«سیروس پرهام»، از نخستین ویراستاران ایران، درگذشت

میراث‌دار واژه‌ها





میراث‌دار واژه‌ها

۲۴ شهریور ۱۴۰۴، ۱۸:۴۵

|پیام ما| مترجم، ویراستار، منتقد ادبی، هنرشناس، فرش‌شناس و از بنیانگذاران سازمان اسناد ملی ایران، مجموعه عناوینی است که بعد از نام «سیروس پرهام»، در کنار هم می‌‌آیند. او که به‌عنوان یکی از ستون‌های فرهنگ و هنر ایران شناخته می‌شد، به‌دلیل کهولت سن و در ۹۷سالگی روز ۲۴ شهریور برای همیشه چشم از جهان فروبست.

پرهام سوم بهمن‌ماه ۱۳۰۷ در شیراز متولد شد. مدرک لیسانس خود را در سال ۱۳۳۰ از دانشگاه تهران و دکتری را در سال ۱۳۳۳ از دانشگاه برکلی در رشته علوم سیاسی گرفته و در زمره کسانی بود که برای نخستین‌بار در ایران، نقد ادبیِ غربی را به کار بست

او از سال ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۰ به‌عنوان نویسنده در روزنامه «تهران‌ژورنال» فعالیت داشت و سپس برای یک سال سردبیر همین روزنامه شد. در سال‌های ۱۳۴۳ تا ۱۳۴۹ به‌عنوان کارشناس بایگانی‌های راکد در وزارتخانه‌ها مشغول به کار شد و از طراحان اصلی ایجاد آرشیو ملی ایران بود. برای تخصص در حوزه آرشیو، مدتی در آرشیوهای انگلستان و آمریکا آموزش دید.

در کنار «ایرج افشار»، بررسی‌هایی درباره مشکل انباشت اوراق زائد در ادارات انجام داد و برای رفع این مشکل، طرح‌هایی را تهیه کردند. با وجود تلاش‌های اولیه برای تصویب قانونی برای امحای اوراق بی‌ارزش، این طرح‌ها در ابتدا به نتیجه نرسیدند.

از سال ۱۳۴۲، پرهام و افشار مطالعات خود را برای تأسیس آرشیو ملی ادامه دادند و در سال ۱۳۴۳ طرحی به هیئت دولت ارائه کردند که تصویب شد، اما اجرایی نشد. سپس در سال ۱۳۴۴، طرح جامع‌تری تهیه کردند که شامل اهداف، وظایف و ساختار آرشیو ملی و روش امحای اسناد زائد بود. آنها همچنین مطالعه‌ای تطبیقی روی آرشیو کشورهای مختلف انجام دادند.

درنهایت، با پیگیری‌های پرهام و فشار برخی وزارتخانه‌ها، قانون تأسیس سازمان اسناد ملی ایران در سال ۱۳۴۹ به تصویب مجلس رسید.

پس‌ازآن، پرهام اولین رئیس این سازمان شد و از جمله اقدامات مهم او شناسایی اسناد کاخ گلستان بود. او تا سال ۱۳۵۹ ریاست این سازمان را برعهده داشت و هم‌زمان عضو هیئت‌مدیره موزه فرش ایران و معاون دبیرکل سازمان امور اداری و استخدامی نیز بود. او در بهمن ۱۳۵۹ از فعالیت‌های دولتی بازنشسته شد.

در سال ۱۳۹۹ پانصد و نود و چهارمین شب از شب‌های بخارا که به بزرگداشت سیروس پرهام اختصاص داشت، به‌صورت مجازی برگزار شد. «ایرج پارسی‌نژاد» در این نشست درباره پرهام گفته بود تا پیش از اقدام پرهام در راستای حفظ و نگهداری اسناد ملی، موضوع اهمیت حفظ این اوراق برای مسئولان امر مطرح نبود و از آنها برای سوخت استفاده می‌شد، که با همت سیروس پرهام این مرکز راه‌اندازی شد و آرشیو ملی در ایران پدید آمد.

پرهام از نخستین ویراستاران ایرانی و اولین ویراستار مؤسسه انتشارات فرانکلین (علمی و فرهنگی امروز) بود. او با همراهی افرادی همچون «منوچهر انور»، «کریم امامی» و «نجف دریابندری» علم ویرایش را توسعه و ترویج داد. او در یکشنبه، ۹ آبان ۱۳۹۵، به‌همراه «مهدی قنواتی» و «مهناز مقدسی» انجمن صنفی ویراستاران را تأسیس کردند.

از آثار سیروس پرهام می‌توان به «رئالیسم و ضدرئالیسم در ادبیات»، «کتاب‌هایی که دنیا را تغییر دادند»(ویراستار)، «دستباف‌های عشایری و روستایی فارس» (با همکاری «سیاوش آزادی»)، «شاهکارهای فرش‌بافی فارس»، «گزیده اشعار والت ویتمن» و «ای آنکه اکنون مرا در دست داری» اشاره کرد.

همچنین، در سال ۹۹ انتشارات علمی و فرهنگی مجموعه کاملی از یادداشت‌های سیروس پرهام را در کتابی با عنوان «همگام با زمانه» منتشر کرد. او که در هنرشناسی نیز دستی داشت، سرویراستاری مجموعه ۱۵جلدی «سیری در هنر ایران» نوشته «آرتور اپهم پوپ» و همسرش «فیلیس اکرمن» را در انتشارات علمی و فرهنگی برعهده داشته است.

همسر پرهام در گفت‌وگو با ایبنا گفته است براساس وصیت آن مرحوم، پیکرش در صحن امامزاده طاهر کرج آرام خواهد گرفت.

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

آخرین نفس‌های دونلی

روایت زندگی و میراث «شیرمحمد اسپندار»، نوازنده پیشکسوت موسیقی بلوچستان

آخرین نفس‌های دونلی

از خاک به کاغــــــذ

نگاهی به کتاب‌ها و اندیشه‌های «اسماعیل یغمایی»، باستان‌شناس

از خاک به کاغــــــذ

بی‌مهری به آخرین مدافع تپه‌حصار

نگاهی به فعالیت‌های «اسماعیل یغمایی»، باستان‌شناسی که به‌خاطر دفاع از میراث فرهنگی کنار گذاشته شد

بی‌مهری به آخرین مدافع تپه‌حصار

هبــــوط خیـــــــال

تأملی بر «قالی ضد جنگ»

هبــــوط خیـــــــال

چرا برای ترسیدن پول می‌دهیم؟

نگاهی به منطق لذت در داستان‌ها و فیلم‌های ژانر وحشت

چرا برای ترسیدن پول می‌دهیم؟

رهایــــــی از بند با کتاب

گفت‌وگو با «محمدرضا معمارصادقی» درباره پویش جمع‌آوری کتاب برای زندان‌ها

رهایــــــی از بند با کتاب

پس از رنج گشایش در راه است

گفت‌گو با شمس لنگرودی به بهانه انتشار کتاب «صبور مثل بذر زمستان»

پس از رنج گشایش در راه است

یک قرن تیتر و خاطره

در شادباشِ صدمین سالروز انتشار «روزنامۀ اطلاعات»

یک قرن تیتر و خاطره

حقیقت جهان را نباید از کودک پنهان کرد

«احمد اکبرپور» در گفت‌وگو با «پیام ما» از ادبیات کودک و ضرورت توجه به آثار تألیفی می‌گوید

حقیقت جهان را نباید از کودک پنهان کرد

هم‌آوازی کلمات و قدم‌ها

هم‌آوازی کلمات و قدم‌ها