موضوع تخریب احتمالی بنای معروف به «طوبی» در محله سنگلج تهران، به محل اختلاف میان برخی تهران‌پژوهان و وکیل مالک فعلی ساختمان تبدیل شده است. در حالی که شماری از پژوهشگران تاریخ تهران با استناد به نقشه‌های ثبتی، خاطرات مکتوب و روایت‌های محلی، این بنا را همان مدرسه طوبی آزموده و نخستین مدرسه دخترانه تهران معرفی می‌کنند، وکیل مالک فعلی می‌گوید این ساختمان ارتباطی با مدرسه تاریخی مورد اشاره ندارد.

بر اساس این گزارش، بنایی که در خیابان حافظ و در محدوده سنگلج قرار دارد، این روزها با نگرانی‌هایی درباره تخریب و نوسازی مواجه شده است. در روایت‌های محلی و گزارش‌های منتشرشده، از این ساختمان به عنوان مدرسه‌ای یاد می‌شود که خاطرات نسل‌های مختلفی از دختران را در خود جای داده است. با این حال، در جریان پیگیری این موضوع، دو روایت متفاوت درباره هویت اصلی بنا مطرح شده است.

یکی از کسبه قدیمی محله گفته بود محله سنگلج و مدرسه طوبی بخشی از بافت قدیمی تهران هستند و این بنا نیازمند توجه ویژه از سوی مسئولان میراث فرهنگی است. او همچنین اظهار کرده بود که این ساختمان پیش از واگذاری، از نظر گچبری و ویژگی‌های معماری، جلوه خاصی داشته و حفظ آن می‌توانست برای نسل‌های آینده ارزشمند باشد. با این حال، در ادامه گزارش آمده است که همین فرد در تماس تلفنی بعدی، اظهارات پیشین خود را انکار کرده است.

در مقابل، ابوطالب قبادپور، وکیل مالک ساختمان معروف به طوبی، در تماس تلفنی با خبرنگار ایرنا ادعاهای مطرح‌شده درباره نسبت دادن این ملک به مدرسه «ناموس» را رد کرده است. به گفته او، این ملک یک ملک شخصی با اسناد رسمی است و مالکیت آن از سال ۱۳۱۳ در اسناد ثبت شده و از وراث قانونی خریداری شده است. او تأکید کرده که در ثبت اسناد یا مراجع رسمی، هیچ سندی وجود ندارد که این ملک را مدرسه معرفی کند.

قبادپور همچنین گفته است برخی روایت‌های منتشرشده در رسانه‌ها و فضای مجازی درباره این ملک، با اسناد موجود تطابق ندارد. به گفته او، در دوره‌ای که ملک رها شده بود، تصاویری در فضای مجازی منتشر شد و بر اساس آنها ادعا شد این ساختمان همان مدرسه ناموس یا طوبی است. وی همچنین مدعی شده است که این بنا متعلق به «میرزا اسحاق خان متحده» بوده و مستندات تاریخی، ادعای ارتباط ملک حافظ با مدرسه ناموس را تأیید نمی‌کند.

در سوی دیگر این اختلاف، همایون عبدالرحیمی، تهران‌پژوه، در گفت‌وگو با ایرنا تأکید کرده که ساختمان فعلی همان مدرسه طوبی است و باید از آن حفاظت شود. او با اشاره به جایگاه طوبی آزموده در تاریخ آموزش دختران در ایران گفته است این بانو در دوره‌ای که دختران امکان تحصیل نداشتند، مدرسه‌ای را برای آموزش آنان راه‌اندازی کرد و خدماتی ماندگار در حوزه آموزش زنان بر جای گذاشت.

عبدالرحیمی معتقد است با توجه به قدمت این مدرسه، این مکان باید از سوی آموزش و پرورش به موزه تبدیل می‌شد تا اثر و نام طوبی آزموده برای نسل‌های بعدی حفظ شود. او همچنین گفته است طوبی آزموده برای جلب حمایت روحانیون و مجتهدان با آنان گفت‌وگو کرده بود و برای شناساندن مدرسه و جلب اعتماد خانواده‌ها، از برگزاری مراسم روضه‌خوانی و دعوت از افراد شناخته‌شده استفاده می‌کرد.

در بخش دیگری از گزارش، یکی دیگر از تهران‌پژوهان که نخواسته نامش فاش شود، گفته است ساختمان مدرسه طوبی که اکنون در آستانه تخریب قرار دارد، نیازمند توجه و رسیدگی است، زیرا به عنوان نخستین مدرسه دخترانه تهران شناخته می‌شود. او همچنین گفته است که به دلیل افزایش قیمت ملک در تهران، بسیاری از بناهای تاریخی و قدیمی که هنوز ثبت ملی نشده‌اند، با عنوان فرسودگی در معرض تخریب قرار می‌گیرند.

در همین حال، وحید محرمی، رئیس اداره مشارکت‌های مردمی و مدارس غیردولتی آموزش و پرورش شهر تهران، درباره حفظ مدارسی با قدمت تاریخی از جمله طوبی گفته است بر اساس ماده ۳۲ قانون تأسیس و اداره مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی، در صورت انحلال یا تعطیلی دائم مدرسه غیردولتی، وضعیت آن با توجه به مواد قانونی تعیین تکلیف می‌شود. او افزوده است مدارسی که در زمین با کاربری آموزشی احداث می‌شوند، برای همیشه با اولویت کاربری آموزشی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

محرمی همچنین اعلام کرده است چنانچه فردی از مالک و صاحب مدرسه طوبی یا ناموس اطلاع داشته باشد، آموزش و پرورش شهر تهران آمادگی دارد پیگیر حفظ و نگهداری آن مدرسه برابر مقررات باشد.

بر اساس این گزارش، با وجود پیگیری‌های از اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان تهران، تا زمان انتشار گزارش پاسخی از سوی مسئولان این اداره کل درباره هویت بنا و ضرورت حفاظت از آن ارائه نشده است. به این ترتیب، همچنان مشخص نیست که این ساختمان همان مدرسه طوبی دوره قاجار است و باید از آن حفاظت شود، یا تنها بنایی قدیمی است که مجوز تخریب دریافت کرده است.

منبع: ایرنا