مشاهیر یک شهر سرمایه‌های فرهنگی و اصلی آن شهر هستند که در حوزه‌های مختلف علم، ادب، هنر، سیاست و… فعالیت می‌کنند، اما نکته مهم این است که مسئولیت شهر در درجه اول برعهده چه کسی است؟ در دوران جدید این مسئولیت از طرف مردم به شهرداری سپرده می‌شود. شهرداری فقط مسئول خدمات شهری، عمران و ساخت‌وساز نیست، بلکه مدیریت فرهنگی شهر و تمام سرمایه‌های فرهنگی آن نیز به نمایندگی از مردم برعهده اوست. بنابراین، روالی معمول در سطح جهان وجود دارد که شهرداری فضاهای مرتبط با مشاهیر را تملک و به‌نام آن افراد موزه‌ دایر می‌کند. در تهران نیز در برخی ادوار، خانه‌موزه‌هایی برای مرحوم انتظامی، شهید مطهری، شهید بهشتی، مرحوم شریعتی و… ایجاد شد که یکی از بهترین آنها خانه‌موزه سیمین و جلال است.

این کار به طرق دیگری نیز اتفاق می‌افتد. یکی از قدیمی‌ترین خانه‌موزه‌های ایران که مظلوم واقع شده، خانه ابوالحسن صبا است. جدای از وزارت وقت فرهنگ و هنر، همسر ایشان، خانم منتخب اسفندیاری، بیشترین فداکاری را انجام و خانه را در اختیار قرار داد تا به موزه تبدیل شود، اما در بسیاری موارد به‌دلایل مختلف این اتفاق نمی‌افتد؛ چراکه ممکن است خانواده این افراد از نظر اقتصادی در وضعیتی نباشند که بخواهند خانه خود را به شهرداری هدیه یا در اختیار شهرداری قرار دهند که نمونه‌اش را درباره خانه احمد محمود می‌بینیم. 

باید در نظر داشت این امر منافاتی با اهمیت ثبت ملی مکان ندارد؛ ثبت ملی تضمین می‌کند که نه‌تنها خود بنا مورد تعدی قرار نگیرد، بلکه حریم آن نیز حفظ شود. بنابراین، هم مسئولان میراث‌فرهنگی و هم مدیریت شهری باید به این موضوع توجه کنند.

باید دانست مسئولیت حفاظت از میراث‌فرهنگی تنها برعهده شهرداری نیست. نهادهای دیگر نیز مسئولیت‌هایی دارند. برای مثال میراث مدارس برعهده آموزش‌وپرورش است، میراث بیمارستان‌ها و مراکز پزشکی برعهده وزارت بهداشت و میراث نویسندگان برعهده معاونت کتاب و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد است. همچنین، نهادهای غیردولتی مانند کانون نویسندگان نیز باید این موضوع را رصد و پیگیری کنند. بنابراین، ابتدا شهرداری و سپس مجموعه‌های دیگر دولتی و غیردولتی باید به این مسئله توجه داشته باشند. اما برای مثال، بیمارستان امیراعلم جزو میراث دانشگاه تهران است و پشتیبانی علمی و اقتصادی دارد، اما می‌بینیم سنگ قبر امیراعلم در ابن‌بابویه شکسته است.

گاهی هم مشاهیر خود برای خود بنیادی تشکیل می‌دهند که گروه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی را حول میراث خود جمع می‌کند، مانند بنیاد نوبل که خانه‌های نوبل را مدیریت می‌کند. این حق بنیادهاست که نسبت به موضوع خود پیگیری داشته باشند. برای مثال بنیادی برای احمد محمود می‌توانست شکل بگیرد و موزه او را دایر کند، اما این اتفاق نیفتاد.

در دنیا نیز بنیادها، دانشگاه‌ها و نهادهای علمی و عمومی نسبت به مشاهیر خودشان مانند واتیکان که مسئول مشاهیر کلیسای کاتولیک است، این کار را انجام می‌دهند. هر کدام در جایگاه خود عمل می‌کنند، اما همه این اقدامات زیرمجموعه شهر هستند و در رأس آن، شهرداری قرار دارد و مدیریت کلی برعهده اوست.