لایحه بودجه مدیریت شهری 1401 هفته گذشته به شورای شهر تهران ارائه شد. لایحه‌ای حدودا 56 هزار میلیارد تومانی که نسبت به بودجه مصوب سال گذشته حدود 51 درصد افزایش رقم داشته است. بودجه‌ای که عمده درآمدهای شهرداری تهران در آن از حوزه عوارض عمومی پیش بینی شده و به گفته علیرضا زاکانی، قرار است در حوزه شهرسازی «قفل‌های زده شده در حوزه ساخت و ساز» را باز کند و همین موضوع هم سبب شده تا درآمدها در حوزه شهرسازی تاحدود 73 درصد افزایش پیدا کند. بودجه امسال اما نسبت به بودجه سال گذشته چند تفاوت عمده دارد، تفاوت‌هایی که به نظر خلاف سیاست‌هایی است که شهردار و شورای ششم شهر تهران از ابتدای حضورشان در بهشت وعده دنبال کردن آن را می‌دادند. نمونه آن حذف تبصره 25 که شورای پنجم برای توسعه‌ پروژه‌های محله محور دنبال می‌کرد.

بررسی‌های لایحه بودجه شهرداری سال 1401 نشان می‌دهد، رقمی که شهردار تهران به عنوان سقف لایحه بودجه پیشنهاد کرده است فارغ از تبصره‌های ارائه شده است. بررسی بند ب ماده واحده لایحه بودجه سال 1401 نشان می‌دهد که بودجه سازمان‌ها و شرکت‌های تابعه از لحاظ تامین منبع و اعتبار حدود چهارصد و چهل و نه هزار و پنجاه و پنج میلیارد و یکصد و هشتاد و پنج میلیون و هفتصد و هفتاد هزار ریال است. رقمی که با احتساب رقم دوبار منظور شده دویست و نود و پنج هزار و نوزده میلیارد و پانصد و بیست و پنج میلیون و هفتصد و سی و هشت هزار ریال که مربوط به تراز حسابداریست رقم بودجه را حدود 14 هزار میلیارد تومان بالاتر می‌برد.
یکی دیگر از تفاوت‌های بودجه امسال با بودجه سال گذشته مربوط به بند 6 تبصره یکم بودجه است. بندی که مقرر کرده سازمان‌ها و شرکت‌ها و موسسات وابسته به شهرداری براساس ارقام مندرج در جدول شماره یک مازاد درآمد بر هزینه و سود انباشته خود را با نظارت اداره کل امور مجامع و حسابرسی به خزانه کل شهرداری واریز کنند. جدولی نه ردیفه که بهشت زهرا در آن بیشترین سهم را دارد. جدولی که نسبت به سال گذشته تغییر کرده و ردیف مربوط به میادین میوه تره و بار و شرکت خدمات اداری شهر از آن حذف شده است اما با این حال رقم پیش بینی شده واریز سود شرکت‌ها به خزانه واحد افزایش پیدا کرده است.
اما این تنها تفاوت بودجه امسال با سال گذشته نیست. بررسی‌ها نشان می‌دهد که تبصره 25 لایحه بودجه سال گذشته که مربوط به پروژه‌های توسعه محله‌ای بود نیز در تبصره‌های بودجه امسال حذف شده است. تبصره‌ای که شهرداری تهران را مکلف کرده بود از محل اعتبارات توسعه محلات ردیف‌هایی را برای برنامه‌ریزی و اجرای پروژه‌های کوچک مقیاس محله‌ای براساس سند توسعه محله و نیازهای اهالی با استفاده از نظر و مشارکت شورایاری محلات اقدام کند. در این تبصره همچنین مقرر شده بود تا پایان اردیبهشت سال 1400 فهرست پروژه‌های محله‌ای به کمیسیون‌های تخصصی شورا جهت اجرا به واحدهای اجرایی ابلاغ شود. تبصره‌ای به جای آن اکنون «ارتقای نظام سلامت و خدمات اداری کارکنان شهرداری» تهران نشسته است.
مجید فراهانی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه شورای پنجم شهر تهران در گفت‌وگو با روزنامه پیام ما حذف این تبصره را تایید می‌کند و می‌گوید: این تبصره سه سال متوالی وجود داشت و بودجه‌ای در آن گذاشته شد تحت عنوان بودجه پروژه‌های کوچک مقیاس توسعه محلی. پیشتر پروژه‌های شهرداری تهران در سطح مگاپروژه و منطقه‌ای بود، کاری که ما کردیم این بود که با نظر شورایاران در هر محله پروژه‌های کوچک مقیاس توسعه محله‌ای تعریف کردیم. او با اشاره به اینکه دبیر شورایاران در فصل بودجه نظر می‌داد، تاکید می‌کند: در عین حال برای محله خودش هم تعریف پروژه می‌کرد. در گام اول شورایاران سه چالش اساسی برای محله را شناسایی می‌کردند و به شورا اطلاع می‌دادند که ما در قالب یک کتاب آن را منتشر کردیم. در گام بعدی پروژه‌های کوچک مقیاسی پیشنهاد کردند و در سه سال متوالی، 98، 99 و 1400 برای پروژه‌ها بودجه تخصیص داده شد که در سال آخر رقم آن حدود 2100 میلیارد تومان بود. به گفته او این پروژه‌های کوچک مقیاس شامل، احداث پارک محلی و میدان میوه و تره‌بار یا حتی سالن مطالعه در سطح محلات بود. فراهانی می‌گوید بعضی پروژه‌ها مربوط به معماری و شهرسازی و فنی عمرانی یا حتی حوزه اجتماعی و فرهنگی بود: امسال عجیب بود که علی‌رغم اینکه همه تبصره‌ها مشابه تبصره بودجه است، بعضی تبصره‌ها مثل این تبصره حذف شده است.
این حذف تبصره درحالی رخ داده است که علیرضا زاکانی، شهردار تهران در ابتدای بودجه 1401 یکی از سیاست‌های کلان ابلاغی شورای شهر تهران را «پیش بینی اعتبارات مورد نیاز برای اتمام پروژه‌های نیمه تمام و توجه به پروژه‌های کوچک مقیاس محلی» دانسته است. سیاستی که شهرداری برای آن پروژه‌ها و برنامه‌های عملیاتی نظیر: ارائه خدمات و کمک به افراد توان یاب، توسعه ورزش همگانی، یارانه ارائه خدمات ورزشی به اقشار خاص، مقام سازی ساختمان‌های پرمخاطره و … در نظر گرفته است.
یکی دیگر از تفاوت‌های بودجه امسال با سال گذشته به گفته فراهانی، ارائه گزارش عملکرد تبصره‌ها و ردیف‌های بودجه هر 15 روز یکبار در قالب سامانه شفافیت در اختیار عمومی است: امسال این موضوع در لایحه بودجه وجود ندارد. تفاوت دیگر این بودجه با بودجه سال گذشته افزایش تبصره‌هاست: در بودجه سال 1400 ما برای شفافیت تبصره‌ها ارقام آن‌ها را به ردیف‌ها اضافه کردیم و همین باعث شد تا بودجه نسبت به سال 99 رشد داشته باشد، اما این بودجه به نظر به رویه سال‌های قبل شباهت دارد زیرا غیر از 51 درصد رشد بودجه، حدود 14 هزار میلیارد تومان در تبصره‌ها گم شده است. موضوعی که به گفته او خلاف دستورالعمل وزارت کشور مبنی بر شفافیت بودجه است و می‌تواند محل ایراد فرمانداری تهران نیز باشد.