یک قرن تیتر و خاطره

فرهاد مسعودی
نخستین کار حرفه‌ای، جدی و اساسی من در روزنامه‌نگاری، درست ۱۵ سال پیش رقم خورد؛ پرونده‌ای برای هشتاد و پنجمین سالروز انتشار روزنامۀ اطلاعات که همراه با دوست نازنینم، علی گل‌باز، تهیه کردیم و در ضمیمۀ اول هفتۀ روزنامۀ شرق در روز شنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۰ منتشر شد.

در آن صفحات، زنده‌یاد سیدمحمود دعایی مرا نزد چند تن از پیشکسوتان اطلاعات که آن زمان هنوز در روزنامه فعالیت می‌کردند و بازنشسته نشده بودند، برد و خود نیز ترتیب میزگردی با حضور آنان را داد. سپس گفت‌وگویی با بهرام مسعودی، فرزند بنیان‌گذار اطلاعات، فراهم کرد. هادی خانیکی و فریدون صدیقی و نیز شادروانان کاظم معتمدنژاد و احمدرضا دالوند هم به واسطۀ پژمان موسوی، دبیر پرونده، در آن مجموعه نوشتند.

برایم بسیار غرورآفرین بود که پس از انتشار چند مطلب کوتاه و کوچک در این‌سو و آن‌سو، با چنین کار بزرگی و برای آن مطبوعۀ وزین، پا به میدان روزنامه‌نگاری حرفه‌ای بگذارم.
اطلاعات که دیروز، نوزدهم تیرماه، یک‌صد ساله شد، به همت عباس مسعودی پایه‌گذاری شد و خیلی زود به اصلی‌ترین رسانۀ ایران تبدیل شد. اگرچه روزنامه‌های دیگری نیز کم‌وبیش منتشر می‌شدند، اطلاعات میان‌دار و میدان‌دار عرصۀ مطبوعات بود و جایگاه و پایگاهی قابل اعتنا داشت. این روزنامه تا پیش از تأسیس خبرگزاری پارس و راه‌اندازی رادیو، در اطلاع‌رسانی و خبرپراکنی یکّه و یگانه بود.

اطلاعات که از آغاز تا انقلاب با نام مسعودی و از انقلاب تا امروز با نام دعایی شناخته می‌شود، بسیاری از روزنامه‌نگاران بزرگی را که امروز می‌شناسیم در دامان خود پرورش داد. آنان بالندگی خود را مرهون اطلاعات و البته کیهان می‌دانند؛ به‌ویژه در سال‌هایی که تحریریه‌های این دو روزنامه رقابتی تنگاتنگ داشتند و به‌عنوان طلایه‌داران روزنامه‌نگاری ایران شناخته می‌شدند. در آن سال‌ها برای هر روزنامه‌نگار جوانی، کار کردن و حتی نوشتن در این دو روزنامه، مایۀ افتخار، احترام و مباهات بود.

اگرچه یک قرن تداوم انتشار یک روزنامه، در سپهر مطبوعات جهان رخدادی رایج است و تنها در ایران اتفاقی ویژه به شمار می‌آید، برخی قدیمی‌ترین روزنامۀ فعال ایران بودن اطلاعات را، فارغ از پیوند همیشگی آن با رأس حاکمیت در دوره‌های مختلف، بیش از هر چیز حاصل محافظه‌کاری خودخواستۀ آن می‌دانند؛ محافظه‌کاری‌ای که سبب شده است این روزنامه در طول یک سده، با وجود تهدیدها و محدودیت‌های گاه‌وبی‌گاه، از تیغ تیز توقیف و تعطیلی بگریزد و پابرجا بماند.

اطلاعات توانسته است مسیر خود را از عصر یک‌شنبه ۱۹ تیر ۱۳۰۵، با دو صفحه و بهای چهار شاهی و دفتری کوچک در خیابان لاله‌زار و کوچۀ وثوق‌نظام، به صبح شنبه ۲۰ تیر ۱۴۰۵، با ۲۰ صفحه و قیمت ۱۵ هزار تومان و ساختمانی بزرگ در بلوار میرداماد برساند و در این مدت، ۲۹ هزار و ۲۷۴ شماره منتشر کند.

باری، مهم آن است که چندین نسل با این روزنامه، روزنامه‌نگار شده‌اند و تیتر زده‌اند و گزارش نوشته‌اند و خبر داده‌اند و گفت‌وگو کرده‌اند؛ همان‌گونه که چندین نسل از روزنامه‌خوانان ایران نیز با آن خاطره ساخته‌اند. هنوز هم بسیاری از کهن‌سالان ایران، به سیاق جوانی، مشترک هرروزۀ آن هستند و آن را می‌خوانند. کاش این جریدۀ محترم همچنان بماند و به روزگاران بپاید.