از میانه‌های سال آبی جاری، وضعیت بارش‌ها و پیش‌بینی‌های هواشناسی خبر از سالی خشک و کم‌آب می‌داد. سالی که بارندگی در آن طبق آمارهای رسمی 50 درصد نسبت به سال گذشته و 40 درصد نسبت به متوسط بلندمدت، کاهش داشته و یکی از تبعات این کاهش بارندگی در حوزه تولید و تامین انرژی است. وزیر نیرو روز سه‌شنبه اعلام کرد: «کاهش بارندگی موجب شده در بخش برق آبی‌ها نسبت به سال گذشته سه هزار مگاوات ظرفیت تولید برق کمتری داشته باشیم» اما اردکانیان تنها به بخشی از علت کاهش ظرفیت نیروگاه‌های برق آبی اشاره کرده است. کاهش سه هزار مگاواتی تولید برق در تابستان پیش رو، عوامل دیگری هم دارد. «از نظر اقلیمی و تغییرات آب‌و‌هوایی منطقه، ما از این به بعد بیشتر باید پذیرای شرایط حدی -ترسالی شدید و یا خشکسالی شدید که متعاقب هم رخ می‌دهند- باشیم. ما دو سال پربارش -بعد از خشک‌ترین سال 50 سال اخیر- را در 96 ، 97 تجربه کردیم و متعاقب آن در سال‌های 97، 98 یکی از ترسال‌ترین سال‌ها طی نیم قرن اخیر و سیلاب گسترده را شاهد بودیم. امسال 50 درصد نسبت به سال گذشته و 40 درصد نسبت به متوسط بلندمدت بارندگی کمتری داشته‌ایم» وزیر نیرو این سخنان را روز سه‌شنبه پس از اینکه اعلام کرد: «کاهش بارندگی موجب شده در بخش برق آبی‌ها نسبت به سال گذشته سه هزار مگاوات ظرفیت تولید برق کمتری داشته باشیم» بیان کرد. هر چند کاهش بارندگی یکی از مهمترین عوامل موثر در فعالیت و تولید انرژی در نیروگاه‌های برق‌آبی است، اما در سال جاری عوامل دیگری نیز در کاهش ظرفیت نیروگاه‌های برق‌آبی کشور نقش داشتند.
ایمان گرامی‌مقدم مدیر بهره‌برداری نیروگاه‌های برق‌آبی سازمان آب و برق خوزستان در رابطه با عوامل کاهش ظرفیت نیروگاه‌های برق‌آبی در این استان، به «پیام‌ما» می‌گوید: «علت اصلی این امر کاهش بارش‌ها نسبت به سال قبل و نسبت به یک سال نرمال است. همه کشور تحت تاثیر این کم بارشی قرار گرفتند، اما چند عامل دیگر هم مزید بر علت شد و وضعیت را بغرنج‌تر کرد، یکی از موارد این بود که در زمستانی که گذشت، به دلیل بروز مشکلاتی در تامین سوخت، بسیار بیشتر از میزانی که باید، از نیروگاه‌ها انرژی اخذ شد»
در جریان خاموشی‌های پر جنجال و سراسری که سال گذشته در کشور رخ داد، وزارت نیرو برای تامین انرژی نیروگاه‌ها و همین‌طور شهرها، اقدام به رهاسازی آب در سدها و تولید برق در نیروگاه‌های برق‌آبی کرد، اقدامی که در همان مقطع با انتقاداتی از سوی کارشناسان و اعتراضاتی از طرف صاحب نظران حوزه انرژی روبه‌رو شد.
در همان روزها «پیام‌ما» در گزارشی نوشت: «تولید برق از ذخایر سدها و برداشت آب آن‌ها در چنین شرایطی چندان معقول به نظر نمی‌رسد، با این حال گویا دستوراتی مبنی بر افزایش فشار بر نیروگاه‌های برق‌آبی صادر شده است و این امر نگرانی‌ها را برای تابستان پیش رو تشدید می‌کند.» دی ماه سال گذشته مصطفی رجبی‌مشهدی سخنگوی صنعت برق کشور با اطمینان خاطر از بررسی تمام جوانب در این امر به «پیام‌ما» گفت: «از هر منبعی بی حد و حصر استفاده شود به پایان می‌رسد، اما ما ملاحظاتی در این زمینه داریم که ذخیره آب به قدر کفایت برای تابستان حفظ شود.
قطعا اگر ظرفیت مخازن از استانداردهایی که پیش‌بینی کرده‌ایم کمتر شود، برنامه‌های دیگری خواهیم داشت» اما حالا همان برداشت‌ها با خشکسالی هم‌پیمان شده‌اند تا تابستانی سخت را برای کشور رقم بزنند. یکی از کارشناسان و منتقدان این اقدام وزارت نیرو هم در همان روزها اعلام کرد: «خالی کردن مخازن آب در این فصل سال برای تولید برق بدون برنامه‌ریزی قبلی و با توجه به پیش‌بینی‌های بدبینانه در حوزه بارش‌ها اقدام اصولی و معقولی به نظر نمی‌رسد. وقتی منابع آب از پشت مخازن سد تخلیه شود در حالی که سالی خشک پیش رو است، در عمل نوعی خشکسالی مصنوعی و مضاعف به یک منطقه تحمیل می‌شود» حالا هم گرامی مقدم با تاکید بر بی‌توجهی تصمیم‌گیران به هشدارهای کارشناسان اعلام می‌کند: «همه نیروگاه‌ها موظف هستند که دستورات مدیریت شبکه را اجرا کنند. این جزء اصول اولیه و دستورالعمل‌های ثابت بهره‌برداری است. بنابراین ما در سازمان آب و برق خوزستان هیچ اختیاری روی این موضوع نداشتیم که بخواهیم رایزنی کنیم. سازمان آب و برق خوزستان و به طور کلی نیروگاه‌ها هیچ دخل و تصرفی در میزان اخذ انرژی ندارند.
مدیریت شبکه برق کشور متاسفانه امسال تخطی زیادی در اخذ انرژی از نیروگاه‌های برق آبی داشت» او همچنین به افزایش فشار به نیروگاه‌ها در زمستان گذشته و اثراتی که در تابستان پیش‌رو خواهد داشت اشاره می‌کند و می‌گوید: «نیروگاه‌های برق‌آبی یا انرژی محدود، برنامه‌ریزی بسیار دقیقی دارند، چون این نوع از نیروگاه‌ها اغلب مخزنی هستند و برنامه‌ریزی کشاورزی و آب شرب و … تحت تاثیر این برنامه‌ریزی قرار دارد.
وقتی بدون برنامه و خارج از دستورالعمل انرژی از نیروگاه اخذ شده و آب رها می‌شود، این انحراف کاملا برنامه‌ریزی‌های دقیق را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این اثرات در ماه‌های گرم سال بیشتر نمایان می‌شود و تقریبا تا مهرماه شاهد تاثیر این اقدامات خواهیم بود. اگر امسال به دستورالعمل‌های ما توجه می‌شد شاید اتفاقی که قرار است در تابستان بیفتد مقداری خفیف‌تر بود»
عوامل کاهش ظرفیت نیروگاه‌های برق‌آبی اما همین دو مورد نیست. استهلاک بالای این نیروگاه‌ها ضرورت تعمیرات سالانه آنها را بیشتر می‌کند و نبود نقدینگی جهت انجام این تعمیرات به راحتی می‌تواند بخشی از این نیروگاه‌ها را از مدار خارج کند. همان اتفاقی که در خوزستان افتاده است و به گفته گرامی مقدم: «از مجموع 37 واحد نیروگاهی سازمان آب و برق خوزستان امسال 36 واحد در پیک خواهد بود. واحد 3 نیروگاه عباسپور به دلیل عدم تامین نقدینگی به پیک نمی‌رسد» به این معنا که تقریبا 250 مگاوات از کاهشی که اردکانیان در سخنان خود به آن اشاره کرد، مربوط به عدم انجام تعمیرات نیروگاه شهید عباس‌پور در خوزستان است و ارتباط چندانی با موضوع خشکسالی ندارد.
مدیر بهره‌برداری نیروگاه‌های سازمان آب و برق خوزستان می‌گوید: «کمبود نقدینگی در وزارت نیرو نتیجه تنگناهای اقتصادی در کشور بود، تعمیرات همین 36 واحد را که می‌توانند در مدار باشند، با زحمت بسیار زیاد انجام دادیم. تامین نقدینگی برای تعمیرات یکی از معضلاتی بود که امسال با آن دست و پنجه نرم کردیم. حالا هم به بازار بدهکاریم و اگر نتوانیم این بدهی را تسویه کنیم سال آینده ممکن است بیشتر دچار مشکل شویم» به گفته گرامی مقدم: «هر یک مگاوات کاهش تولید در نیروگاه برق‌آبی به معنای یک مگاوات خاموشی در کشور است. در واقع هر یک مگاوات کاهش تولید، در تامین انرژی در سطح کشور اثر خواهد داشت»
احد وظیفه رئیس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی از خشکسالی شدید و بی‌سابقه در ایران خبر داد و به خبرگزاری ایسنا گفت: «دستگاه‌های ذی‌ربط باید با توجه به در نظر گرفتن این شرایط برای مصرف آب موجود در کشور برنامه‌ریزی کنند و ارزش قطره قطره آب را بدانند چرا که درحال‌حاضر کمبود آب جدی است.
درحال‌ حاضر کشور در شرایط خشکسالی بسیار شدید قرار گرفته است، 43 درصد کم بارشی در ایران از مهرماه تاکنون به ‌نوعی رکورد در حوزه خشکسالی محسوب می‌شود.
امسال به‌نوعی یکی از خشک‌ترین سال‌های آبی در ایران است. به‌طور کلی سال آبی جاری یکی از بدترین سال‌های آبی در ایران است» با مرور این اخبار و اطلاعات آنچه بیش از هرچیز لازم و ضروری به نظر می‌رسد، مدیریت منابع آبی موجود در کشور است. هر چند در زمستانی که گذشته وزارت نیرو با برداشت آب از سدها زمینه تشدید مشکل کم‌آبی در تابستان به ویژه برای کشاورزان شد، اما در حال حاضر و با شرایط موجود باید دید برنامه این وزارتخانه برای تابستان گرم و خشکی که پیش رو است، چه خواهد بود.