بیش از سه روز و سه شب از شروع تعدی متجاوزان صهیونیست به کشور می‌گذرد؛ تجاوزی که با شهادت تنی چند از هموطنان و شهروندان غیرنظامی کشور زنان و کودکان همراه شد. حالا از بحبوحه حملات هوایی دشمن به کشور که به‌رغم ادعای خود، فقط تأسیسات را نشانه نگرفته است و منازل مسکونی شهروندان را نیز مورد حمله قرار می‌دهد، یک سؤال مهم در جامعه وجود دارد. ایمن‌ترین رفتارها در زمان حملات احتمالی چگونه است؟ «بابک محمودی»، رئیس سازمان امدادونجات جمعیت هلال‌احمر کشور، در گفت‌وگو با «پیام‌ما» تاکید می‌کند یکی از مهم‌ترین موضوعات شرایط فعلی که باید از سوی همگان بسیار جدی تلقی شود، موضوع رفتارهای ایمن است. به‌گفته محمودی، این سازمان از همان روز اول حمله متجاوزانه به کشور پروتکلی را در فضای مجازی و به‌منظور آگاهی‌رسانی به عموم شهروندان منتشر کرده است که متأسفانه رسانه‌ها هم به آن کم‌توجهی نشان داده‌اند.

چسب‌های ضربدری
محمودی می‌گوید: «ما در حال حاضر خودمان هم در ساختمان هلال‌احمر به همه شیشه‌ها چسب‌های ضربدری زده‌ایم. این کار باعث می‌شود از پرتاب خرده‌شیشه‌ها در زمان وقوع انفجار جلوگیری شود. وقتی انفجار در نزدیکی مکانی رخ دهد، موج انفجار شیشه‌ها را خرد می‌کند و این خرده‌شیشه‌ها مانند ترکش عمل می‌کنند. بنابراین، این اقدام می‌تواند یک اقدام پیشگیرانه مفید باشد. همچنین، در زمان حمله هوایی باید از نزدیک شدن به پنجره‌ها جلوگیری کرد. کار درست این است که در اتاق خواب یا حمام یا هر فضایی که کمترین پنجره یا شیء آویز دارد، مستقر شوید. اینها موارد کوچک اما بسیار مهمی است که در کاهش خسارات ناشی از حملات هوایی نقش دارد.»
محمودی ادامه می‌دهد: «همچنین، ما راهنمای جامع شرایط جنگ و بحرانی داریم که بلافاصله آن را منتشر کرده‌ایم تا در دسترس همه شهروندان قرار داشته باشد. مطابق با راهنما تعیین نقاط امن در خانه (مثلاً زیرزمین یا دیوارهای داخلی مستحکم) نصب درهای مقاوم‌تر و حفاظ‌های ساده، آماده‌سازی پناهگاه ساده (حتی با کیسه شن یا دیوار آجری) بررسی خطرات احتمالی اطراف: شیشه‌های بزرگ، اشیای سقوط‌پذیر، کابل‌های برق طبیعتاً درصورت تداوم روند حملات می‌تواند در دستورکار قرار بگیرد.»

یادآوری به دیگران
پیش‌ازاین نیز ستاد ملی مدیریت شرایط اضطراری جمعیت هلال‌احمر اطلاعیه‌ای منتشر کرده بود. در این اطلاعیه آمده است: «خونسردی خود را حفظ کنید. آرامش شما، اولین قدم برای کمک به دیگران است. از تجمع در محل حادثه یا مناطق مورد اصابت موشک خودداری کنید؛ این کار مانع عملیات امدادونجات می‌شود. مسیری برای امدادرسانی باز بگذارید. از پارک خودرو در خیابان‌ها یا خروج غیرضروری از منزل خودداری کنید. درصورت نیاز فوری به کمک، با شماره ۱۱۲ تماس بگیرید. نیروهای امدادی هلال‌احمر در حالت آماده‌باش هستند. کیف امدادونجات (شامل آب، ماسک، چراغ‌قوه، دارو، بانداژ و…) در دسترس داشته باشید. به دیگران نیز یادآوری کنید. در خانه بمانید، مگر درصورت خطر فوری. جابه‌جایی غیرضروری می‌تواند جان شما و دیگران را به خطر بیندازد.» در بخش دیگری از این اطلاعیه نیز آماده است: «از انتشار شایعات و اطلاعات غیررسمی در فضای مجازی خودداری کنید. تنها از منابع رسمی مانند هلال‌احمر، صداوسیما و سازمان مدیریت بحران استفاده کنید. از گرفتن عکس و فیلم در مناطق حادثه‌دیده پرهیز کنید. این کار می‌تواند امنیت عمومی را تهدید کند. به سالمندان، کودکان و افراد دارای معلولیت کمک کنید. حمایت اجتماعی، اصل مهمی در امدادرسانی است. درصورت نشتی گاز یا آتش‌سوزی، سریعاً با آتش‌نشانی تماس بگیرید و از وسایل برقی استفاده نکنید. درصورت ازدحام شبکه موبایل، از پیامک استفاده کنید تا خطوط تلفن برای امدادگران آزاد بماند.» همچنین، کمیته مداخله در بحران انجمن روان‌شناسی ایران با هدف کاهش آسیب‌های روانی ناشی از شرایط جنگی، «راهنمای سلامت روان در بحران جنگ» را منتشر کرد.

خودتان را سرکوب نکنید
این راهنمای سلامت توصیه کرده است در شرایط جنگ احساسات خود را بپذیرید و آنها را سرکوب نکنید: «ترس، اندوه، خشم و اضطراب در زمان جنگ طبیعی‌اند. انکار یا سرکوب این احساسات نه‌تنها آنها را از بین نمی‌برد، بلکه فشار روانی را افزایش می‌دهد. آگاهی از هیجان‌هایی که تجربه می‌‎شود، نام‌گذاری و پذیرش آن هیجان‌ها، پایه‌ بسیاری از درمان‌های روان‌شناختی مبتنی‌بر تروماست. به اطلاعات موثق و محدود دسترسی داشته باشید. دریافت بیش‌ازحد اخبار، به‌ویژه از منابع غیررسمی، اضطراب و نگرانی را تشدید می‌کند. راهکار توصیه‌شده، استفاده از منابع خبری معتبر و درعین‌حال محدودسازی میزان استفاده از اخبار است.» این راهنما همچنین توصیه کرده است از ارتباط انسانی غافل نشوید: «ارتباط اجتماعی یکی از مهمترین عوامل محافظت‌کننده در برابر اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و افسردگی است. ایجاد یا حفظ ارتباطات خانوادگی، دوستی و اجتماعی باعث کاهش احساس انزوا و افزایش تاب‌آوری روانی می‌شود. روال زندگی را تا حد امکان حفظ کنید. حفظ عادات روزمره، به افراد حس پیش‌بینی‌پذیری، کنترل و ثبات می‌دهد که برای مقابله با بحران بسیار ضروری است. این توصیه در برنامه‌های MHPSS (خدمات سلامت روان و حمایت روان‌ اجتماعی سازمان ملل) نیز تأکید شده است. تکنیک‌های ساده آرام‌سازی را تمرین کنید. نفس‌ عمیق، تمرین‌های توجه‌آگاهی (Mindfulness) و حرکات بدنی ساده از ابزارهای مهم برای تنظیم هیجانی هستند. این تکنیک‌ها توسط سازمان جهانی بهداشت به‌عنوان مداخلات سطح اول توصیه می‌شوند.»
بخش دیگری از این راهنما می‌گوید: «مراقب کودکان و سالمندان باشید. در بحران‌ها، کودکان و سالمندان نیازمند توجه ویژه هستند. صحبت با زبان ساده، مداخلات مبتنی‌بر بازی و ایجاد محیطی امن برای کودکان و مراقبت روانی مداوم برای سالمندان توصیه می‌شود. درصورت نیاز، از کمک حرفه‌ای استفاده کنید. درصورت بروز نشانه‌های هشداردهنده مانند افکار آسیب‌رسان، اختلال خواب شدید یا بحران روانی، دریافت کمک تخصصی بسیار ضروری است. در کشور عزیزمان ایران، خدمات روان‌شناسی زیادی به‌صورت حضوری یا تلفنی، مانند خط ۱۴۸۰ سازمان بهزیستی کشور ارائه می‌شود و مرکز خدمات روان‌شناسی و مشاوره انجمن روان‌شناسی ایران با آدرس (https://iranpa.org/clinic/ ) از جمله این مراکز است.»