انتشار ویدئویی از امیر علی‌اکبری، ورزشکار مطرح رزمی، که در آن با یک توله‌شیر بازی می‌کند، موجی از واکنش‌ها را در فضای مجازی برانگیخته است. این ویدئو که در صفحه اینستاگرام او با بیش از سه میلیون دنبال‌کننده به اشتراک گذاشته شده، به‌طور ناخواسته پیامی نادرست در تشویق به نگهداری از حیات‌وحش در محیط‌های غیرطبیعی ارسال کرده است.

این موضوع نیازمند بررسی جدی از جنبه‌های مختلف است، از تأثیرات منفی فرهنگی گرفته تا آسیب‌های زیست‌محیطی و اخلاقی. یکی از بزرگترین چالش‌هایی که چنین ویدئوهایی به‌وجود می‌آورد، عادی‌سازی و تقویت فرهنگ نگهداری از حیوانات وحشی در منازل یا مراکز غیرمجاز است؛ حیات‌وحشی که یا در مراکز خصوصی مانند باغ‌وحش‌ها متولد شده‌اند یا مستقیماً از زیستگاهشان جدا شده‌اند.

این موضوع نه‌تنها با اصول حفاظت از محیط‌زیست در تضاد است بلکه تجارت سودجویانه توله‌کشی در باغ‌وحش‌ها و مراکز خصوصی و یا جدا کردن نوزاد حیوانات از طبیعت را نیز تقویت می‌کند. در این مراکز، حیوانات وحشی برای کسب سود از طریق توله‌کشی مکرر مورد بهره‌کشی قرار می‌گیرند. توله‌هایی که اغلب حاصل درون‌آمیزی بوده و شرایط نگهداری استانداردی ندارند و در آینده با مشکلات جدی مواجه می‌شوند. نکته تلخ ماجرا آنجاست که مالکان باغ‌وحش توله‌هایی که مشکل جسمی یا حرکتی دارند را عمداً حذف می‌کنند تا برای کسب‌وکارشان سوء تبلیغ نشود. 

توله‌کشی فرایندی است که در آن، شیرهای ماده تحت زاد و ولد پی‌درپی قرار می‌گیرند. این مسئله نه‌تنها به تحلیل جسمی و روانی مادران منجر می‌شود، بلکه توله‌ها نیز به‌دلیل جدا شدن زودهنگام از مادر، دچار مشکلات رفتاری و جسمی می‌شوند. بسیاری از این توله‌ها درنهایت یا در شرایط نامناسب به فروش می‌رسند یا به‌دلیل نبود امکانات و دانش لازم، از بین می‌روند.

این چرخه بی‌رحمانه که صرفاً با هدف سودجویی شکل گرفته، یکی از دلایل اصلی کاهش کیفیت زندگی حیوانات در اسارت و تخریب فرهنگ حفاظت از حیات‌وحش است. کافی‌است به حوالی بازار پرندگان خلیج‌فارس مراجعه کنیم تا افزایش قیمت توله‌شیر در چند ماه گذشته را از نزدیک ببینیم که دلیلی جز تقاضای بیشتر ندارد. 

انتشار این‌گونه تصاویر و ویدئوها می‌تواند منجر به افزایش تقاضا برای خرید حیوانات وحشی شود. مردم، به‌ویژه جوانان، ممکن است نگهداری از توله‌شیر را کاری جذاب و بی‌خطر تصور کنند، درحالی‌که نگهداری از این حیوانات در محیط‌های غیرطبیعی نه‌تنها برای خود حیوان بلکه برای انسان‌ها نیز خطرناک است. شیرها به‌طور طبیعی نیاز به محیط‌زیست خاص و رفتارهای طبیعی خود دارند. اسارت، حتی در بهترین شرایط، منجر به آسیب‌های جبران‌ناپذیری بر روان و سلامت آنها می‌شود.

افراد مشهور، به‌دلیل داشتن مخاطبان گسترده، مسئولیت سنگینی در قبال پیام‌هایی که به جامعه منتقل می‌کنند، دارند. آنها باید آگاه باشند که هر اقدامشان می‌تواند تأثیری مستقیم بر رفتار عمومی داشته باشد. به‌جای انتشار ویدئوهایی که به‌طور غیرمستقیم به فرهنگ نگهداری از حیوانات وحشی دامن می‌زند، می‌توانند در راستای ترویج حفاظت از طبیعت و حمایت از حیات‌وحش قدم بردارند.

از سوی دیگر، نگهداری از حیات‌وحش تهدیدی است برای تنوع زیستی. تصور کنید ساکنین حاشیه مناطق حفاظت‌شده با الگوبرداری از این ورزشکار در جست‌و‌جوی گونه‌های حفاظت‌شده به‌عنوان حیوان خانگی باشند.

امید است این طیف از ورزشکاران و افراد مشهور با درک پیامدهای این اقدام، ضمن اصلاح رویکرد خود، برای آگاهی‌بخشی به جامعه نسبت به معضلات نگهداری از حیوانات وحشی و پیامدهای مخرب توله‌کشی در مراکز سودجویی گام بردارد. حفاظت از محیط‌زیست و حیات‌وحش یک مسئولیت همگانی است و افراد تأثیرگذار باید در این مسیر الگوی مثبتی برای جامعه باشند.