ابهامات سد چم شیر رفع نشده است

روزنامه «پیام ما» چاپ شنبه 26 آذرماه 1401 گفت‌وگویی را با مدیر امور عمرانی سد چم شیر منتشر کرد. دکتر علی بیت‌اللهی عضو هیئت علمی‌ مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی درباره مواردی که به نقل از او از سوی مدیر امور عمرانی سد چم‌شیر درباره او منتشر شد،‌ توضیحی را برای «پیام ما» ارسال کرده است:
مدیر محترم امور عمرانی سد چم‌شیر در روزنامه پیام ما چاپ شنبه 26 آذرماه 1401 مطلبی را با نام بردن از اینجانب با مضمون زیر اعلام کردند: «ما برای شفاف‌سازی به استادان دانشگاه نامه زدیم که دفتر ما به روی همه باز است، بیایید اسناد را بخوانید. برخی از استادان هم آمدند و خواندند. آقای دکتر بیت‌اللهی(اینجانب) جزو منتقدان بودند. اما آمدند و به دقت اسناد را مطالعه کردند و اگر الان از ایشان بپرسید متوجه می‌شوید که نظرشان تغییر کرده است.»
اینجانب به دعوت کارشناس معتمد کمیسیون اصل 90 مجلس در خصوص سد چم‌شیر با حضور کارفرمای محترم، مشاور و اساتید در جلسه حضور یافتم. در آن جلسه مقرر شد که افراد علاقه‌مند به بازدید میدانی، می‌توانند با هماهنگی کارفرما، محدوده سد را بازدید کنند که اینجانب با هماهنگی کارفرمای محترم محدوده سد را بازدید کردم.
تمام گزارش‌های مشاورین محترم، از طریق کارشناس معتمد کمیسیون اصل 90 مجلس و یکی از دوستان محترم در اختیار قرار داده شد. اینجانب بر اساس بازدید میدانی، اندازه‌گیری EC در چند نقطه، مشاهده زون‌های مهم، گزارشی را (براساس علاقه‌مندی خود و بدون هیچگونه موضوعات قراردادی و مالی) تدوین و چهار نکته مهم و حساس را (البته به نظر اینجانب) به مشاور و کارفرمای محترم گوشزد و نسخه‌ای از گزارش خود را به نماینده محترم پژوهش‌های مجلس تقدیم کردم.

اینجانب از آنجا که نقش معینی در مطالعات سد نداشته، فرصت کافی هم برای مطالعات دقیق و موشکافانه نداشته‌ام تا نظرم بنا به فرموده مدیر محترم امور عمرانی سد چم‌شیر، تغییری کرده باشد

نکات مهم مد نظر اینجانب صرفا از دیدگاه فنی و زمین‌شناختی به قرار زیر بود:
-با هدف به دست آوردن اطلاعات زیرسطحی تعداد 10 چاه با هدف انجام عملیات چاه‌پیمایی (کاروتاژ) و تعیین وجود و یا عدم وجود لایه‌های نمکی با اندازه‌گیری مقاومت الکتریکی، SP و گامای طبیعی حفر شود (این کار بر اساس اطلاعات اینجانب انجام نشده است). اجرای این پیشنهاد با توجه به مقطع حاصل از گزارش چاه‌های نفت و وجود ممبرهای نمکی بسیار تعیین‌کننده بود.
– با هدف کاهش ریسک فرسایش تونلی (Tunnel erosion) و فرار آب دریاچه سد از طریق آن، پیمایش تفصیلی در محدوده مخزن فرعی سد (گچ جاجی) به عمل آمده و تمهیدات مهندسی لازم صورت پذیرد (این پیشنهاد نیز حسب اطلاع اینجانب اجرایی نشده و یا حداقل اینجانب اطلاع از نتایج آن ندارد).
– بر اساس گزارش‌های موجود و نیز پراکنش خردلرزه‌ها، احتمال عبور گسل از محدوده سد داده می‌شد. پیشنهاد شد با روش‌های مناسب، خطر گسل و ریسک‌های آن ارزیابی شود. بر اساس اطلاع اینجانب اقدام خاصی در این خصوص انجام نشده است.
– با توجه به لایه‌بندی و جنس لایه‌ها و جهت شیب آنها، احتمال بروز زمین لغزش و حرکت دامنه‌ای به سمت دریاچه وجود دارد. پیشنهاد شد در خصوص پایدارسازی دامنه‌ها تمهیدات لازم انجام شود. اینجانب در جریان اقدام خاص در این خصوص قرار ندارد.
– با توجه به 4 مورد فوق‌الذکر، کماکان ابهامات در خصوص سد چم‌شیر به قوت خود باقی است و اینجانب گزارش مشخصی در مورد چگونگی رفع ابهام از موارد خود دریافت نکرده‌ام.
همچنین به عنوان نکات تکمیلی ضرورت دارد موارد زیر را نیز اعلام کند:
– اندازه‌گیری‌های ژئوفیزیکی انجام یافته به‌روش مقاومت الکتریکی با جریان ثابت که در چند نقطه (حدود 5 نقطه) با طول AB محدود (به دلیل مورفولوژی خاص منطقه) در محدوده سد انجام یافته، فاقد ارزش فنی بوده و نمی‌تواند هیچ دستاوردی در خصوص تعیین وجود یا عدم وجود لایه‌های نمکی داشته باشد. روش مستقیم برای پاسخ به این ابهام انجام عملیات کاروتاژ با لاگ‌های معینی است که متاسفانه انجام نشده است.
– اینجانب از آنجا که نقش معینی در مطالعات سد نداشته، فرصت کافی هم برای مطالعات دقیق و موشکافانه نداشته‌ام تا نظرم بنا به فرموده مدیر محترم امور عمرانی سد چم‌شیر، تغییری کرده باشد. تاکید می‌کند با توجه به سرمایه و هزینه‌های صرف شده برای احداث سد بسیار ضرورت دارد در کف دریاچه مطالعات کمی‌ و اندازه‌گیری‌های مستقیم با هدف تعیین وجود و یا عدم وجود لایه‌های نمکی به کار گرفته شود.
– ملاحظات زیست محیطی احداث سد و درست و یا نادرست بودن آن، موضوع تخصصی اینجانب نبوده و در این خصوص سایر اساتید محترم نظرات خود را بیان کرده‌اند.
در خاتمه اینجانب مجددا اهمیت انجام مطالعات تکمیلی را (با محوریت 4 مورد فوق‌الذکر) گوشزد و پیشنهاد می‌کند تا تکمیل اطلاعات از آبگیری سد اجتناب شود.