وزیر جهادکشاورزی می‌گوید تحقق امنیت غذایی نیازمند هماهنگی همه بخش‌‌‌های صنعت کشاورزی است و فضای همدلی و همکاری، وحدت و انسجام ملی میان همه بخش‌‌‌ها و زیربخش‌‌‌ها برای تحقق امنیت غذایی در کشور شکل گرفته است.

براساس آنچه پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت جهادکشاورزی اعلام کرده است، «غلامرضا نوری قزلجه» در جلسه شورای معاونان و مدیران وزارت جهادکشاورزی گفت: «امروز در تأمین و توزیع کالا در سطح کشور هیچ تفاوتی با ۱۰ روز قبل و دو هفته پیش دیده نمی‌شود، کالاهای اساسی به‌وفور و حتی بیش از حد نیاز وجود دارد. در سفرهای استانی هفته گذشته و نظارت‌‌‌های ستادی و میدانی از شهرهای مسافرپذیر در هیچ جایی با نبود و کمبود کالا مواجه نشدیم، البته شلوغی نانوایی‌‌‌ها به‌دلیل افزایش ظرفیت و جمعیت در این شهرها بود؛ طبیعی است وقتی جمعیت دوبرابر می‌شود، صف تشکیل و تولید و عرضه کمی با مشکل مواجه شود.»

همدلی در جنگ

به‌گفته او، در این شرایط هیچ‌‌‌کس دنبال فرصتی برای سوءاستفاده نیست که اتفاق بسیار ارزشمندی است: «با هماهنگی و اقدامات فوری اجازه ندادیم آرد در شهرهای مسافرپذیر تمام یا نانوایی‌‌‌ها تعطیل شود و مشکل به‌سرعت برطرف شد.»

نوری توضیح داده است: «در مناطقی که انبارها نزدیک محل‌‌‌های حمله دشمن بود، امکان برداشت کالا وجود نداشت، ولی در ظرف کمتر از شش ساعت کالا از استان‌‌‌های همجوار تأمین و ارسال شد. همدلی و هم‌‌‌افزایی ایجادشده در کشور، دلنشین، وصف‌‌‌ناپذیر و غیرمنتظره است. خوشبختانه فضای همکاری، وحدت و انسجام ملی میان بازرگانان، تجار و بنکداران و مغازه‌‌‌داران و بخش حمل‌‌‌ونقل در همه زیربخش‌‌‌ها شکل گرفته است. تحقق امنیت غذایی نیازمند تلاش و فعالیت همه بخش‌‌‌ها و زیربخش‌‌‌های صنعت کشاورزی است. با تکیه بر انسجام ملی می‌توان از این بحران تحمیلی دشمن هم عبور کرد.»

به‌نظر می‌رسد جابه‌جایی بار جمعیتی قابل‌توجه از تهران به استان‌های شمالی کشور، مشکلاتی را ایجاد کرده بود. در یک نمونه، بررسی‌های میدانی «پیام‌ما» نشان می‌دهد در برخی شهرهای استان مازندران در توزیع اقلامی مانند روغن حتی در شهرهایی مانند ساری و بهشهر که کارخانه‌های بزرگ تولید روغن دارند نیز چالش‌هایی وجود داشت. همچنین، نان به یکی از اقلامی تبدیل شده بود که تولید و فروش آن به‌شدت با مشکل همراه بود. بااین‌حال، بررسی‌های میدانی «پیام ‌ما» از نانوایی‌ها و فروشگاه‌های اقلام خوراکی در همین شهرها نشان می‌دهد هیچ‌گونه درگیری، نه میان مردم و نه میان دولت و مردم، برای تأمین این اقلام پیش نیامده است. البته، در استانی مانند گلستان، یکی از قطب‌های تولید طیور کشور، قیمت گوشت مرغ با افزایش همراه بود، گرچه کمبودی در توزیع این کالا وجود نداشت.

آغاز سفارش روغن

در مورد اقلامی مانند روغن، در تاریخ ۲ تیر، معاونت بازرگانی وزارت جهادکشاورزی با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد: «ثبت سفارش روغن خام و دانه‌های روغنی از تاریخ ۳ تیر ۱۴۰۴ از محل سهمیه تابستانی استانی امکان‌پذیر شده است.» در این اطلاعیه که در وب‌سایت اطلاع‌رسانی وزارت جهادکشاورزی منتشر شده، آمده است: «واردکنندگان و بازرگانان می‌توانند برای ثبت سفارش روغن خام و دانه‌های روغنی از تاریخ 3 تیر 1404 اقدام کنند. مراحل ثبت سفارش سیستمی است و اعتبار آن سه ماه خواهد بود.»

در مورد گوشت قرمز و مرغ نیز  که گزارش‌هایی از کمبود آن در تهران وجود داشت (با وجود جابه‌جایی بخش قابل‌توجهی از جمعیت) وزیر جهادکشاورزی روز گذشته شخصاً نحوه تأمین و توزیع گوشت قرمز و مرغ در تهران و چالش‌ها و موانع آن را بررسی و دستورات لازم را برای رفع آنها صادر کرد.

حالا و بعد از گذشت ۱۲ روز از تحمیل جنگ به ایران به‌نظر می‌رسد ثبات نسبی بر بازار کالاهای اساسی حاکم است. این ثبات را نه‌فقط دولت بلکه اصناف مرتبط با تأمین یا فروش این کالاها تأیید می‌کنند. صبح دیروز رئیس اتحادیه صنف سوپرمارکت و مواد پروتئینی تهران به «پیام‌ ما» گفت: هیچ افزایش قیمتی در این صنف اتفاق نیفتاده است و اگر شهروندان شاهد چنین اتفاقی بودند، بی‌شک تخلفی است که درصورت گزارش، پیگیری می‌شود: «از شهروندان می‌خواهیم چنانچه تخلفی مشاهده کردند، به سایت اتحادیه و تعزیرات اطلاع‌رسانی کنند تا برخوردهای لازم صورت بگیرد. بی‌شک درصورت افزایش قیمت از طریق مراجع مخصوصاً اتحادیه این موضوع اطلاع‌رسانی می‌شد.»

دغدغه‌ای نیست

«شاهرخ شریفی»، رئیس اتحادیه صنف سوپرمارکت و مواد پروتئینی تهران، تاکید می‌کند که شهروندان در تأمین کالاهای مورد نیاز خود مطلقاً دغدغه‌ای نداشته باشند: «واحدهای صنفی پایتخت از آغاز تعرضات و حملات رژیم صهیونیستی به کشورمان مثل همیشه و تا به امروز مشغول به کار بوده‌اند؛ هیچ معضلی در تأمین کالاهای اساسی وجود ندارد و قیمت‌ها افزایشی نداشته است. خوشبختانه واحدهای صنفی در روزهای سخت همراه بوده‌اند و از تأمین کالاهای و مواد غذایی مورد نیاز، دریغ نکرده‌اند.»

با وجود اینکه تهران متحمل بیشترین حملات و خسارات در جنگ تحمیلی از سوی رژیم اشغالگر شده بود، اما سایر استان‌ها نیز نه از حملات بی‌نصیب بودند و نه از متحمل شدن پیامدهای آن. اما به‌نظر می‌رسد شرایط در همه استان‌های کشور از نظر تأمین کالاهای اساسی در ثبات به‌سر می‌برند.

رئیس مرکز توسعه مکانیزاسیون و صنایع کشاورزی کشور نیز می‌گوید: «بیش از ۱۶ هزار واحد صنایع تبدیلی و غذایی با جذب ۱۰۵ میلیون تن ماده خام در شرایط حساس و خطیر کنونی با احساس مسئولیت بالا مشغول به فعالیت هستند.»

به‌گفته «کریم ذوالفقاری» کارخانه‌های صنایع کشاورزی کشور برای پاسخگویی به نیاز مردم، بی‌وقفه و با تمام توان مشغول به کار است: «واحدهای صنایع تبدیلی در زیربخش‌هایی همچون صنایع لبنی، فرآورده‌های گوشتی، سردخانه‌ها، کارخانجات صنایع رب‌گوجه، کارخانجات خوراک دام و طیور و آبزیان در شرایط حساس و خطیر کنونی با احساس مسئولیت بالا مشغول به فعالیت هستند. فعالیت صنایع تبدیلی و تکمیلی در ایجاد ارزش‌افزوده تولیدات بخش کشاورزی و جذب ماده خام، در رونق اقتصادی بخش، اثرگذار و امیدبخش است.»

کمبود نداریم

برنج هم یکی از اقلامی است که شایعاتی مبنی‌بر کمبود آن ایجاد شده بود، اما رئیس انجمن واردکنندگان اعلام کرده است در روزهای اخیر نشست‌های خوبی برای سامان‌دهی بازار برنج برگزار شد و با همکاری نهادهاى مرتبط کالای موجود ترخیص شده و در حال توزیع در سطح کشور است.

وب‌سایت خبری این اتحادیه به‌نقل از «کریم اخوان اکبری»: «التهاب و افزایش قیمت برنج نگرانی‌هایی را در بازار به‌وجود آورده بود، اما با توجه به رفع موانع موجود با همکارى گمرک و سازمان غذا و دارو در شرایط ویژه فعلی شاهد خروج برنج موجود در گمرکات و ارسال آن به مناطق مختلف کشور هستیم. موانعی خصوصاً در بخش مجوز سازمان غذا و دارو و همچنین گمرک، بعد از اتفاقات بندر شهیدرجایی، به‌وجود آمد و از حدود ۵۰ روز پیش به‌دنبال رفع این موانع بودیم که متأسفانه به‌درازا کشید. در تلاش بودیم هرچه زودتر برنجی که در گمرک باقی مانده است، ترخیص شود و روند خروج کالا با سرعت بیشتری انجام شود که درنهایت خوشبختانه این موانع از پایان هفته گذشته رفع شد و فکر می‌کنم دیگر کمبودی در این بخش نداشته باشیم.»

او ادامه داده است: «به مردم در سراسر کشور اعلام می‌کنیم هیچ نگرانی در زمینه تأمین برنج نداشته باشید. همچنین، از همه همکاران خوب و متعهد خودمان در حوزه واردات، توزیع و حتی خرده‌فروشی‌ها درخواست می‌کنیم مثل همیشه در راستای انجام مسئولیت اجتماعی خودشان در کوتاه‌ترین زمان ممکن برای عرضه برنج موجود اقدام کنند. لازم است به‌نوبه خودم از همه واردکنندگان برنج قدردانی کنم که با وجود تأخیر 8 تا 9 ماهه در دریافت ارز واردات، همچنان با سرمایه خودشان کار را پیش بردند و تلاش می‌کنند کمبود یا کسری در بازار برنج ایجاد نشود. با توجه به افزایش چشمگیر قیمت برنج داخلی، تأمین برنج وارداتی مورد نیاز با قیمت به‌مراتب کمتر قطعاً موجب آرامش دهک‌های کم‌برخوردار جامعه خصوصاً در آستانه ماه محرم می‌شود. از مسئولین محترم وزارت جهادکشاورزی و بانک مرکزی هم درخواست می‌کنیم در کوتاه‌ترین زمان ممکن با رفع موانع و پیگیری‌ موضوع تخصیص ارز، دغدغه واردکنندگان دومین کالای اساسی کشور را رفع کنند تا در روند تنظیم بازار و تأمین نیاز کشور دچار چالش نشویم.»

داده‌های فائو

گفت‌وگوها در فضای اجتماعی اما همچنان نگرانی‌هایی را نشان می‌دهد. نگرانی از اینکه آنچه دولت، اتحادیه‌ها و اصناف اعلام می‌کنند، صرفاً برای آرام‌کردن شهروندان است و حقیقت می‌تواند چیزی جز این باشد. سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی جهانی (فائو) هم آماری جالب ارائه می‌دهد.

فائو روز گذشته از ذخایر ۱۳.۵ میلیون تنی غلات ایران در سال جاری خبر داد و از این نظر، ایران را در رتبه سوم آسیا پس از چین و هند قرار داد. براساس پیش‌بینی فائو، ایران با این میزان تولید سیزدهمین تولیدکننده بزرگ این محصول در جهان خواهد بود. تولید گندم ایران در این سال بیشتر از انگلیس است که انتظار می‌رود 13 میلیون تن گندم در این سال تولید کند.

براین‌اساس، چین با تولید 140 میلیون تن گندم بزرگترین تولیدکننده این محصول در جهان خواهد بود و اتحادیه اروپا با 135 میلیون تن در رتبه دوم و هند با 115 میلیون تن در رتبه سوم قرار دارند. روسیه، آمریکا، کانادا، استرالیا، پاکستان، آرژانتین، اوکراین، ترکیه و قزاقستان به‌ترتیب در رتبه‌های چهارم تا دوازدهم تولیدکننده گندم قرار گرفته‌اند.

انگلیس با پیش‌بینی تولید 13 میلیون تنی در رتبه چهاردهم و پس از ایران قرار گرفته است.

فائو در بخش دیگری از گزارش خود میزان ذخایر غلات ایران در سال جاری را 13.5 میلیون تن برآورد کرده است که بیشترین میزان ذخایر غلات یک کشور در آسیا پس از چین و هند است. ذخایر غلات ایران بیشتر از کشورهایی مثل ترکیه، عربستان، تایلند، پاسکتان و ژاپن است. ذخایر غلات ترکیه در این سال 5.1 میلیون تن، عربستان 8.4 میلیون تن و عراق فقط یک میلیون تن برآورد شده است.

براساس این گزارش، بخش عمده ذخایر غلات ایران مربوط به گندم است. میزان ذخیره گندم ایران در سال جاری 10.1 میلیون تن برآورد شده است.