آواره از جنگ و زلزله

«ما می‌خواستیم زنده بمانیم ولی وقتی این خواسته زیادی بود، چه راهی به جز رها کردن و گذاشتن همه چیز پشت سرمان داشتیم؟» این را دو سال پیش «دالیا»، مهاجر سوری که از سوریه جنگ‌زده، گذشته بود و با خانواده چهار نفره‌اش به شهر هاتای ترکیه رسیده بود، به یونیسف گفت. حالا دالیا چه می‌کند؟ حالا که چنان زلزله‌ سهمگینی آمده که هاتای و غازی‌عینتاب و دیگر شهرهای مهاجرپذیر ترکیه که روزی مامن نسبتا امن سوری‌های جنگ‌زده بود را با خاک یکسان کرده، دالیا و دالیاها چه می‌کنند؟ این گزارش روایتی است از وضعیت آوارگانی که حالا با مصیبتی جدید روبه‌رو شده‌اند.

ما که تصاویر وحشتناک ریزش ساختمان‌های چندین و چند طبقه را می‌بینیم، به خودمان می‌لرزیم. حالا تصور کنید جای دالیا بودید یا جای یکی از هزاران مهاجری که جنگ و خونریزی، بلایای طبیعی و‌… پایشان را به ترکیه باز کرده و دارید آنجا زندگی می‌کنید. یک شب سرد زمستانی که شنیده‌اید قرار است فردا برف و بوران بیشتر شود و سرما زیر پوستتان بدود، به این امید که فردا روز بهتری است و شاید سفیدی این برفی که می‌آید، نوید سفیدبختی شما که دارید آینده‌ای روشن را برای خودتان تصور می‌کنید، می‌دهد؛ می‌خوابید. اما هنوز وقتی چندان هم خوابتان عمیق نشده بین خواب و بیداری فقط چند ساعت بعد از رفتن به رخت‌خواب با صدای جیغ بچه‌ها و آژیر کشدار آمبولانس و خرد شدن شیشه‌ها از خواب می‌پرید یا شاید هم نمی‌دانید که وسط این همهمه خوابید یا بیدار. فقط بدون اینکه بفهمید چه بر سرتان آمده، زیر خروارها خاک و آجر به طور معجزه‌آسایی زنده مانده‌اید و این جمله در سرتان تکرار شود: «هزاران امید و آرزو خاک شد.»

ترکیه میزبان بیش از 3.5 میلیون آواره سوری است که از جنگ داخلی کشورشان گریخته‌اند که از این تعداد تقریبا نیمی از آنها کودک هستند. به علاوه در 10 استان ترکیه که در کانون زمین‌لرزه بوده‌اند، بیش از 1.7 میلیون نفر از 15 میلیون نفر ساکن آن را پناهندگان سوری تشکیل می‌دهند

جنوب شرقی ترکیه و شمال غربی سوریه در زلزله 7.8 ریشتری و پس‌لرزه‌های شدیدش که کمترین آنها 7.5 ریشتر بود، به شدت لرزید و خرابی پشت خرابی به بارآورد. پس از دو روز و تا عصر روز چهارشنبه ، بیش از 11 هزار نفر در این فاجعه کشته شدند. تیم‌های امداد و نجات می‌گویند که تعداد کسانی که جانشان را از دست داده‌اند، بیشتر نیز خواهد شد.
آوارگی دوباره آوارگان سوری در ترکیه
حالا که میلیون‌ها نفر از جمله مهاجرانی که جنگ آنها را از سرزمینشان رانده و پیش از این هم در آمار آوارگان به حساب می‌آمدند، در شهر غازی‌عینتاب ترکیه نیز دوباره آواره شدند. به گزارش پایگاه خبری روزنامه‌نگاری بشردوستانه، این شهر که کانون زلزله بود محل سکونت بیش از 500 هزار نفر از سوری‌ها در ترکیه به حساب می‌آمد. همچنین به گفته متیو سالتمارش، سخنگوی کمیساری عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان، هرچند نمی‌توان گفت که در حال حاضر چه تعدادی از آسیب‌دیدگان پناهنده ترکیه بودند اما پیش‌بینی می‌شود که با توجه به نزدیکی کانون زلزله به محل زندگی این افراد با عدد بالایی روبه‌رو باشیم. به گزارش فرانس 24، ترکیه میزبان بیش از 3.5 میلیون آواره سوری است که از جنگ داخلی کشورشان گریخته‌اند که از این تعداد تقریبا نیمی از آنها کودک هستند. به علاوه در 10 استان ترکیه که در کانون زمین‌لرزه بوده‌اند، بیش از 1.7 میلیون نفر از 15 میلیون نفر ساکن آن را پناهندگان سوری تشکیل می‌دهند. فیلیپ لکلرک، نماینده کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در ترکیه نیز گفته است: «این 10 منطقه میزبان بزرگترین جمعیت پناهندگان در جهان هستند. در استان کیلیس از هر 2 نفر 1 نفر پناهنده سوری است، در حالی که در غازی‌عینتاب، شانلی اورفه و هاتای از هر 4 نفر، 1 نفر پناهنده سوریه است.»
جابه‌جایی اجباری بیش از 101 میلیون نفر در جهان
به گزارش پایگاه خبری اینفو مایگرنت، «بایرام» که همه زندگیش را در ترکیه از دست داده، می‌گوید: «همه چیزم را از دست دادم، تازه داشتم روی پای خودم می‌ایستادم که چیزی که فکرش را هم نمی‌کردم، من را به نقطه صفر رساند.» او مثل «ابواحمد» قصد بازگشت به سوریه را دارد و به تلخی و کنایه ادامه می‌دهد: «ما سالمیم ولی خانه ما ریخت و همه مردند. کاش حداقل خوش‌شانس بودیم و در سوریه در چادر زندگی می‌کردیم، آخر چادر چیزی ندارد که به سرت بریزد!» این پناهجوهای سوری که اصالتاً اهل حلب هستند به دنبال دریافت کمک از سازمان‌های غیردولتی می‌خواهند راهی منطقه ادلب سوریه شوند. آنها در حالی خود را به امید زنده نگه داشته‌اند که به گفته دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد، هزاران آواره در سراسر شمال سوریه در مناطق اطراف ادلب، حلب، و لاذقیه زندگی می‌کنند. همچنین در سوریه، بیش از 6.8 میلیون نفر قبل از زلزله آواره داخلی شدند و نزدیک به 60 هزار پناهنده فلسطینی نیز در شمال سوریه آسیب‌دیده از زلزله، به سر می‌بردند. به گزارش کمیساری عالی پناهندگان سازمان ملل، از سال 2012 تا پایان سال 2022، بیش از 101 میلیون نفر مجبور به جابه‌جایی اجباری شده‌اند و از این تعداد بیش از 100 هزار نفرشان از سوریه به دلیل جنگ و خشونت بالا مجبور به مهاجرت از کشورشان شدند. به گفته تدروس آدهانوم، مدیرکل سازمان بهداشت جهانی این افراد که به طور مداوم مجبور به جابه‌جایی می‌شوند از آسیب‌پذیرترین اقشار هستند. آنها به دلیل بیگانه‌هراسی، تبعیض، شرایط بد زندگی، کار و دسترسی ناکافی به خدمات بهداشتی، دچار مشکلات جسمی و روانی می‌شوند و سلامت و رفاه آنها باید در اولویت نهادهای بین‌المللی قرار بگیرد.
نهادهای بین‎المللی به دنبال حمایت از پناهجویان
در این وضعیت نهادهای بین‌المللی در کنار یکدیگر تصمیماتی را برای آسیب‌دیدگان از جمله پناهجویان سوری ترکیه در نظر گرفته‌اند. هیات اجرایی سازمان بهداشت جهانی تصمیم گرفت که برنامه این سازمان برای سلامت پناهندگان و مهاجران را تا سال 2030 تمدید کند. این برنامه که به «برنامه اقدام» معروف است بر پنج اولویت از جمله ارتقای سلامت پناهندگان و مهاجران از طریق ترکیبی از اقدامات کوتاه‌مدت و بلندمدت، مداخلات بهداشت عمومی، تضمین تداوم و کیفیت مراقبت‌های بهداشتی ضروری، توسعه، تقویت و اجرای اقدامات ایمنی و بهداشت حرفه‌ای متمرکز است. به گزارش سازمان بهداشت جهانی، این سازمان با زلزله‌ی ترکیه و سوریه، الگوی عملیاتی خود را برای این برنامه با یک چشم‌انداز بلندمدت برای سلامت پناهندگان و مهاجران، تغییر می‌دهد. همچنین کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در در ترکیه و سوریه در حال ارائه پتوهای برقی، تشک، ست آشپزخانه، ملحفه پلاستیکی، کنسرو و لباس‌های زمستانی است. صندوق بین‌المللی کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) نیز کمک‌های خود را به سوریه و ترکیه بسیج کرده تا تاثیر زلزله بر ایستگاه‌های آب و خدمات را ارزیابی کنند. این سازمان همچنین در حال ارزیابی آسیب‌های احتمالی است که مدارس با آن مواجه هستند. به گفته یونیسف، اولویت با کمک به کودکان بی‌سرپرست آسیب‌دیده در جریان این فاجعه طبیعی برای یافتن خانواده‌ برای آنها است.