معمولاً اوایل اسفندماه زمانی است که عنوان روز جهانی آب برای دوم فروردین (۲۲ مارس) اعلام می‌شود. سپس فراخوان‌ها، مسابقات، وبینارها و سمینارهایی در سراسر جهان حول موضوع اعلام شده شکل می‌گیرد. روز ملی آب در ایران، هرساله در تاریخ ۱۳ اسفند گرامی داشته می‌شود؛ اما عنوانی همسو با عنوان اعلام شده برای روز جهانی آب دارد. پیش از قطعی اینترنت در ایران که دسترسی به منابع بین‌المللی وجود داشت عنوان سال ۲۰۲۶ در سراسر جهان، «آب و برابری جنسیتی» یا به‌اختصار «آب و جنسیت» اعلان شد که تأکید آن بر نقش آب در ایجاد عدالت جنسیتی (فرصت‌های برابر برای زنان و مردان) است. در اسفند ۱۴۰۴ با شرایط ویژه جنگی که بر ایران حاکم شد برنامه‌ای برای بزرگداشت روز ملی آب برگزار نگردید. اما در دوم فروردین‌ماه ۱۴۰۵ در پیام وزیر نیرو، آرمان عدالت آبی موردتوجه قرار گرفت و بر بهره‌مندی عادلانه از آب تأکید شد. این عنوان اگرچه حاوی عبارت آب و عدالت است؛ اما معنایی متفاوت از عنوان مطرح در عرصه بین‌المللی را ارائه می‌دهد. اینکه وزارت نیرو سال‌هاست سیاست‌های بعضاً ناپایداری را تحت عنوان رفع ناترازی آب در دستور کار قرار داده قبلاً هم مورد نقد قرار گرفته است. اما با ورود به شرایط جنگی این شکل از تغییر یک عنوان جهانی و تأکید بر اقدامات بلندپروازانه نظیر بهره‌برداری از سیستم‌های آب‌شیرین‌کن که در راستای ارتقای کیفیت و کمیت آب‌رسانی مطرح شده، جای تأمل دارد.
با هدف قرارگرفتن آب‌شیرین‌کن‌ها در جنگ منطقه‌ای حاضر، اهمیت آب بعد از نفت در خاورمیانه پر رنگ شد. در حقیقت دارابودن منابع پایدار درون سرزمینی به‌عنوان برتری استراتژیک و از عوامل کلیدی تاب‌آوری در شرایط جنگی مطرح است. بر تصمیم‌گیران حوزه آب پوشیده نیست که بارندگی‌های اخیر در کشور هم نتوانسته به شکل قابل‌قبولی کسری منابع آبی که حاصل از خشکسالی‌های پیاپی و عدم مدیریت متناسب را جبران کند. اما در عمل هیچ برنامه‌ریزی پدافندی‌ای برای کنترل مصرف در این مدت معرفی نشده است. ما در دوران جنگ رمضان شاهد اجرای سنت خانه‌تکانی در منازل با مصرف بالای آب، کاشت گیاهان آب بر در فضای سبز شهری و تداوم کاشت گیاهان آب‌بر در بخش کشاورزی بودیم که اتکای آنها به بارش‌های خوب بهاره بوده است. از سوی دیگر مکرراً بر تداوم و جاری بودن پروژه‌های عمرانی تأکید می‌شود. پروژه‌هایی که به نظر می‌رسد با تغییرات پیش‌آمده نیازمند بازبینی سریع باشند. اگرچه تلاش‌های متولیان و بدنه کارشناسی و اجرایی صنعت آب ایران در تداوم آب‌رسانی و رفع سریع نواقص و آسیب‌های جنگ در سیستم‌های توزیع آب ستودنی است، اما برنامه‌ریزی در جهت کنترل مصرف و بازچرخانی آب خصوصاً در مصارف شرب و بهداشت یک ضرورت برای گذار از زمان جنگ است. همبستگی جدید در جامعه حول محور حفظ وطن می‌توانست دست‌مایه خوبی برای آغاز تغییر در الگوواره‌ها و عادت‌های مصرف باشد که موردتوجه قرار نگرفته است. وزارت نیرو عمدتاً از بخش مدیریت مصرف که نیازمند شناخت از ابعاد اجتماعی آب و مشارکت همه گروداران است با کلی‌گویی و بدون برنامه مشخص عبور می‌کند و در عوض بر عناوین عدالت در توزیع آب، رفع ناترازی و توسعه متوازن تأکید دارد. نمونه‌ای از این اهداف، توسعه در فلات مرکزی کم‌آب است که علی‌رغم هزینه بالای تأمین آب و بعضاً عدم رعایت منافع مبدأ و مسیر در طرح‌های انتقال آب، نه‌تنها متوازن نبوده؛ بلکه به لحاظ جغرافیایی هم آن‌طور که تصور می‌شد از گزند دشمن در امان نمانده است.
به‌عنوان شعار جهانی سال ۲۰۲۶ بازگردیم و ببینیم که از چه زوایایی می‌توان در ایران به نقش آب در ایجاد عدالت جنسیتی پرداخت؟ زنان در جوامع سنتی روستایی و عشایری که دسترسی به منابع آبی پایدار ندارند، زمان زیادی را صرف تأمین آب از چشمه، چاه و رودخانه می‌کنند. شاید تصور کنید که در مناطق روستایی ایران غالباً لوله‌کشی آب بهداشتی وجود دارد. اما در فصول گرم سال حتی در روستاهای استان‌های پرآب کوهستان زاگرس ساعت‌های قطعی آب زیاد است و گاهی آب‌رسانی به روستاها با تانکر انجام می‌شود. در این صورت مدیریت آب در خانه مسئله جدی‌ای می‌شود که بر عهده زنان است. آنها همچنین نحوه استفاده از آب را به نسل بعدی و فرزندان خود آموزش می‌دهند. زنان در نقش معلم در سیستم آموزشی ایران جایگاه خوبی کسب کرده و عموماً در آموزش برای آب شیوه‌های اثرگذاری ارائه می‌دهند. اما آنها دررابطه‌با آب می‌توانند نقش‌های دیگری هم داشته باشند که کمتر موردتوجه قرار می‌گیرد. غالباً زنان در مدیریت و تقسیم آب در کشاورزی عقب نگه داشته می‌شوند و در تصمیم‌گیری‌ها دخالت داده نمی‌شوند که در نتیجه مهارت‌های راهبری، مذاکره و حل تعارضات در آنها تقویت نمی‌شود؛ اما این مهارت‌ها در ذات و فطرت زنان نهفته است. در جوامع محلی‌ای که زنان در کنار مردان در مدیریت آب در کشاورزی سهم دارند، اختلافات در سطح خفیف‌تری حل‌وفصل می‌شود چرا که زنان با کهن‌الگوهایی که در ذهن دارند می‌دانند که چطور منابع محدود را بین فرزندان خود تقسیم کنند و می‌توانند از این دانش دیرین در مدیریت منابع شکننده آب بهره بگیرند. زنان در ایران به‌عنوان کارشناسان و مدیران صنعت آب و در سطوح بالای تصمیم‌گیری هم نقش دارند، اما هنوز به طور کامل برای نقش‌آفرینی مؤثر از ظرفیت آنها استفاده نمی‌شود. به‌عنوان‌مثال در زمان جنگ با اولویت قرارگرفتن خانواده و کودکان، از زنان شاغل در حوزه آب (خصوصاً در تهران) خواسته شده که به‌صورت دورکاری به فعالیت خود ادامه بدهند. این امر در نگاه نخست به نظر مطلوب می‌رسد؛ اما از اثرات منفی آن، دورماندن زنان از فرصت‌های تصمیم‌گیری و اجرایی در شرایط بحران است. زنان باقابلیت خوب در نگاه چندوجهی به مسائل، دقت و تیزبینی و همچنین حس همدلی و شفقت قادر هستند که منافع گروداران مختلف را درک کنند و همچنین به اولویت‌ها و نیازهای ویژه کودکان، زنان و سالمندان آگاه هستند. این ظرفیتی است که در شرایط بحرانی می‌تواند به تصمیم‌گیری درست کمک کند. اما باوجود محدودیت‌های نهادهای حمایتی از سالمندان، تعطیلی مکرر و طولانی‌مدت مدارس، در کنار عدم موفقیت سامانه‌های آموزشی برخط، فشار مضاعفی بر زنان ایجاد می‌شود که آنان را از فرصت‌های مشارکت در سطوح مدیریتی باز می‌دارد. متأسفانه در شرایط قطعی اینترنت و عدم ارتباط با سایر کشورها، برنامه‌هایی که می‌توانست به‌صورت مشترک با زنان فعال منطقه و سایر نقاط جهان صورت گیرد به مرحله برنامه‌ریزی هم نرسید. به‌علاوه نام‌گذاری‌ای که از جانب وزارت نیرو اعلام گردید موید آن است که عزمی برای پرداختن به آب و عدالت جنسیتی در سال جاری وجود نداشته و سکان این وزارتخانه همچنان در جهت آب‌رسانی هر چه بیشتر می‌چرخد.