی کرد که از کاراکاس فراتر رفت و شبکه سفر منطقه را هم تحتتأثیر قرار داد. رسانهها از «بحران در گردشگری ونزوئلا» نوشتند، اما کدام گردشگری؟ مروری بر سیاستگذاریهای بخش گردشگری در این کشور که دارای جاذبههای طبیعی منحصربهفردی است، نشان میدهد حاکمان بیش از آنکه بهدنبال تقویت نقش گردشگری در اقتصاد این کشور باشند، از آن بهعنوان ویترینی برای نمایش ثبات استفاده کرده بودند، ویترینی که در سحرگاه سوم ژانویه شکست.
فرش ایرانی، از کارگاههای عملی تا گفتمان جهانی
در بازهای کوتاه، دو نشست تخصصی با دو نگرش متمایز اما تکمیلکننده درباره فرش ایرانی برگزار شد. نشست نخست در بنیاد قمپژوهی با عنوان «بازآفرینی فرشهای بزرگ»، با دعوت از یک فعال عملی حوزه فرش، به طور ملموس بر چالشهای فنی، اجرایی و مدیریتی تولید فرش در مقیاس بزرگ و کاربرد آن در کشورهای عربی متمرکز شد. نشست «فرش ایرانی در مجموعه جهانی» نیز در موزه فرش ایران برگزار شد و با تمرکزی کلان، جایگاه این هنر را در نهادهای بینالمللی هنر و بازارهای جهانی مورد واکاوی قرار داد. تحلیل همزمان این دو رویداد که هر یک مستقل و برآمده از دغدغههای خاص خود بودند، تصویر جامعتری از وضعیت پیچیده و چندلایه فرش ایران در زمانه حاضر به دست میدهد.
خانه طالقانی همچنان بلاتکلیف
|پیام ما| هفتم آبان سال گذشته بود که وزیر میراثفرهنگی در حاشیه جلسه هیئت دولت اعلام کرد خانه آیتالله طالقانی در فهرست میراث ملی به ثبت رسیده است. ۱۸ دیماه همان سال لوح ثبت ملی خانه در موزه ملی ایران رونمایی شد؛ قرار بود این ثبت، پایان یک دوره فرسایش و تخریب و آغاز ساماندهی دوباره این خانه تاریخی باشد. حالا یک سال از آن مراسم و سخنرانیها گذشته، اما خانه همچنان بیسروسامان است و سرنوشت مرمت بنا و بهرهبرداری فرهنگی آن، در وضعیتی نامعلوم قرار دارد.
بازار خشتی سمنان گرفتار بیتوجهی و آتشسوزی
فاجعهای که جاذبه جهانی شد
|پیام ما| «سیسیلیا هیمنز» زن اسپانیایی که در سال ۲۰۱۲ با مرمت ناموفقِ فرسکوی «اکه هومو Ecce Homo (و اینک انسان)» در کلیسای مرسی شهر «بورخا» به شهرت ناخواسته جهانی رسید، در ۹۴سالگی درگذشت؛ مرمتی که بسیاری آن را یک فاجعه در این حوزه میدانند از یک دغدغه شخصی و خطای آماتوری آغاز شد، اما به یکی از مشهورترین نمونههای جنجالبرانگیز تاریخ مرمت آثار هنری و البته شناختهشدهترین جاذبه گردشگری بورخا تبدیل شد.
فرونشست به قلب تاریخ رسید
فکر کنید یک روز از خواب بیدار شوید و ببینید زمین «کعبه زرتشت» را بلعیده و ایران دیگر اثری به این نام ندارد! پیشینیان ما روزی روی سنگنوشته «کعبه زرتشت» نوشتند «این خانه بنیادی به شما تعلق خواهد داشت، به بهترین وجهی که صلاح میدانید رفتار کنید» اما ما در این چند دهه چنان آب برداشت کردیم که زمین در مرودشت سالانه ۱۹ سانتیمتر پایینتر میرود. «کعبه زرتشت» در ۴۶متری نقشرستم همین حالا هم ردی از شکاف فرونشست بر تن دارد. معلوم نیست چنانکه پتروشیمی و کشاورزی آبهای زیرزمینی را میبلعند، چه بلایی بر سر این بیاید.
بازسازی «حمام تاریخی خان» قم پس از تخریب
بهرهبرداری از «خانه زینتالملک» در اوج فرسودگی
|پیام ما| تعداد قابلتوجهی از بناهای تاریخی در اختیار نهادها و دستگاههای دولتی قرار دارند. فارغ از تمام مسائل و مشکلاتی که این امر بهدنبال دارد، در بسیاری موارد بهرهبرداری از این آثار بر حفاظت و مرمت آنها ارجحیت پیدا میکند. همین مسئله منجر به تخریب تدریجی بنا میشود و هر روز که میگذرد، هزینه نجات آن افزایش پیدا میکند. «خانه تاریخی زینتالملک» شیراز، یکی از مصادیق این موضوع است. بنایی قاجاری که دانشگاه شیراز مالک آن است، بلیت ورودی برای بازدید دارد و بخشهایی از آن اجاره داده شده است؛ اما بنا شرایط نامناسبی دارد و گویی به حال خود رها شده است. بهگفته معاون میراثفرهنگی استان فارس، با وجود مکاتبات و پیگیریهای مکرر میراثفرهنگی، هنوز از سوی مالک و بهرهبردار آن اقدام مؤثری برای مرمت و حفاظت انجام نشده و این درحالیاست که قانون، مسئولیت نگهداری چنین آثاری را برعهده همان دستگاهها گذاشته است.
کمیته طبیعتگردی در برزخ انحلال
|پیام ما| نوزدهم آذرماه خبر مربوط به ساماندهی و بازنگری در ساختار نهادها و کمیتههای شورایی دولت -که در آن بر ضرورت تعیینتکلیف کمیتههای غیرفعال تأکید شده بود- منتشر و اعلام شد ۵۵ شورای غیرضروری براساس مصوبه شورایعالی اداری منحل و ۱۱۳ شورای دیگر در صف ساماندهی هستند. یکی از مواردی که در فهرست اعلامشده قرار داشت و واکنش فعالان گردشگری و محیطزیست را برانگیخت، این بود: «کارگروه توسعه گردشگری و کمیته ملی طبیعتگردی و اکوتوریسم ذیل شورایعالی گردشگری مصوب ۲۳ دی ۱۳۸۲ مجلس شورای اسلامی ساماندهی میشوند.» در واکنش به این تصمیم، تعدادی از متخصصان و کنشگران محیطزیست، در نامهای خطاب به رئیسجمهور با تأکید بر ماهیت فرابخشی طبیعتگردی، نسبت به تبعات تضعیف یا حذف این کمیته هشدار دادند و حفظ و فعالسازی آن را برای تصمیمگیری در عرصههای طبیعی کشور ضروری دانستند.
