بایگانی مطالب برچسب: محوطههای تاریخی
هزاران شاهد ششهزارساله خلیجفارس در کام فاضلاب
از هزاران گور شناساییشده تنها ۱۰ گور در سال ۱۳۹۴ از دل خاک بیرون آمد که نهتنها جامعه باستانشناسی ایران را شگفتزده کرد، بلکه ثابت کرد ایرانیان از هزاران سال پیش ساکن کرانههای خلیجفارس بودند. ازآنپس بود که این آثار نقش حیاتی و کلیدی در امر ملی و سیاسی پیدا کردند. باوجوداین، سالهاست این گورها به حال خود رها شدهاند. تهدید جدید اینبار از این قرار است: «احداث سیستم دفع فاضلاب در زیستگاه متعلق به این گورها، حذف بند خاکی برپاشده بهمنظور حفاظت از گورستان و بهسازی معابر روستا روی عرصه». اقداماتی که بهگفته بسیاری از کارشناسان منجر به تخریب این سند باستانی منحصربهفرد میشود. جالب اینجاست که این اتفاق در حالی میافتد که مقامات عالی حکومتی ایران همواره بر اهمیت اثبات نام خلیجفارس تأکید کرده و آن را حق ملت ایران دانستهاند. ملت ایران هم همواره با میلیونها امضا اعلام کردهاند؛ خواستار حفاظت از حقانیت ایرانیان بر خلیجفارس هستند. اما چرا متولیان امر برای نجات این سرمایه فرهنگی، ملی و سیاسی اقدامی جدی و اساسی انجام نمیدهند؟
از ضوابط مربوط به عرصه و حریم این اثر جهانی عدول نخواهیم کرد
|پیام ما| مدیرکل ثبت و حریم آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی در نشست اخیر با رسانهها درباره اخبار و اتفاقات مربوط به بازنگری حرایم، توضیحاتی ارائه کرد. «علیرضا ایزدی» ضمن اشاره به وضعیت حرایم مصوب آثار ثبتی گفت: «ما از عملکرد خودمان در حوزه ثبت آثار و بحث حرایم راضی نیستیم و این تنها مربوط به یک یا دو سال اخیر نیست. ایران به گواه کارشناسان، بالغبر یک میلیون اثر اعم از ابنیه و محوطههای تاریخی دارد. از این میزان، در خوشبینانهترین حالت تنها چهل هزار اثر به ثبت ملی و جهانی رسیده است و از این تعداد، حدود پنج هزار اثر عرصه و حریم مصوب دارند. این وضعیت برای مجموعه فعالیتهای میراث فرهنگی که باید حفاظت و حراست شود و به دست آیندگان سپرده شود، مناسب و مطلوب نیست»
حفاظت کم اثر
|پیام ما|سالهاست که یگان حفاظت میراثفرهنگی کشور از نبود نیروی حفاظتی گله دارد و آسیبهای فراوانی بهدلیل همین کمبود نیرو به محوطهها و بناهای تاریخی وارد میشود، اما همچنان در گزارشهای ارائهشده از سوی یگان حفاظت میراثفرهنگی، کمبود تجهیزات و نیروی انسانی یکی از سرفصلهای این گزارش بود.
دستهای پنهان علیه «کلتپه»
دستهای پنهان علیه یک محوطه ۳۵۰۰ساله مشغول به کار شدند. براساس اسنادی که به دست ما رسیده، درخواستهای متعددی برای ساختوساز روی عرصه و حریم محوطه «کلتپه» در بوکان آذربایجانغربی داده شده است که درصورت تأیید شهرداری و اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی این استان، مردم بهزودی باید با بخشی از هویت و تاریخ خود خداحافظی کنند. در حال حاضر، مردم بوکان در آستانه یک تصمیم بسیار مهم قرار گرفتهاند؛ اینکه محوطههای باستانی خود را فدای منفعت برخی از مالکان بکنند یا اینکه نشانههای هویت ملی خود را پاس بدارند و میراثدار بحق فرزندانشان باشند. در این میان، حق حاکمیتی این است که از پایمال شدن حق هویتی و میراثی بیشماری از مردم در برابر عدهای انگشتشمار جلوگیری کند.
حفظ یا کاهش حریم؟
بهجای محدود کردن حریم آثار تاریخی، دایره مسئولیتپذیری وزارت میراثفرهنگی را گسترش دهید
میراث زیر دست و پای مترو
|پیام ما| احداث مترو در نزدیکی یک اثر یا محدوده تاریخی و مخالفت کارشناسان و علاقهمندان میراث فرهنگی با این اقدام، اتفاق جدیدی نیست. این روزها نوبت به شیراز و حافظیه رسیده، روزگاری این اخبار حول محور چهارباغ عباسی و میدان نقش جهان در اصفهان میگشت و زمانی در محدوده بافت تاریخی تهران، فردا نوبت کدام شهر و بنای تاریخی باشد، کسی نمیداند. تقابل توسعه و بناها و آثار تاریخی تنها محدو به کشور ما نیست، اما آنچه این اتفاق را در ایران و جهان متمایز میکند، کیفیت اجرای پروژههای عمرانی است. رعایت اصول و ضوابط مبتنیبر مطالعات علمی در این زمینه جزو لاینفک پروژههای عمرانی است که در نزدیکی آثار تاریخی در دنیا اجرا میشوند. اما در تهران و شیراز و اصفهان چطور؟ کدامیک از این ضوابط مد نظر قرار میگیرند؟
تخریب میراث در دوره انتقال دولت
شواهد نشان دادهاند هر چه دنیا بیشتر و سریعتر بهسمت پیشرفت حرکت میکند، آثار و محوطههای تاریخی هم بیشازپیش دستمایهٔ تاراج و غارت قرار میگیرند؛ رد لودرها روی تن آوارهایشان باقی میماند، مرمتهای غیراصولی یقهشان را میگیرد و در بهترین حالت به زمینهای کشاورزی، پارکینگ و برجهای بیسروته و بدقواره تبدیل میشوند. طبق همین شواهد عملی، روز تعطیل و غیرتعطیل هم ندارد، مدتهاست همه بهخصوص کسانی که دستی بر آتش مالکیت بناهای تاریخی دارند، میدانند که یک روز تعطیل مساوی است با تخریب راحتتر بنای تاریخی یا اصلاً ساختوساز بالاتر از عرصه و حریم بنا در همسایگی یک خانه! اما در این شرایط نبودن افرادی که باید بر چگونگی حفاظت از بناهای تاریخی نظارت داشته باشند، قطعاً این درصد از تخریبها را به توان دو میرساند، دورههای انتقال مدیریتی بهخصوص بعد از تغییر هر دولت، یکی از همان زمانهاست که هر چقدر مدیران و مسئولان بالادستی دیرتر معرفی شوند، کارشناسان پاییندستتر وظایفشان را بهسرعت بیشتری به فراموشی میسپارند و جا خالی میکنند.
هشدار دربارهٔ بازنگری غیرتخصصی حریم محوطههای تاریخی
جامعۀ باستانشناسی ایران در پیامی خطاب به سیدرضا صالحی امیری با ابراز نگرانی درباره «بازنگری حرایم» از وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی درخواست کرد «برای ایران» از هیچ کوششی دریغ نکند. همچنین آنها هشدار دادهاند وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با درایت و هوشیاری و پیش از آنکه پیکر میراث فرهنگی کشور به وضع ناگوارتری گرفتار آید، با میدان دادن به متخصصان تدبیری بیندیشد و کارنامه خوبی نیز از خود به یادگار بگذارد.
مبارزه با جستوجوی گنج
|پیام ما| نشست خبری پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، روز یکشنبه ۲۱ مرداد، در محل این پژوهشگاه برگزار شد؛ نشستی که بیش از هر چیز، به موضوع فعالیتهای غیرمجاز حفاری و همچنین گنجیابیها اختصاص داشت. «مصطفی دهپهلوان» رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، در این نشست تأکید کرد که کارگروه مبارزه با گنجیابی، از استادان دانشگاه، مأموران حفاظت میراث فرهنگی و پژوهشگران تشکیل شده است و فعالیتهای جدی آن با هدف ایجاد محدودیت در موضوع حفرهای غیرقانونی انجام میشود.
تخریب نادیدهها
ایران در حوزۀ میراث، ۳۴ هزار اثر ثبتی، ۱۹هزار محوطۀ تاریخی و هزاران بنای تاریخی دیگر دارد که شرایط و میزان آسیبپذیری آنها با هم متفاوت است، اما بناهای با ابعاد کوچک یا ثبتنشده، در معرض آسیب بیشتری قرار دارند و کمتر هم به آنها پرداخته میشود. از تپههای تاریخی گرفته تا غارها و سنگنگارهها، همچنین خانهها و کاروانسراهایی که تیغ فرسودگی و تخریب هر روز زخمیترشان میکند. پیگیری اخبار منتشرشده در همین چند هفتۀ اخیر، آمار قابلتوجهی از آسیبها به این میراث ارزشمند را نشان میدهد. ارزشی که «محمدرضا کارگر» عضو هیئت علمی دانشگاه میراث و مشاور معاونت میراث فرهنگی هم آن را تأیید میکند و دربارۀ ضرورت حفظ تمامی این بناها به «پیام ما» میگوید: «حتی بناهای تاریخی با ابعاد کوچکتر هم باید در استانها محافظت شوند؛ چون برای گردشگری و اقتصاد یک منطقه اهمیت زیادی دارد. نمونۀ موفق آن هم در کشور مثل ایتالیا رقم خورده و یک طرح خوب دراینباره اجرا کردهاند.»
شانس الحاق مرکز تاریخی همدان به «هگمتانه»
|پیام ما| شهر تاریخی «هگمتانه» در میان تپهای وسیع قرار گرفته که به آن «تپۀ هگمتانه» هم میگویند. باتوجهبه وسعت ۳۰ هکتاری، این تپه بهعنوان پهناورترین تپۀ باستانی در تمام ایران شناخته میشود؛ البته وسعت این منطقه با محاسبۀ بخشهای قدیمی، به بیشتر از ۳۵ هکتار هم میرسد. حدود ۱۰ هکتار از این شهر مالک شخصی داشت، اما در سالهای ۱۳۴۷ و ۱۳۴۸ خریدند و به شهر تاریخی اضافه کردند. معماری و نقشۀ منظم، معابری که سنگفرش شدهاند، آجرهایی مربعیشکل، شبکۀ آبرسانی بزرگ و باورنکردنی، حصاری طولانی و بزرگ و خیلی موارد دیگر، باعث شده تا شهر باستانی هگمتانه بهعنوان یک جاذبۀ گردشگری بزرگ و مهم در همدان شناخته شود. این شهر، زمانی اولین پایتخت ایران بود و از معدود شهرهای باستانی جهان است که همراه آتن در یونان، شوش در خوزستان و رم در ایتالیا هنوز پابرجا مانده است.
هگمتانه جهانی شد
