رسانه در دو دهه اخیر با سرعتی بی‌سابقه دگرگون شده است. تغییر الگوی مصرف اخبار به‌سوی منابع آنلاین و گسترش شبکه‌های اجتماعی، چشم‌انداز روزنامه‌نگاری امروز را با چالش‌هایی چون مقابله با اطلاعات نادرست، انطباق با انتظارات متغیر مخاطب و حفظ یکپارچگی تحریریه روبه‌رو کرده است.

شرکت سیژن از سال ۲۰۰۹، هم‌زمان با آغاز انتشار گزارش سالانه «وضعیت رسانه» و همکاری با دانشگاه جرج واشنگتن، این روند را زیر نظر گرفته است. در آن زمان هدف، بررسی نحوه استفاده روزنامه‌نگاران از فناوری نوظهوری به نام «شبکه‌های اجتماعی» بود.

در سال ۲۰۰۹ تنها ۵۶ درصد روزنامه‌نگاران، شبکه‌های اجتماعی را «مهم» یا «تاحدی مهم» برای تهیه و تولید گزارش‌ها می‌دانستند. اما طبق گزارش ۲۰۲۵، این رقم اکنون به ۹۶ درصد رسیده و روزنامه‌نگاران برای اهداف کاری متنوعی از این فضا استفاده می‌کنند؛ از ترویج گزارش‌ها گرفته تا تعامل مستقیم با مخاطب.

تأثیر بر روابط عمومی

برای فعالان روابط عمومی، درک چشم‌انداز فعلی رسانه و چالش‌های روزنامه‌نگاران، نقشی اساسی در ایجاد ارتباطات قوی‌تر با خبرنگاران و انتشار مؤثر داستان‌های برند دارد. در این گزارش، بیش از سه هزار خبرنگار مورد بررسی قرار گرفته‌اند تا چالش‌هایی همچون تغییر رفتار مخاطبان، حفظ اعتماد عمومی و رشد سریع هوش مصنوعی مشخص شود.

۱. انطباق با رفتارهای متغیر مخاطب

بیش از ۴۲ درصد روزنامه‌نگاران، تغییر رفتار مصرف اخبار را بزرگ‌ترین چالش سال گذشته عنوان کرده‌اند. سرعت انتشار محتوا در شبکه‌های اجتماعی و تولیدکنندگان بومی این فضا، از رسانه‌های سنتی پیشی می‌گیرد. افزون بر این، تغییرات مداوم الگوریتم موتورهای جست‌وجو باعث شده برخی خبرنگاران از دشواری یافتن مخاطب گلایه کنند. یکی از آن‌ها می‌گوید: «تغییر الگوریتم گوگل به محتوای واقعی آسیب زده و بسته‌شدن سایت‌ها به دلیل کاهش ترافیک را به دنبال داشته است.»

۲. اعتبار، اعتماد و مبارزه با «اخبار جعلی»
۴۰ درصد از پاسخ‌دهندگان، حفظ اعتبار و مقابله با اتهام «اخبار جعلی» را چالش اصلی دانسته‌اند. همچنین ۲۰ درصد، تأیید صحت اطلاعات و یافتن منابع معتبر را یکی از دشوارترین بخش‌های کار خود معرفی کرده‌اند.

۳. پراکندگی بیشتر شبکه‌های اجتماعی
با وجود نقش کلیدی شبکه‌های اجتماعی در ترویج محتوا و یافتن منابع، پراکندگی آن‌ها نیز به یک چالش تبدیل شده است. بر اساس نظرسنجی، لینکدین با ۵۹ درصد استفاده، بالاتر از فیس‌بوک (۵۳ درصد) و اینستاگرام (۵۱ درصد) قرار دارد. پلتفرم نوظهور «بلواسکای» که در ۲۰۲۳ راه‌اندازی شد، اکنون توسط ۱۸ درصد خبرنگاران استفاده می‌شود و حتی از تیک‌تاک پیشی گرفته است.

۴. فشار مالی بر خبرنگاران آزاد
در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۵ هزار شغل رسانه‌ای از بین رفت. در نتیجه، ۲۰ درصد خبرنگاران حاضر در نظرسنجی، خود را آزادکار معرفی کرده‌اند. کاهش نرخ پرداخت، بسته‌شدن رسانه‌ها و دشواری فروش ایده‌ها، از جمله مشکلات عمده این گروه است. برخی گفته‌اند درآمدشان به‌قدری کاهش یافته که ناچارند شغل‌های دیگری داشته باشند.

۵. هوش مصنوعی و چالش‌های بنیادین روزنامه‌نگاری
۳۰ درصد روزنامه‌نگاران، هوش مصنوعی را تهدیدی جدی برای حرفه خود می‌دانند، اما ۵۳ درصد از آن برای کمک به کارشان استفاده می‌کنند. رایج‌ترین کاربردها شامل تحقیق (۲۵ درصد) و تبدیل گفت‌وگو به متن (۲۳ درصد) است. با این حال، مقاومت در برابر استفاده از هوش مصنوعی در مناطق مختلف متفاوت است؛ در آمریکای شمالی ۴۹ درصد مخالف استفاده‌اند، در حالی که این رقم در اروپا، خاورمیانه و آفریقا ۳۰ درصد و در آسیا-اقیانوسیه تنها ۱۱ درصد است. نگرانی اصلی خبرنگاران از استفاده روابط عمومی‌ها از هوش مصنوعی، احتمال بروز خطای factual در محتواست که ۷۲ درصد آن را مطرح کرده‌اند.

چالش‌های مطرح‌شده تنها بخشی از یافته‌های گزارش امسال است. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد خبرنگاران و فعالان روابط عمومی در محیطی پرسرعت، چه از نظر چرخه خبر و چه از نظر فناوری‌های نوظهور، فعالیت می‌کنند و برای موفقیت نیازمند همکاری و اعتماد متقابل هستند. داده‌های حاصل از نظرسنجی‌هایی مانند «وضعیت رسانه» می‌تواند نقاط درد مشترک را شناسایی کرده و فرصت‌هایی برای تولید محتوای معتبر و مورد اعتماد ایجاد کند.