تحریریه پیام ما

حفاظت از مرال؛ تغییر از «تقویم اداری» به «پنجره‌های زمانی حساس»

استراتژی نوین محیط‌زیست شمال ایران برای حفاظت از مرال در فصل گاوبانگی

26 مرداد 1405، 20:16

در نشست هماهنگی استان‌های شمالی برای حفاظت از گوزن قرمز (مرال)، رویکرد «حکمرانی پنجره‌های زمانی حساس» به عنوان راهبردی برای هم‌زمان‌سازی اقدامات حفاظتی با چرخه‌های طبیعی معرفی شد. این نشست که با حضور مدیران محیط‌زیست چهار استان برگزار شد، بر هماهنگی بین‌استانی و مشارکت جوامع محلی برای عبور ایمن مرال‌ها از فصل گاوبانگی تأکید دارد.

رویکردی جدید برای مدیریت تنوع زیستی

نشست هماهنگی حفاظت از گوزن قرمز (مرال) با مشارکت ادارات‌کل حفاظت محیط‌زیست استان‌های مازندران، گلستان، گیلان و سمنان برگزار شد. محمدرضا کنعانی، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست مازندران، در این نشست ضمن تبیین مفهوم «حکمرانی پنجره‌های زمانی حساس»، بر ضرورت بازآرایی نظام حفاظتی متناسب با وضعیت واقعی طبیعت تأکید کرد. وی اظهار داشت: «حیات وحش تابع مرزهای اداری نیست و نظام حفاظت باید بتواند آرایش تصمیم‌گیری خود را با تغییر وضعیت طبیعت هم‌زمان کند.»

گاوبانگی؛ زمانی برای حفاظت متفاوت

فصل گاوبانگی مرال، نمونه‌ای شاخص از یک «پنجره زمانی حساس» است که در آن کوچک‌ترین اختلال انسانی می‌تواند بقای جمعیت این گونه ارزشمند را تحت‌الشعاع قرار دهد. در این رویکرد، حفاظت صرفاً به معنای افزایش گشت‌های عادی نیست؛ بلکه به معنای تغییر سطح آمادگی، تمرکز بر نقاط بحرانی و حضور تخصصی در زیستگاه‌هاست. طبق گفته مدیران محیط‌زیست، این تقویم باید بر اساس نشانه‌های میدانی و نه صرفاً تقویم‌های اداری تنظیم شود.

هم‌افزایی بین‌استانی و مشارکت اجتماعی

یکی از محورهای مهم این نشست، لزوم ایجاد چارچوب عملیاتی مشترک میان استان‌های دارای زیستگاه مرال بود. تاکید شد که حفاظت موفق، نیازمند:

توزیع دانش و اختیار: توانمندسازی کانون‌های حفاظتی در میدان برای تصمیم‌گیری سریع.
مشارکت معنادار: حضور جامعه علمی و بومیان نه فقط به عنوان نیروی کمکی، بلکه به عنوان بخشی از شبکه اعتماد و دانش حفاظتی.
پاسخ‌گویی: تمرکز بر نتیجه (عبور ایمن مرال) به جای صرفاً شمارش تعداد گشت‌ها و گزارش‌ها.

چشم‌انداز توسعه‌یافته برای گونه‌های دیگر

این رویکرد که اکنون در حفاظت از مرال پیاده‌سازی شده، الگویی قابل‌تعمیم به سایر گونه‌ها و فرایندهای حیاتی طبیعت است. تأکید بر «زمان‌های حیاتی طبیعت» در کنار «مکان‌های ارزشمند» می‌تواند گامی مؤثر در توسعه پایدار و حفاظت از محیط زیست ایران باشد تا نظام مدیریت منابع طبیعی بیش از پیش با چرخه‌های حیات هم‌گام شود.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

آب و منابع طبیعی، تیمار حیات وحش، حفاظت از حیات وحش، حفاظتگر، حیات وحش، زمان‌های حیاتی طبیعت، فصل گاوبانگی، فصل گاوبانگی مرال، گوزن قرمز، محیط زیست ایران، مرال