کارشناسان اداره حفاظت محیط زیست گیلان در جریان پایش‌های مستمر زیستگاه‌های کوهستانی و جنگلی شهرستان لنگرود، موفق به ثبت تصاویر ارزشمندی از دو گونه شاخص مرال و شوکا شدند. این مستندسازی، ضمن تأکید بر پویایی حیات‌وحش منطقه، اهمیت استراتژیک حفاظت از زیستگاه‌های طبیعی گیلان را بیش از پیش نمایان می‌کند.

با آغاز فصل «گاوبانگی» در جنگل‌های هیرکانی استان سمنان، اداره کل حفاظت محیط‌زیست این استان، عملیات گسترده پایش و حفاظت از مرال‌ها (گوزن قرمز) را در مناطق حساس نظیر پرور و رودبارک آغاز کرد. این برنامه با هدف کاهش تهدیدهای شکارچیان و کنترل آلودگی‌های صوتی، با مشارکت محیط‌بانان و جوامع محلی برای تضمین بقای این گونه ارزشمند اجرایی شده است.

با آغاز فصل گاوبانگی در جنگل‌های هیرکانی، اداره کل حفاظت محیط‌زیست مازندران با همکاری دانشگاه تربیت مدرس، عملیات علمی پایش و حفاظت از مرال‌ها را آغاز کرد. این برنامه با هدف عبور ایمن گوزن‌های قرمز از فصل جفت‌گیری و مقابله با تهدید شکارچیان غیرمجاز اجرا می‌شود.

با آغاز فصل جفت‌گیری گوزن قرمز (مرال) در استان گلستان، تیم‌های حفاظتی با برپایی چادرهای پایش شبانه‌روزی در پارک ملی گلستان و منطقه حفاظت‌شده لوه، عملیات ویژه مقابله با شکار غیرمجاز و سرشماری حیات وحش را آغاز کردند. این اقدامات که با همکاری گروه‌های بومی و مردم‌نهاد انجام می‌شود، با هدف صیانت از این گونه ارزشمند و پایش دقیق رفتارشناسی آن‌ها در حساس‌ترین فصل سال صورت می‌گیرد.

با آغاز فصل «گاوبانگی»، دوره حساس جفت‌گیری مرال‌ها، یگان حفاظت محیط زیست کشور از تشدید گشت و کنترل در زیستگاه‌های این گونه ارزشمند خبر داده است. سردار رضا رستگار، فرمانده یگان، تأکید کرد که با هرگونه شکار و تخلف در این ایام بدون مماشات و برابر قانون برخورد خواهد شد.

در نشست هماهنگی استان‌های شمالی برای حفاظت از گوزن قرمز (مرال)، رویکرد «حکمرانی پنجره‌های زمانی حساس» به عنوان راهبردی برای هم‌زمان‌سازی اقدامات حفاظتی با چرخه‌های طبیعی معرفی شد. این نشست که با حضور مدیران محیط‌زیست چهار استان برگزار شد، بر هماهنگی بین‌استانی و مشارکت جوامع محلی برای عبور ایمن مرال‌ها از فصل گاوبانگی تأکید دارد.

«مرال‌هایی که طی نسل‌های متوالی در اسارت تکثیر شده‌اند و تجربه مواجهه با دشمنان طبیعی را ندارند، در برابر شکار آسیب‌پذیرترند.» این گفته پوریا سپهوند،‌ مدیر علمی پروژه «بازوحشی‌سازی و تقویت جمعیت مرال در جنگل آموزشی دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس و منطقه حفاظت‌شده البرز مرکزی»، به این معناست که اگر پلنگ یا سایر گونه‌های گوشتخوار به گوزنی که تمام زندگی‌اش در اسارت بوده نزدیک شوند،‌ احتمال آسیب دیدن و مرگش بیشتر است. هراس از این اتفاق اما سبب نشد که یک تیم ۲۸ نفره از دانشگاه تربیت مدرس، اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست مازندران و همه اهالی روستاهای «ملاکلا» و «صلاح‌الدین‌کلا» از رهاسازی چهار مرال صرف‌نظر کنند و زندگی دائم در اسارت را برایشان رقم زنند. سپهوند معتقد است مرال‌ها (گوزن‌های قرمز) باید به دو دلیل رها می‌‌شدند؛ نخست، به نتیجه رساندن سرمایه‌گذاری کلان تکثیر در اسارت که بدون بازوحشی‌سازی ناقص می‌ماند و دوم، جلب توجه به جنگل‌های هیرکانی که با تخریب و تعارضات انسانی مواجه‌اند. در گفت‌وگو با این حفاظتگر از او پرسیدم باتوجه‌به بودجه محدود محیط‌زیست چه ضرورتی به انجام این پروژه بود؟ چه چالش‌هایی پیش روی آن وجود دارد؟ و گام‌های بعدی پس از این رهاسازی چیست؟ و چرا ردیاب‌ها اهمیت دارند؟

«نازگل»،‌ «کاووس»، «مژده»،‌ و «باران» حوالی نیمه‌شب بیهوش به نوشهر رسیدند. وزن هر کدامشان ١۵٠ تا ٣٠٠ کیلوگرم بود و در حالت بیهوش سنگین‌تر هم حس می‌شدند. منتقل کردن آنها به بالادست سخت‌تر شده بود. «مهران قزوینی»، «فردین اکبرزاده»، «کریم شیرمحمدی»،‌ «سلمان زالکانی» و «غلامحسن زالکانی» به‌تنهایی از پس این کار برنمی‌آمدند. باید دست به دامن اهالی روستا می‌شدند، وگرنه نقشه رهایی آنها به سرانجام نمی‌رسید. لحظه به لحظه اثر داروی بیهوشی کمتر می‌شد و این چهار نفر با خود می‌گفتند چگونه از پس این چهار سنگین‌وزن بربیایند؟ اگر اهالی و همیاران محلی دو روستای «ملاکلا» و «صلاح‌الدین‌کلا»، مهرداد قزوینی و شهروز احمدی به کمکشان نمی‌آمدند، هرچه رشته بودند پنبه می‌شد. ۱۷ نفر از مردان روستا به‌سرعت خودشان را رساندند و با زحمت جعبه‌ها را بالا بردند. کار که به سرانجام رسید، اثر داروی بیهوشی هم کم شده بود، وقتی چشم گشودند دیدند همه‌چیز دوروبرشان تغییر کرده است، چهار قرق‌بان برای صد روز ۲۴ساعته دور فنس نگهبانی می‌دادند؛ مبادا کسی به آنها نگاه چپ کند. روز صدم در میان چشمان اشکبار و امیدوار این چهار مأمور و جمعی از مسئولان و در‌حالی‌که هرکدام گردنبند ردیاب به گردن داشتند، در میان جنگل رها شدند تا نخستین پروژه رهاسازی همراه با تحقیق درباره رفتارشناسی مرال در ایران رقم بخورد، در جنگل تحقیقاتی نوشهر!

مدیرکل حفاظت محیط زیست گیلان از تولد ۲ رأس مرال ایرانی در پناهگاه حیات‌وحش «لوندویل» بندر مرزی آستارا خبر داد.

این روزها همه غصهٔ جنگل‌های هیرکانی را می‌خورند‌، جنگل‌هایی که توانستند خود را از عصر یخبندان زنده بیرون بکشند و حالا برخی گونه‌های گیاهی ارزشمندش مانند درخت انجیلی که بومی ایران است،‌ در شومینه‌ها می‌سوزد.‌ ویلاسازان هم به جان این جنگل‌ها افتاده‌اند و آنها را تکه‌تکه می‌کنند. مقایسهٔ آنچه در دهه‌های گذشته در جنگل‌های شمال دیده می‌شود با وضعیت امروز بسیار ناراحت‌کننده است. بااین‌حال در دنیایی که رانت و ثروت حرف اول را می‌زند، کسانی هستند که می‌خواهند از طبیعت کشورمان حفاظت کنند. ما تجربه‌های موفقی را در پارک ملی گلستان و سایر مناطق شاهدیم که باعث شده است صدای مرال که پیشتر در برخی مناطق شنیده نمی‌شد، در سال‌های اخیر بیشتر به گوش برسد. اینها همه از نتایج حفاظت مشارکتی است،‌ شیوه‌ای که باعث شده شاهد رونق بومگردی‌ها و تبدیل شدن شکارچیان به حافظان حیات‌وحش در حاشیهٔ مناطق چهارگانهٔ سازمان حفاظت محیط زیست در شمال کشور و از جمله ‌آنها پارک ملی گلستان باشیم. اینها گفته‌های هوشنگ ضیایی پیشکسوت محیط زیست در گردهمایی «هم‌افزایی راهکارهای حفاظت مشارکتی در فصل گاوبانگی» است که گروه‌های مختلف تجربه‌هایشان در حفاظت از مرال‌ها در کیاسر، چلاو،‌ پرور،‌ ارفع‌کوه و گلستان را شرح دادند.