«تختک‌نشین‌ها»، آرام‌آرام با خشکیدن هامون ناپدید شدند. روزگاری زمین‌های سیستان سبز بود و پرآب، اما حالا فقط در خاطره‌ها باقی مانده است. کاهش بارندگی و سدسازی‌های بالادست رود هیرمند، این دریاچه‌ بزرگ را به پهنه‌ای از خاک و نمک تبدیل کرده؛ دریاچه‌ای که با بیابان‌شدنش، زندگی را در جزیره‌های کوچکش و میان مردمانی که روزی بر آب می‌زیستند، خاموش کرد. آنها خانه‌هایشان از گل و نی بود و قایق تنها راه ارتباطشان با دنیا. صیاد، کشاورز و دامدار بودند و زندگی‌شان با آب گره خورده بود. «کلثوم بزی»، نویسنده‌ و تسهیلگر اجتماعی، خود از میان همین مردم تختک‌نشین آمده است. او در کتاب «آب‌نشین‌ها» از قصه زندگی روزمره زنانی گفته که در گذشته‌ای دور در میان آب‌های هامون می‌زیستند؛ قصه‌هایی که نشان می‌دهد چگونه جامعه‌ای کوچک، با سختی‌ها و امیدهایش، در پهنه‌ آب و نیزار هامون شکل گرفته بود. قصه‌، بخش پررنگی از فرهنگ آنها بود و شاید اگر این قصه‌ها نبودند که نسل‌به‌نسل نقل شوند، همین یک قطره کوچک از زندگی آنها نیز باقی نمانده بود.

ما هر روز از طریق شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها پیام‌های زیادی درباره انواع خطرات دریافت می‌کنیم. بسیاری از آنها مربوط به آب، هوا، غذا و خاک و محیط ما می‌شوند. اینکه یک ماده غذایی را نباید خورد، از آن آب نباید استفاده کرد. آلودگی هوا، گرما، کیفیت آب، پارازیت ماهواره و تشعشعات مراکز هسته‌ای از جمله خطرات زمانه ما هستند.

«دریا خودش را عقب کشیده است و حالا ماهی هم مثل قبل نیست. با وجود آمار سازمان شیلات از تعداد صیادان قانونی خزر، حدود یک‌سوم از صیادهای تعاونی‌های صید پره در طول نوار ساحلی خزر برای آغاز فصل صید به صیدگاه‌ها آمده‌اند.» اینها خلاصه‌ای از صحبت‌های ماهیگیران خزر با «پیام‌ ما» است که چند روزی‌ است مانند هر سال به آب زده‌اند: «تور را در بیابان پهن می‌کنیم نه دریا.»‌ مشکلات اقتصادی، گرانی تور، کمبود سهمیه بنزین و گازوئیل هم بر مشکلات ماهیگیران شمال اضافه کرده‌ است؛ تاجایی‌که به‌گفته خود این صیادان، بسیاری از جوان‌ترها ترجیح داده‌اند کار کارگری در شهر را انتخاب کنند. امسال هم مانند هر سال از نیمه مهر، فصل به دریا زدن در شمال ایران شروع شده و تا نیمه فروردین سال بعد ادامه خواهد داشت. ماهیگیران اما امسال دلشان را به مرغان دریایی خوش کرده‌اند، می‌گویند: «امسال مرغ‌های دریایی زودتر آمدند، شاید قرار است دریا رونق داشته باشد.»