زمانی که این مقاله نوشته می‌شود قربانیان زلزله ترکیه و سوریه از 29 هزار نفر گذر کرده‌ است. حداقل 400 هزار نفر آواره شده‌اند و 72 هزار زخمی نیاز به کمک فوری دارند. در حالی که حداقل 800 پس‌لرزه توسط دستگاه‌ها ثبت شده است، به نظر می‌آید رسانه‌ها، نهادهای خیریه و دولت‌های بشر دوست علاقه‌مندند با سرعت بیشتری از کنار این فاجعه انسانی گذر کنند.

یکی از همکاران سازمان «کودکان را نجات دهید» (Save the Children) در سوریه این چنین تجربه هولناک خود از زلزله را روایت می‌کند: «سال 2013 بمبی بر سقف خانه‌مان خورد. پدرم کشته شد و در آوار مدفون گشت. اما این زلزله از آن بمب هم ترسناک‌تر بود. درد، ترس، و خشمی که حس کردم اجازه نمی‌دهد توصیف کنم که چقدر طول کشید. انگار تمامی زندگی‌ام را جلوی چشمانم دیدم و از ترس یخ زده بودم. همانطور که خانه‌مان می‌لرزید به همسر و کودکم نگاه می‌کردم، احساس بی‌پناهی می‌کردم.» این گواه‌های دردآور تنها بخشی از رنج و هول مردم سوریه را نشان می‌دهد. کابوسی که 12 سال طول کشیده است و مردم این کشور نمی‌توانند از آن بیدار شوند. در همین حال تیترهای دردناک روزنامه‌ها حاکی از این است که کمک‌ها را به سوریه نفرستیم تا به جیب بشار اسد نرود.

سال گذشته بریتانیا 2.3 میلیارد پوند کمک تسلیحاتی به اوکراین کرد و امسال و در سفر هفته اخیر زلنسکی به بریتانیا ریشی سوناک، نخست وزیر این کشور گفته که امسال نیز همین رقم کمک نظامی برای مردم اوکراین هزینه خواهد شد

تزویر در بشردوستی
کمال عالم، ژورنالیست خبرگزاری Middle-East Eye معتقد است رویکرد آمریکا به جای تمرکز بر کمک‌رسانی به قربانیان زلزله درگیر خطابه‌گرایی برای «انزوای بیشتر دولت سوریه» شده و رویکرد و تعلل سازمان‌های کمک‌رسان این کشور تنها آنچه او «سیاستِ کمک‌رسانی» می‌خواند را آشکار می‌کند. او معتقد است اینجا نباید برای کسی اهمیت داشته باشد که رئیس جمهور ترکیه یا سوریه کیست؛ مردم هستند که به کمک فوری نیاز دارند. این در حالی است که سازمان‌های بشردوستانه در الجزایر، هند، تایوان و… چنین تعللی را آن هم در لحظات حیاتی برای بازماندگان از خود نشان ندادند.
به گزارش سازمان ملل تنها 5 درصد از مناطق شمال غرب سوریه که هنوز در دست مخالفان هستند تحت پوشش عملیات‌های نجات قرار گرفته‌اند. حتی تصور این نسبت هولناک است. کمک‌های بشردوستانه باید به سرعت و در مستقیم‌ترین حالت ممکن به دست نیروهای نجات، گروه‌ها و سازمان‌های محلی که توانایی نجات افراد را دارند برسد. وب‌سایت reliefweb عملیات نجات را «مسابقه با زمان» می‌داند. این وب‌سایت می‌نویسد کمک‌ها باید در سریع‌ترین و مستقیم‌ترین حالت ممکن به اجتماعات محلی برسند و آنقدر در بازه‌های زمانی پایدار باشند که اجتماعات بتوانند خود را بازسازی کنند و در نهایت از بحران بیرون بیایند. به گزارش «کودکان را نجات دهید»، حداقل 7 میلیون کودک در سوریه و ترکیه تحت تاثیر زلزله قرار گرفته‌اند، دنیا این فرصت را دارد که یک بار هم که شده کارِ درست را انجام دهد.
نباید فراموش کرد که ده‌ها کشور کمک‌های بشردوستانه خود را برای ترکیه و سوریه ارسال کرده‌اند، اما با کند شدن عملیات نجات و ناامیدی از پیدا کردن بازماندگان (که محتواهای پرمخاطب و امیدبخش در شبکه‌های اجتماعی را می‌سازد)، اخبار زلزله از رسانه‌های بین‌المللی حذف می‌شود و این یعنی محو شدن توجه افکار عمومی به یکی از دهشتناک‌ترین فاجعه‌های انسانی 20 سال گذشته در خاورمیانه که ممکن است تا بیش از 30 هزار قربانی داشته باشد.
سال گذشته بریتانیا 2.3 میلیارد پوند کمک تسلیحاتی به اوکراین کرد و امسال و در سفر هفته اخیر زلنسکی به بریتانیا ریشی سوناک نخست وزیر این کشور گفته که امسال نیز همین رقم کمک نظامی برای مردم اوکراین هزینه خواهد شد.
گزارشی تحلیلی که امروز در Middle-East Eye منتشر شده می‌نویسد: «این مقایسه‌ها نشان می‌دهد که وقتی اراده سیاسی وجود داشته باشد، پول هم وجود دارد.» کافی است واکنش دولت انگلیس را نسبت به زلزله ترکیه و سوریه مقایسه کنیم. 15 خیریه بریتانیایی با تشکیل یک «کمیته فوری بحران» 5 میلیون پوند را برای کمک دارویی، سرپناه، پتو و غذا برای ارسال به ترکیه و سوریه فراهم کردند. مردم بریتانیا به کمک هم‌نوعان خود شتافتند، اما دولت انگلیس با رویکردی تبلیغاتی اعلام کرد که در همراهی با مردم سخاوتمند بریتانیا این اهدای بشر دوستانه را دو برابر خواهد کرد. سوال اینجاست که تنها 5 میلیون پوند برای کمک به 23 میلیون مردم آسیب‌دیده؟ و همین عدد را مقایسه کنیم با میلیاردها دلاری که برای خرید و فروش تجهیزات نظامی در دنیا، از سوریه گرفته تا یمن و اوکراین و افغانستان، صرف می‌شود.

آلپارسلان دِمیر، پسر نه ساله ترک که خود بازمانده زلزله نوامبر سال گذشته است تمامی پول توجیبی خود را با نامه‌ای از دل برآمده به صلیب سرخ اهدا کرد. این کنش او به سرعت در شبکه‌های اجتماعی ترکیه ترند شد و یادآور محبت‌هایی بود که میان انسان‌ها وجود دارد

امیدهایی از گوشه و کنار دنیا
اما همبستگی بین‌المللی همچنان از جای‌جای جهان ادامه دارد و کنش‌های نمادین می‌توانند امید را در روزهای تاریک ِ نابودی و خسارت برای مردم ترکیه و سوریه به همراه داشته باشند.
آلپارسلان دِمیر، پسر نه ساله ترک که خود بازمانده زلزله نوامبر سال گذشته است تمامی پول توجیبی خود را با نامه‌ای از دل برآمده به صلیب سرخ اهدا کرد. این کنش او به سرعت در شبکه‌های اجتماعی ترکیه ترند شد و یادآور محبت‌هایی بود که میان انسان‌ها وجود دارد.
مردم در آلمان، آمریکا، پاکستان و هند در گروه‌های 50 و صد نفره جمع شدند و با روشن کردن شمع و تامین مالی جمعی برای بازماندگان، همبستگی خود را با ترکیه و سوریه اعلام کردند.
نهادهای مدنی در کردستان عراق با همکاری وزارت سلامت 20 تن مواد دارویی برای ترکیه فرستادند. مردم کرد در عراق بیش از 40 پایگاه مدنی و خودجوش برای جمع‌آوری کمک‌های مردمی ارسالی به مناطق زلزله‌زده تشکیل دادند.
مردم غزه هم که کمتر توانایی ارسال کمک‌های مالی را داشتند در صف‌های طولانی روبه‌روی صلیب سرخ خون خود را به مجروحان زلزله اهدا کردند. صلیب سرخ گزارش داده است که صف اهدای خون در غزه دو روز به طول انجامید.
دو گروه 40 و 90 نفره داوطلب متخصص نیز از تایوان راهی ترکیه شدند تا در یافتن افرادی که ممکن است به طرز معجزه‌آسا هنوز زیر آوار زنده باشند کمک کنند. این تیم داوطلب در بیانیه‌ای اعلام کردند که حضورشان در ترکیه برای قدردانی از تیم نجات داوطلب ترکیه‌ای است که 20 سال پیش در زلزله تایوان به این کشور آمدند و تایوانی‌ها را در نجات بازماندگان یاری کردند. آنها در توییتر چنین نوشتند:
«حالا زمان ماست، حالا نوبت ماست. ما می‌خواهیم به دوستِ واقعی خود کمک کنیم.»
در سویی دیگر 47 سازمان مردم‌نهاد مستقل یمنی کنار هم آمدند و در بیانیه‌ای همبستگی خود را با آسیب‌دیدگان زلزله اعلام کردند. آنها با تشکر از سازمان‌های بین‌المللی مانند سازمان ملل، صلیب سرخ، آکسفام و… که در کمک‌رسانی به این دو کشور زلزله‌زده فعال هستند اعلام کردند که سطح و مقیاس فاجعه بسیار از سطح و مقیاس واکنش جهانی و کمک‌های جمع‌آوری شده بزرگتر است.
سیاستِ کمک‌رسانی عجیب و بعضا شنیدن روایت‌های آن دردآور است؛ وقتی کمک‌ها بهانه‌ها و پوشش‌های جنگ می‌شوند، وقتی آوارگان و بازماندگان جنگ‌ها یا بلایای طبیعی تحت تاثیر سیاست‌ها و انگاره‌های نژادی، جنسیتی، ملی یا مذهبی قرار می‌گیرند و وقتی که رنگ‌های رنگین‌کمان همبستگی نمایانگر تبعیض‌های پنهانِ نهادهای بشردوست می‌شود.
آنچه هست و ادامه دارد زندگی است؛ در میان آوارها یا در قلک کودکی که پول‌ تو جیبی‌اش را به کودکی که ندیده است می‌بخشد.