جلسه نقد و بررسی نمایش «پایان آن شب» به کارگردانی نرگس اصغری، شامگاه چهارشنبه ۶ خردادماه با حضور جمعی از منتقدان و مخاطبان، عوامل نمایش و مسئولان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در سالن گلستان این مجموعه برگزار شد.

به گزارش پیام ما، نمایش «پایان آن شب» به نویسندگی و کارگردانی نرگس اصغری، در این برنامه میزبان خبرنگاران، منتقدان و عکاسان عرصه تئاتر بود و پس از پایان اجرا، جلسه نقد و بررسی آن با حضور دو منتقد تئاتر، امیرسجاد دبیریان و بهنام ناصح برگزار شد.

در آغاز این نشست، امیرسجاد دبیریان با اشاره به دو سال زمان صرف‌شده برای تولید این نمایش توسط مربیان تئاتر در آموزشگاه توانش، درباره روند شکل‌گیری متن و تأثیر مشاهدات اجتماعی بر آن پرسش‌هایی را مطرح کرد.

نرگس اصغری، کارگردان نمایش، در پاسخ گفت متن «پایان آن شب» در ابتدا به شکل دیگری بوده و در ادامه، در فرآیند کارگاهی و طی تمرین‌ها شکل گرفته است. او طولانی‌شدن روند تولید را حاصل همین شیوه کار و همچنین برخی اتفاق‌های غیرمترقبه دانست که موجب توقف و آغاز دوباره کار شده بود.

اصغری افزود که گروه معمولاً با هنرجویان پیشرفته کار را آغاز می‌کند و در طول تمرین، متن با توجه به توانمندی بازیگران و نقشی که بر عهده دارند، دستخوش تغییر می‌شود. به گفته او، بخشی از آنچه امروز در متن دیده می‌شود، در جریان تمرین‌ها و بر اساس گفت‌وگو با بازیگران نوجوان و جوان شکل گرفته است. او همچنین از همراهی کانون پرورش فکری و نیز کمک حسن دادشکر در روند پیشرفت متن قدردانی کرد.

این کارگردان با اشاره به وضعیت تئاتر نوجوان گفت: تئاتر نوجوان جایگاه مشخصی ندارد، زیرا نه به اندازه کافی شناخته شده است و نه بر اساس اصول و قواعد مشخصی حرکت می‌کند. اصغری اضافه کرد که در تجربه کار با نوجوانان، درک این نسل از مسائل فرهنگی، اجتماعی و سیاسی گاه فراتر از آن چیزی است که در برخی آثار به عنوان کار نوجوان ارائه می‌شود.

در ادامه، دبیریان با تفکیک آثار این حوزه به دو بخش «تئاتر برای کودک و نوجوان» و «تئاتر درباره کودک و نوجوان» گفت دسته دوم بیشتر برای بزرگسالان و والدین اهمیت دارد، زیرا می‌تواند شرایط حاکم بر زندگی کودک و نوجوان را از زاویه‌ای بیرونی و نمایشی پیش چشم آنان قرار دهد.

بهنام ناصح، داستان‌نویس و منتقد تئاتر، در ادامه این نشست با اشاره به دشواری‌های تولید اثر، از تلاش دو ساله گروه قدردانی کرد و گفت در بررسی بخش بازیگری باید به این نکته توجه داشت که بازیگران این نمایش نوجوان و جوان هستند و طبیعی است هنوز در مسیر پختگی و حرفه‌ای‌شدن قرار داشته باشند. او در عین حال ابراز امیدواری کرد که بسیاری از این بازیگران در آینده به هنرپیشه‌های حرفه‌ای تبدیل شوند.

ناصح با اشاره به برخی ویژگی‌های فنی و کارگردانی اثر، از جمله بعضی صحنه‌های برجسته نمایش، مهم‌ترین نقد خود را متوجه بخش درام و داستان دانست. به گفته او، در کارهای سمبلیک باید یک مابه‌ازای رئال وجود داشته باشد تا حتی اگر مخاطب لایه نمادین اثر را درک نکرد، علت و معلول‌ها در سطح روایت برای او روشن باشد. او گفت در بخش‌هایی از نمایش، برخی انگیزه‌ها برای بیننده به اندازه کافی جا نمی‌افتد.

اصغری در پاسخ به این نقد گفت بخشی از مسائل مورد اشاره در نمایش وجود داشته، اما محدودیت‌های نوشتن برای نوجوانان اجازه نداده قصه در بعضی بخش‌ها بیش از این پیش برود. او با اشاره به شخصیت دکتر در نمایش گفت در اثر چند بار به قلابی بودن این شخصیت اشاره شده و گروه درباره ماهیت خانه و ترس ساکنان از ورود به آن نیز در تمرین‌ها گفت‌وگوهای زیادی داشته است. اصغری همچنین توضیح داد که برخی موضوعات، به دلیل خط قرمزهای موجود در نوشتن برای نوجوانان، امکان طرح مستقیم نداشته‌اند.

امیرسجاد دبیریان نیز با اشاره به زیرمتن نمایش گفت این اثر جسورانه به موضوع تقابل نسل‌ها می‌پردازد. او افزود نسلی که در نمایش نماینده پدران و مادران است، همچنان با برخی خرافه‌ها درگیر است، در حالی که شخصیت دختر در مقام نماینده نسل جدید، برای مواجهه و مبارزه با این وضعیت دست به کنش می‌زند.

در بخش دیگری از نشست، داود زارع، بازیگر نمایش، درباره روند همکاری با گروه گفت بخش عمده کار در این دو سال بر عهده نرگس اصغری و بازیگران نوجوان و جوان بوده و او از مقطعی به گروه اضافه شده است. زارع همچنین اظهار کرد متن نمایش بر مبنای موضوعات روز جامعه تا حدی به‌روز و متعادل شده تا برای بازیگران و مخاطبان نوجوان قابل‌درک‌تر باشد.

او با اشاره به سه‌گانه «تئاتر برای کودکان و نوجوانان»، «تئاتر با کودکان و نوجوانان» و «تئاتر درباره کودکان و نوجوانان» گفت نمایش «پایان آن شب» هر سه ویژگی را در خود دارد؛ هم با حضور نوجوانان روی صحنه اجرا می‌شود، هم موضوع آن به نوجوانان مربوط است و هم برای مخاطب نوجوان شکل گرفته است.

زارع همچنین تأکید کرد یکی از اهداف اجرای چنین آثاری، افزایش مشارکت اجتماعی نوجوانان و تقویت احساس اثرگذاری آنان در جامعه است. به گفته او، بسیاری از مسائل این دوره سنی را می‌توان از طریق تئاتر و بدون مستقیم‌گویی با نوجوانان و والدین در میان گذاشت.

در ادامه نشست، یکی از مخاطبان درباره نقش نوجوانان در شکل‌گیری داستان پرسید. اصغری در پاسخ گفت کلیت داستان را خود او نوشته، اما در روند تکمیل متن و تمرین‌ها از ایده‌های بازیگران نیز استفاده شده است. او افزود هر جا پیشنهادی به کار کمک کرده، از آن بهره گرفته و تأثیر بازیگران بر متن را نیز پذیرفته است.

بهنام ناصح در بخش دیگری از سخنان خود خطاب به بازیگران نوجوان و جوان بر اهمیت مطالعه تأکید کرد و گفت بازیگران تئاتر نباید کتاب‌خواندن را فراموش کنند. او مطالعه رمان و نمایش‌نامه را از راه‌های مهم رسیدن به شناخت بهتر نقش و درک عمیق‌تر از درام دانست.

همچنین صادق کیانی‌مقدم، از کارشناسان کانون پرورش فکری، با اشاره به دشواری کار با نوجوانان و جذب مخاطب، گفت حتی اگر هر شب یک یا دو ردیف تماشاگر در سالن حاضر باشند، گروه به هدف خود رسیده است. او در عین حال درباره چیدمان دراماتیک خانواده‌ها در نمایش و غیبت پدرها در هر سه خانواده نکاتی را مطرح کرد و گفت حضور یک چهره پدر در یکی از خانواده‌ها می‌توانست برای مخاطب نیز کارکرد تأمل‌برانگیزتری داشته باشد.

کیانی‌مقدم همچنین افزود اگر قرار است در نمایش نیروی مثبت وجود داشته باشد، بهتر است نیروی منفی نیز در کنار آن به شکلی متوازن دیده شود تا فهم درام و موضوعات اجتماعی مطرح‌شده برای مخاطب آسان‌تر شود.

نمایش «پایان آن شب» به کارگردانی نرگس اصغری تا پایان خردادماه، از روز سه‌شنبه تا جمعه هر هفته، ساعت ۱۷ در سالن گلستان مرکز تئاتر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان روی صحنه می‌رود.

علاقه‌مندان برای تهیه بلیت این اثر می‌توانند به سایت تیوال مراجعه کنند.