بایگانی مطالب: تغییر اقلیم
کودکان، قربانیان فراموششده آلایندهها
محیطزیست در تاروپود زندگی ما تنیده شده است؛ ما در آغوش طبیعت زاده میشویم، در بستر آن رشد میکنیم و بیآن، معنای زندگی فرومیپاشد. هر نفسی که میکشیم، هر جرعه آبی که مینوشیم و هر دانه نانی که بر سفره میگذاریم، یادآور وابستگی بیچونوچرای ما به زمین است. محیطزیست صرفاً عرصهای بیرونی یا منبعی برای بهرهبرداری نیست؛ بخشی از وجود ماست و تداوم حیات ما در آن ریشه دارد. ازهمینرو، حق محیطزیست سالم، نه امتیازی اجتماعی بلکه حقی ذاتی و مادرزادی است؛ حقی که با تولد انسان یا شاید حتی قبل از تولد انسان آغاز میشود و تا واپسین دم حیات با اوست.
تغییراقلیم با دریاهای ما چه کرد؟
هر سال ۲۴ اکتبر، روزی مهم برای افزایش آگاهی درباره اثرات گرمایش زمین و اهمیت حفاظت از اکوسیستمها و کرهزمین است؛ روزی که به ما یادآوری میکند تکتک افراد روی زمین، دولتها و شرکتها با ترویج سیاستها، فناوری و عادات سازگار با محیطزیست میتوانند در کاهش انتشار گازهای گلخانهای و مراقبت از اکوسیستم مشارکت کنند. مجمع عمومی سازمان ملل برای ارتقای آگاهی عمومی و تقویت تعهدات بینالمللی حاصل از توافقنامههایی مانند معاهده پاریس، این روز را انتخاب کرده است که در آن کشورها به محدود کردن افزایش دمای جهان و ترویج اقداماتی برای کاهش و سازگاری متعهد شدند. در سه دهه گذشته دمای سطح آبها بیش از هر زمان دیگری (از سال ۱۸۸۰ که نظارت بر آن آغاز شده) بهطور مداوم افزایش یافته است. از طرف دیگر، با افزایش دمای هوا بهدلیل گرمایش زمین و تغییراقلیم، اقیانوسها گرمتر شدهاند و بیش از ۹۰ درصد از گرمای ناشی از گازهای گلخانهای را جذب میکنند. در این میان تغییراقلیم تأثیر چشمگیری بر ایران داشته است. بهگزارش یونیسف، میانگین دمای ایران از دهه ۱۳۴۰ تاکنون ۲ درجه سانتیگراد افزایش یافته، میزان بارندگی در ۲۰ سال گذشته ۲۰ درصد کاهش پیدا کرده و الگوهای بارش نیز تغییر کردهاند. در این گزارش اما پیگیر اوضاع دریاها هستیم. سؤال این است که تغییراقلیم با کاسپین یا خزر بزرگترین دریاچه جهان و خلیجفارس در جنوب ایران چه کرده است؟
تغییراقلیم و زیستپذیری شهری
حشرات در خط مقدم بحران اقلیم
ملخهایی که به جان مزارع کشاورزان میافتند یا مراتع دامداران را شخم میزنند، ورود پشه آئدس به جنوب ایران و احتمال شیوع انواع و اقسام بیماریها، حضور انواع و انواع حشرهها در مناطقی که قبلاً دیده نشده بود و...، تنها پیامدهای تغییراقلیم نیستند. تغییراقلیم یعنی حشرهای که هنوز کشف نکردهایم، منقرض شود و نفهمیم حتی جزئی از سرمایههای طبیعی ما بوده! تغییراقلیم یعنی خالی شدن اکوسیستم از گونهها و سکوت شبانه در منطقهای که پیشتر صدای حشرات، نشان زندگی در آن بود. «علیرضا نادری»، پژوهشگر تنوعزیستی و پروانهشناس، از معدود کسانی است که در ایران روی این مقوله کار و پژوهش میکند. او در این گفتوگو تبعات تغییراقلیم بر زندگی حشرات و اکوسیستم را شرح داد. این حشرهشناس تأکید کرد نباید همهچیز را گردن تغییراقلیم انداخت و نقش عامل انسانی در این تحولات را نادیده گرفت.
روند بیسابقه خشکیدن قارهها
|پیام ما| قارهها با سرعت بیسابقهای در حال خشکیدناند؛ بررسی دادههای حاصل از دو دهه مأموریت ماهوارههای ناسا، GRACE و GRACE-FO، نشان میدهد همزمان با این روند، میلیونها نفر در سراسر جهان با کاهش دسترسی به آب شیرین و خشکسالیهای مرگبار مواجهاند. پژوهشی تازه که تغییرات ذخیره آب زمینی از ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۴ را بررسی کرده، مناطقی «ابرخشک» در نیمکره شمالی، از جمله خاورمیانه، شناسایی کرده است؛ خوشههایی از نقاط بحرانی خشکسالی که بههم پیوسته و در مقیاس قارهای گسترش یافتهاند. این پژوهش با این یافتهها درباره کمآبی و تخلیه منابع زیرزمینی در این روند خشکی و افزایش بیشتر سطح آب دریاها هشدار میدهد.
اثر تغییراقلیم بر رخداد بلایای طبیعی
معماری، زبان آشتی انسان و زمین
در بیانیه روز جهانی معماری ۲۰۲۵ تأکید شده است که معماری امروز تنها هنر ساخت فضا نیست، بلکه پاسدار تعادل میان طبیعت، فرهنگ و عدالت اجتماعی است؛ زبانی جهانی برای خلق آیندهای زیستپذیر، انسانی و بادوام.
شمار روزهای سوزان در کلانشهرها رکورد زد!
تابستان گذشته بار دیگر نشان داد گرمایش جهانی دیگر مفهومی انتزاعی یا پیشبینی آینده نیست، بلکه واقعیتی است که در زندگی روزمره میلیونها نفر جریان دارد. براساس تحلیلی تازه از مؤسسه بینالمللی محیطزیست و توسعه (IIED)، کلانشهرهای جهان نسبت به دهه ۱۹۹۰ اکنون سالانه ۲۵ درصد روزهای بسیار گرمتر را تجربه میکنند؛ افزایشی که نهتنها آسایش شهری را بر هم زده، بلکه جان شهروندان بسیاری را نیز به خطر انداخته است. این ارزیابی که دادههای ۴۳ کلانشهر پرجمعیت جهان را بررسی کرده، نشان میدهد تعداد روزهایی که دما بالای ۳۵ درجه سانتیگراد رفته، از میانگین یکهزار و ۶۲ روز در دوره ۱۹۹۴-۲۰۰۳ به یکهزار و ۳۳۵ روز در بازه ۲۰۱۵-۲۰۲۴ رسیده است. بهعبارت دیگر، در تابستان گذشته جهان حدود ۲۵۰ روز گرمتر از روزهای سهدهه پیش را ثبت کرده است. آمارها بهروشنی از شدت گرفتن بحران اقلیمی حکایت دارند. در رم و پکن شمار روزهای بالای ۳۵ درجه دو برابر شده و در مانیل این رقم سه برابر است. مادرید اکنون بهطور متوسط ۴۷ روز در سال دمای بالای ۳۵ درجه را ثبت میکند؛ رقمی که در دهه ۹۰ میلادی ۲۵ روز بود. حتی لندن که به اقلیم خنکش معروف است، دو برابر شدن روزهای بالای ۳۰ درجه را تجربه کرده است. این الگوی جهانی پیامدهای اجتماعی و بهداشتی سنگینی دارد. پژوهشگران تأکید میکنند گرمایش ناشی از سوختهای فسیلی نهتنها احتمال وقوع موجهای گرما را بیشتر میکند، بلکه شدت آنها را نیز بالا میبرد. همین روند طی سهدهه گذشته به مرگ زودرس میلیونها نفر منجر شده، بهویژه سالمندان و فقیرترین اقشار شهری که کمترین توانایی سازگاری با گرما را دارند.
ترامپ و روایت کهنه انکار تغییراقلیم
دشمن زمین
رئیسجمهور آمریکا، با این کلمات اقدامات مقابله با پدیده تغییراقلیم را وصف کرد: «پوچ»، «احمقانه»، «فریب»، «کلاهبرداری». او در سخنرانی یکساعتهاش در مجمع عمومی سازمان ملل تا توانست به تغییراقلیم و علم تاخت. سخنرانی علیه پدیدهای که پژوهشهای علمی بیشماری بر آن صحه میگذارند و ظهور آن بر همه عیان شده، قابل پیشبینی بود، اما بسیاری را برآشفته است. ترامپ از زمان بازگشت به ریاستجمهوری در ژانویه، بارها به پروژههای جهانی برای مقابله با تغییراقلیم حمله کرده و ماههاست که تلاش میکند نهادهای جهانی فعال در این زمینه را تضعیف کند.
