کتاب «چرخ خیاطی» نه‌تنها به‌عنوان یک خود‌زندگینامه، بلکه به‌عنوان شاهدی بر امیدی است که در دل تاریکی‌های مهاجرت، چالش‌های بی‌پایان و ناملایمات سیاسی زنده مانده است.

«چرخ خیاطی» نوشته «سامی نوری»، طراح مد و نویسنده متولد افغانستان، به‌تازگی منتشر شده است؛ اثری روایت‌محور که با تکیه بر تجربه‌های زیسته نویسنده، به بازخوانی مفاهیمی چون زندگی، مهاجرت، هویت و خلاقیت فردی می‌پردازد. این کتاب تلاش می‌کند از خلال خاطره‌ها و روایت‌های شخصی، تصویری انسانی و ملموس از زیستن در میان مرزها و دگرکونی‌ها ارائه دهد؛ تصویری که نه صرفاً گزارش‌گونه است و نه کاملاً داستانی، بلکه در مرز میان تجربه و روایت حرکت می‌کند.

سامی نوری که بیشتر به‌عنوان یک طرح مد شناخته می‌شود، در این کتاب وجهی دیگر از فعالیت حرفه‌ای و فکری خود را به نمایش گذاشته است. او در «چرخ خیاطی» به گذشته، مسیر زندگی و نقاط عطفی باز‌می‌گردد که نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری نگاه و هویت شخصی‌اش داشته‌اند. نوری در این اثر، چرخ خیاطی را به‌مثابه نمادی از کار، تداوم، خلق و بازسازی معنا می‌کند؛ نمادی که لایه‌های مختلف متن تکرار می‌شود و به پیوند میان زیست فردی و خلاقیت هنری معنا می‌بخشد.

زبان کتاب ساده، روان و دور از پیچیدگی‌های مرسوم ادبیات نظری است و همین ویژگی باعث شده است «چرخ خیاطی» برای طیف گسترده‌ای از مخاطبان قابل‌خواندن باشد. نویسنده با پرهیز از اغراق و شعار، تجربه‌های شخصی خود را روایت می‌کند و اجازه می‌دهد خواننده از خلال جزئیات زندگی روزمره، به درکی نزدیک‌تر از مسائل کلان‌تری چون مهاجرت، از‌دست‌دادن، تطبیق با محیط جدید و تلاش برای حفظ هویت برسد.

«چرخ خیاطی» را می‌توان تلاشی برای ثبت بخشی از حافظه فردی و جمعی دانست؛  روایتی که از دل زندگی یک طراح مد برآمده، اما‌ فراتر از یک زندگی شخصی می‌رود و به تجربه‌ای مشترک برای بسیاری از خوانندگان بدل می‌شود. انتشار این کتاب، گامی تازه در مسیر فعالیت‌های سامی نوری به شمار می‌آید و نشان می‌دهد او علاوه‌بر عرصه طراحی، به روایت و بازگویی تجربه انسانی نیز توجهی دارد.

در ادامه این روایت شخصی، سامی نوری در «چرخ خیاطی» با تکیه بر جزئیات زندگی روزمره، تلاش می‌کند تجربه زیسته خود را به زبانی قابل‌لمس برای خواننده تبدیل کند. کتاب بیش از آنکه به‌دنبال بازسازی یک خط داستانی منسجم باشد، بر لحظه‌ها، خاطره‌ها و نشانه‌هایی مکث می‌کند که در شکل‌گیری هویت فردی نویسنده نقش داشته‌اند. نوری در بخش‌هایی از کتاب، چرخ خیاطی را به‌عنوان عنصری ثابت در زندگی خود معرفی می‌کند؛ ابزاری که هم‌زمان یادآور کار، بقا و خلاقیت است و در بزنگاه‌های مختلف زندگی، حضوری پررنگ دارد.

او در جایی از کتاب می‌نویسد «چرخ خیاطی برایش تنها یک وسیله نبوده، بلکه راهی برای ایستادن روی پاهای خود و ادامه دادن، حتی زمانی که همه‌چیز از هم گسسته به نظر می‌رسید». چنین جملاتی نشان می‌دهد نویسنده چگونه از اشیای ساده و تجربه‌های شخصی، مفاهیمی گسترده‌تر می‌سازد و آنها را به روایت زندگی پیوند می‌زند. مهاجرت، تغییر زیست جهان و مواجهه با محیط‌های تازه، از محورهای تکرار شنونده کتاب است؛ اما نوری این مفاهیم را نه از زاویه تحلیل اجتماعی، بلکه از منظر تجربه فردی و زیسته روایت می‌کند.

نثر کتاب موجز و بی‌تکلف است و نویسنده آگاهانه از زیاده‌گویی پرهیز می‌کند. همین ویژگی باعث شده است روایت‌ها حالتی صمیمی و مستند‌گونه پیدا کنند. خواننده با متنی روبه‌روست که تلاش نمی‌کند قضاوت کند یا نتیجه‌گیری‌های قطعی ارائه دهد، بلکه امکان هم ذات پنداری را فراهم می‌آورد.

«چرخ خیاطی» در مجموع تصویری از زندگی فردی است که میان حرفه، خاطره و هویت در رفت‌وآمد است و می‌کوشد از دل تجربه شخصی، روایتی قابل‌تأمل به مخاطب امروزی ارائه دهد.

در مجموع «چرخ خیاطی» را می‌توان اثری دانست که در سکوت و بی‌ادعایی پیش می‌رود و همین ویژگی، آن را از بسیاری از روایت‌های پرهیاهوی معاصر متمایز می‌کند. کتاب تلاش نمی‌کند خواننده را با مفاهیم بزرگ و نتیجه‌گیری‌های ازپیش‌ساخته‌ مواجه کند، بلکه با تکیه بر روایت‌های خرد و تجربه‌های فردی، فضایی برای تأمل فراهم می‌آورد. این شیوه روایت، مخاطب را به مشارکت دعوت می‌کند و او را وادار می‌سازد میان سطرها، معنای شخصی خود را جست‌و‌جو کند.

سامی نوری به‌عنوان فردی که سال‌ها در عرصه طراحی و کار خلاقه فعالیت داشته، در این اثر نشان می‌دهد خلاقیت تنها به تولید اثر هنری محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند به شیوه‌ای برای زیستن و مواجه با دشواری‌ها بدل شود. «چرخ خیاطی» از این منظر، کتابی درباره سازگاری، پایداری و یافتن معنا در شرایط ناپایدار است؛ بی‌ آنکه این مفاهیم را به‌شکل مستقیم و شعاری مطرح کند.

این کتاب همچنین به‌عنوان نمونه‌ای از ادبیات روایت‌محور معاصر، جایگاه قابل‌توجهی دارد؛ چراکه تجربه‌ای شخصی را به‌شکلی بیان می‌کند که امکان خوانش‌های متنوع را فراهم می‌آورد. خواننده می‌تواند بسته به پیش‌زمینه و تجربه زیسته خود، با لایه‌های مختلف متن ارتباط برقرار کند؛ از سطحی‌ترین خاطره‌ها تا تأمل‌های عمیق‌تر درباره مسیر زندگی و انتخاب‌ها.

«چرخ خیاطی» بیش از آنکه پاسخی قطعی ارائه دهد، پرسش‌هایی آرام اما ماندگار در ذهن مخاطب باقی می‌گذارد.

نام کتاب: چرخ خیاطی

نویسنده: سامی نوری و اولیویا کارام

مترجم: فرهمند بزرگمهر

سال چاپ: ۱۴۰۴

تعداد صفحات: ۲۰۴

قیمت: ۲۸۴

ناشر: آناپنا