شش گزاره اشتباه درباره فیلم گوزن زرد

در یکی‌دو روز اخیر فیلمی از ذبح چند گوزن زرد در یک مراسم عزاداری به‌سرعت در حال پخش شدن در شبکه‌های اجتماعی است. در متن زیر این فیلم نوشته شده «استفاده از گوزن زرد ایرانی، گوزن کمیاب و شکارممنوع ساکن جنگل‌های دز در روستای بیت علویه برای مراسم اربعین!!! سازمان محیط‌زیست خوزستان در خواب» این جمله چند گزاره اشتباه را بیان می‌کند؛ گوزن‌هایی که در فیلم دیده می‌شوند، گوزن زرد ایرانی نیستند، مراسم عزاداری در ایران نیست و در آخر، ویدئو جدید نیست.

یک) اغلب جمعیت گوزن‌های زرد ایرانی در کشورمان در محیط‌های فنس‌کشی‌شده نگهداری می‌شوند و تنها بخش اندکی از این جمعیت در پارک ملی دز رهاسازی‌شده و دسترسی به آنها بسیار دشوار است. دسترسی به گونه وحشی و شکار آن آسان نیست، چه رسد به زنده‌گیری. به‌علاوه، پارک ملی «دز» پاسگاه محیطبانی دارد و محیطبان از آن حفاظت می‌کند. همچنین مردم محلی هم دغدغه حفاظت از این گونه را دارند. مجموع اینها باعث می‌‌شود که مقوله زنده‌گیری منتفی باشد.

دو) سایت‌های تکثیر گوزن زرد در ایران توسط نگهبان یا محیطبان حفاظت می‌شوند و به‌واسطه پایش، برداشت گوزن از آنها امکان ندارد. حتی ما برای زنده‌گیری گوزن از یک سایت و انتقال آن به سایت دیگر و یا رهاسازی، روزها،‌ هفته‌ها و گاه ماه‌ها منتظر می‌مانیم. ازاین‌رو، بعید به‌نظر می‌رسد به این راحتی برداشتی از این سایت‌ها صورت بگیرد و بعد هم در ملأعام گوزن را ذبح کنند.

سه) حتی اگر آنقدر بدبین هستید که تصورتان این است که برداشت از طبیعت و سایت‌های تکثیر ممکن است صورت گرفته باشد،‌ گزاره سومی وجود دارد که آن را باطل می‌کند،‌ اینکه این گوزن‌ها اصلاً گوزن زرد ایرانی نیستند. گوزن زرد قبلا دو زیرگونه اروپایی و ایرانی داشت که اکنون هر کدام یک گونه جدید هستند و به‌لحاظ ظاهری تفاوت‌هایی با هم دارند. شاخ‌های گوزن زرد ایرانی و اروپایی متفاوت است. از نظر جثه گوزن زرد ایرانی بزرگتر است، الگوی خال‌های آنها مشابه نیست‌، تعداد خال‌های گوزن زرد اروپایی بیشتر و رنگ بدنش معمولاً روشن‌‌تر است (البته این موضوع در فصل‌های مختلف فرق دارد)، لک سیاهی در کفل گوزن زرد اروپایی وجود دارد که گوزن زرد ایرانی آن را ندارد یا بسیار کمرنگ است. بنابراین، آنچه در فیلم دیده می‌شود گوزن زرد اروپایی است که بحث درباره چگونگی انتقال آن را هم منتفی می‌کند.

چهار) گوزن زرد اروپایی در مراکز پرورش در کشورهای مختلف برای تأمین گوشت تکثیر می‌شود. این مراکز دارای مجوز هستند و برداشت  از آنها قانونی است. البته درباره این حسینیه،‌ داده‌ای منتشر نشده که گوزن‌ها را از کجا تهیه کرده‌اند.

پنج) محلی که این ذبح انجام شده، ایران نیست و به حسینیه‌ای در کشور عراق مربوط می‌شود.

شش) فیلم قدیمی است و به مراسم امسال ارتباطی ندارد.

انتشار گسترده این فیلم در شبکه‌های اجتماعی مسائلی را ایجاد می‌کند. اول اینکه مردمی که علاقه‌مند هستند اخبار حیات‌وحش و محیط‌زیست را پیگیری کنند، چطور بتوانند آنها را صحت‌سنجی کنند. دوم، نشر بدون تحقیق این موارد چه تبعاتی دارد؟ زمانی که خبرهایی ازاین‌دست به‌سرعت و بدون لحظه‌ای تأمل پخش می‌شوند، هجمه‌هایی به سازمان حفاظت محیط‌زیست و ادارات کل استان مربوطه وارد می‌شود. اما کسی که بیش از همه در این میانه آسیب می‌بیند، محیطبان پارک ملی دز است. در این گرما و وضعیت بد او در خط مقدم حفاظت است،‌ همکارش چندی پیش شهید شده و حالا باید با این تردید از سوی مردم هم مواجه شود که در بهترین حالت کارش را درست انجام نداده است. طبیعی است که محیطبان از اینکه بقیه فکر می‌کنند در امر حفاظت خیانت کرده،‌ از کارش دلسرد شود. از‌این‌رو، وظیفه سازمان حفاظت محیط‌زیست و کارشناسان این است که اخبار را بهتر رصد کنند و در اولین فرصت به آن واکنش نشان دهند. در کنار آن، مردم هم نباید هر آنچه را که در شبکه‌های اجتماعی می‌بینند، باور کنند. اصولاً امکان بروز چنین فاجعه‌ای در رابطه با گوزن زرد در کشور امکانپذیر نیست؛ اینکه کسی از آن خبردار نشده و با آن برخورد نشده باشد و کارشناسان هم درباره‌اش سکوت کرده باشند. من امیدوارم مردم راجع‌به آنچه می‌بینند، بیشتر تأمل کنند و درنهایت، تا مطمئن نشده‌‌اند، آن را بازنشر ندهند.